Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի
Exupery.jpg
Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերի
Ծնվել է 1900 թվականի հունիսի 29
Ծննդավայր Ֆրանսիա
Մահացել է 1944 թվականի հուլիսի 31
Մահվան վայր Միջերկրական ծով
Ազգություն ֆրանսիացի
Գրքեր Փոքրիկ իշխան
Մասնագիտություն օդաչու, գրող, բանաստեղծ

Անտուան Մարի Ժան-Բատիստ Ռոժե դը Սենտ-Էքզյուպերի (ֆր.՝ Antoine Marie Jean-Baptiste Roger de Saint-Exupéry, հունիսի 29, 1900, Լիոն, Ֆրանսիա - հուլիս 31, 1944), ֆրանսիացի գրող, բանաստեղծ և պրոֆեսիոնալ օդաչու։ Առավելապես հայտնի է իր «Փոքրիկ իշխանը» հեքիաթ-վիպակով, որը թարգմանված է աշխարհի բազմաթիվ լեզուներով, այդ թվում նաև հայերեն։ Նա ասել է. «Մարդիկ երազում են երկինք բարձրանալ և արդեն բարձրանում են։ Բայց պարզվում է, որ երկնքում էլ երազողներ կան, որ ուզում են Երկիր իջնել...»։


Կենսագրություն[խմբագրել]

Մանկությունը, պատանեկությունը[խմբագրել]

Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերին ծնվել է ֆրանսիական Լիոն քաղաքում: Նա վիկոնտ Ժան դը Սենտ-Էքզյուպերիի ու Մարի դը Ֆոնկոլոմբի հինգ երեխաներից երրորդն էր: Ձորս տարեկան հասակում կորցրել է հորը, երեխաների դաստիարակությամբ զբաղվել է մայրը:

1912 թվականին Ամբերի ավիացիոն դաշտում առաջին անգամ ինքնաթիռով օդ է բարձրացել: Ինքնաթիռը վարում էր հայտնի օդաչու Գաբրիել Վրոբլևսկին:

Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերին ընդունվել է Լիոնի` Սուրբ Բարդուղիմեոսի քրիստոնյա եղբայրների դպրոց (1908 թ.): Հետագայում` մինչ 1914 թվականը, եղբոր` Ֆրանսուայի հետ սովորել է Մանսի Սենտ-Կրուա ճիզվիտական քոլեջում, որից հետո նրանք կրթությունը շարունակել են Ֆրիբուրում (Շվեյցարիա)` մարիստների քոլեջում, նախապատրաստվել է ընդունվելու «Էկոլ Նավալ» (նախապատրաստական կուրսեր է անցել Փարիզի Սեն-Լուի ռազմածովային լիցեյում), բայց չի ընդունվել: 1919 թվականին ազատ ունկնդիր է գրանցվել Գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայի ճարտարապետության բաժնում:

1921 թվականին զորակոչվում է ֆրանսիական բանակ: Չնայած ուներ տարկետման իրավունք, որ ստացել էր բուհ ընդունվելիս, Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերին մեկնում է բանակ` ընդգրկվելով Ստրասբուրգի` կործանիչ ավիացիայի 2-րդ գունդ: Նախ նրան ուղարկում են վերենորոգման արհեստանոց, սակայն շուտով նրան հաջողվում է քաղաքացիական ինքնաթիռի օդաչուի քննություն հանձնել: Նրան տեղափոխում են Մարոկկո, որտեղ ստանում է ռազմական ինքնաթիռ վարելու իրավունք, իսկ այնուհետև ուղարկվում է Իստր` վերապատրաստվելու: 1922 թվականին Անտուանը Ավորում ավարտում է պահեստի սպաների կուրսերը և դառնում կրտսեր լեյտենանտ: Հոկտեմբերին ուղարկվում է Բուրժա (գտնվում է Փարիզի մոտակայքում)` ավիացիոն 34-րդ գունդ: 1923 թվականի հունվարին ենթարկվում է ավիավթարի, նա ստանում է գանգուղեղային վնասվածք: Մարտին նրան զորացրում են: Էքզյուպերին բնակություն է հաստատում Փարիզում, որտեղ սկսում է զբաղվել գրականությամբ: Սակայն Էքզյուպերին` ոչպես գրող, սկզբում հաջողության չի հասնում և ստիպված է լինում կատարել ցանկացած աշխատանք. վաճառել է մեքենաներ, որպես վաճառող աշխատել է գրախանութում:

Մահվան հանգամանքները[խմբագրել]

Երկար ժամանակ նրա մահվան մանրամասները հայտնի չէր: Եվ միայն 1998 թ. մի ձկնորս Մարսելի մոտ ծովում գտավ թևնոց:

Էքզյուպերիի թևնոցը, որը հայտնաբերել է մի ձկնորս Մարսելի մոտակայքում:

Նրա վրա կա մի քանի գրություն` «Antoine», «Consuelo» (այսպես էր նրա կնոջ անունը) և «c/o Reynal & Hitchcock, 386, 4th Ave. NYC USA»: Դա այն հրատարակչության հասցեն է, որտեղ լույս էին տեսնում նրա գրքերը : 2000 թ. մայիսին ջրասուզակ Լյուկ Վանրելը հայտարարեց, որ 70-մետր խորության վրա հայտնաբերել է ինքնաթիռի մնացորդներ, որը, հնարավոր է, պատկանում է Սենտ-Էքզյուպերիին:. Ինքնաթիռի մնացորդները ցրված էին մեկ կիլոմետր երկարությամբ և 400 մետր լայնությամբ: Գրեթե անմիջապես Ֆրանսիայի կառավարությունը արգելելց որևէ հետազոտություններ այդ տարածքում: Թույլտվությունը ստացվել է միայն 2003 թ. աշնանը: Փորձագետները բարձրացրել են ինքնաթիռի բեկորները: Նրանցից մեկը օդաչուի խցիկն էր, պահպանվել է ինքնաթիռի սերիական համարը` 2734-L: Ըստ Ամերիկյան ռազմական արխիվների գիտնականները համեմատել են բոլոր ինքնաթիռների համարները, որոնք անհետացել են այդ ընթացքում: Այսպիսով, պարզվել է, որ ինքնաթիռի բորտի սերիական համարը` 2734-L համապատասխանում է այն ինքնաթիռին, որը գտնվում է ԱՄՆ օդուժի թիվ 42-68223, այսինքն օդանավը Lockheed P-38 "Lightning», նորացված F-5B- 1-LO ( ֆոտոհետախուզական ինքնաթիռ), որը վարում էր Սենտ-Էքզյուպերին:

Լյուֆտվաֆֆեի տեղեկագրերում գրառումներ չկան 1944 թ. հուլիսի 31-ին այդ տարածքում խփված ինքնաթիռների մասին, իսկ գտնված դրվագների վրա չկան կրակի ակնհայտ հետքեր: Այդ տեղիք տվեց վթարի բազմաթիվ տարբերակների, այդ թվում տեխնիկական պատճառով կամ` օդաչուի ինքնասպանության: Ըստ մամուլի 2008 թ. մարտի հրապարակումների[1][2] , Լյուֆտվաֆֆեի 86-ամյա գերմանցի վետերան Հորստ Ռիպպերտը, «Յագդգրուպպե 200» էսկադրիլիայի օդաչուն, ասել է, որ հենց ինքն է իր «Մեսերշմիտտ M-109» ինքնաթիռով խփել Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերիի ինքնաթիռիը: Ըստ նրա հայտարարության, նա չի իմացել, թե ով է եղել թշնամու ինքնաթիռի ղեկին:

Aquote1.png Օդաչուին ես չեմ տեսել, ավելի ուշ իմացա, որ դա եղել է Սենտ-Էքզյուպերին Aquote2.png

Այն մասին, որ խփված օդանավի օդաչուն Սենթ Էքզյուպերին էր, գերմանացիներին հայտնի է դարձել, այդ օրերին ռադիոէլեկտրոնային հետախուզությունից` Ֆրանսիական օդակայանների բանակցությունները լսելով[1]:

Հետաքրիր փաստեր[խմբագրել]

  • Անտուան դը Սենտ-Էքզյոպպերին ձախլիկ էր:
  • Որպես օդաչու աշխատելու տարիներին Էքզյուպերին ենթարկվել է 15 ավիավթարի:
  • Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերին կատարելապես տիրապետում էր խաղաքարտերով աճպարարության արվեստին:
  • Ավիացիայի բնագավառում կատարել է մի շարք հայտնագործություններ, որոնց համար պատենտներ է ստացել:

Պատկերասրահ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են


Ծանոթագրություններ[խմբագրել]