Ժյուլ Վեռն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ժյուլ Վեռն

Félix Nadar 1820-1910 portraits Jules Verne.jpg

Ծնվել է Ժյուլ Գաբրիել Վեռն
1828 թ., փետրվարի 8 (1828-02-08)
Նանտ
(Ֆրանսիա)
Մահացել է մարտի 24, 1905 (77 տարեկան)
Ամիեն, (Ֆրանսիա)
Լեզու ֆրանսերեն
Ազգություն ֆրանսիացի
Գրական ոճեր "Արկածային" "Գիտաֆանտաստիկ"
Ուշագրավ աշխատանք(ներ) "Խորհրդավոր կղզի" "20000 լյո ջրի տակ" "Հինգ շաբաթ օդապարիկով"
Ամուսին(ներ) Օնորինա դե Վիան (ծնյալ Մորել)
Զավակներ Միշել Վեռն, 2 խորթ դուստր
Ստորագրություն Firma de Julio Verne.svg
link=c:{{{Վիքիպահեստ}}} Ժյուլ Վեռն Վիքիպահեստում
Ժյուլ Վեռն Վիքիքաղվածքում
Վեբ-կայք jacquot.net

Ժյուլ Գաբրիել Վեռն (ֆր.՝ Jules Gabriel Verne; 1828թ. փետրվարի 8, Նանտ, Ֆրանսիա - 1905թ. մարտի 24, Ամիեն), ֆրանսիացի աշխարհագրագետ և գրող, արկածային գրականության դասական, գիտա-ֆանտաստիկ գրականության՝ որպես ժանրի հիմնադրներից մեկը։ Ֆրանսիական աշխարհագրական ընկերության անդամ։ Նրա բազմաթիվ ստեղծագործություններից շատերը թարգմանվել են հայերեն՝ դիմանալով բազմաթիվ վերահրատարակությունների։

Կենսագրությունը[խմբագրել]

Ընտանիքը[խմբագրել]

Հայրը՝ փաստաբան Պիեռ Վեռնը (1798 - 1871) սերում էր փաստաբանների ընտանիքից։ Մայրը՝ Սոֆի Ալլոտ դե լա Ֆյուին (1801 - 1887) բրիտանուհի է շոտլանդական ծագումով։ Ժյուլ Վեռնը հինգ երեխաներից ամենամեծն էր։ Նրանից հետո ծնվել են՝ եղբայր Պոլը (1829) և երեք քույրերը՝ Աննան (1836), Մատիլդան (1839) և Մարին (1842

Ժյուլ Վեռնի կնոջ անունը Օնորինա դը Վիան էր (օրիորդական ազգանունը՝ Մորել)։ Օնորինան այրի էր և երկու երեխա ուներ առաջին ամուսնությունից։ 1856 թ.-ի մայիսի 20-ին Ժյուլ Վեռնը գնաց Ամիեն իր ընկերոջ հարսանիքին մասնակցելու համար և այդտեղ էլ առաջին անգամ հանդիպեց Օնորինան։ 8 ամիս անց՝ 1857 թ.-ի հունվարի 10-ին նրանք ամուսնացան և տեղափոխվեցին Փարիզ, որտեղ և Ժյուլ Վեռն ապրում էր վերջին տարիներին։ 4 տարի անց՝ 1861 թ.-ի օգոստոսի 3-ին ծնվեց Միշելը՝ Ժյուլ Վեռնի և Օնարիայի որդին և միակ զավակը։ Որդու ծնվելու ժամանակ Ժյուլ Վեռնը ներկա չէր, քանի որ ճանապարհորդում էր Սկանդինավիայում։

Կրթությունը և ստեղծագործությունները[խմբագրել]

Փաստաբանի որդի Վեռնը սովորում էր իրավաբանություն Փարիզում, բայց գրականության նկատմամբ ունեցած սերը նրան դրդեց գնալ ուրիշ ճանապարհով։ 1850 թ.-ին Ժյուլ Վեռնի «Կոտրված ծղոտներ» պիեսը հաջողությամբ բեմականցվեց «Պատմական թատրոնում» Ալեքսանդր Դյումա (հայր)։ 1852 - 1854 թթ. Վեռնն աշխատում էր որպես «Լիրիկական թատրոնի» տնօրենի խորհրդատու, այնուհետև որպես բորսայի միջնորդ, բայց այդ ամբողջ ժամանակահատվածում չէր դադարում գրել կատակերգություններ, լիբրետտո և պատմվածքներ։

«Արտասովոր ճանապարհորդություններ» շարքը[խմբագրել]

Ժյուլ Վեռնը 1892 թվականին

1863 թ.-ին Ժ. Էտցելի «Ամսագիր կրթության և հանգստի համար» հանդեսում հրատարակվեց «Արտասովոր ճանապարհորդություններ» շարքի առաջին վեպը՝

Վեպի հաջողությունը ոգևորեց Վեռնին և նա այնուհետև սկսեց աշխատել նույն ոգով՝ իր հերոսների արկածները ներկայացնել ուղեկցելով անիրական, բայց և այնպես բավականին լավ մտածված գիտական հայտնագործություններով, որոնք այն ժամանակ միմիայն Ժյուլ Վեռնի երևակայության ծնունդ էին։ Այս շարքին են պատկանում նաև հետևյալ վեպերը՝

Ժյուլ Վեռնը գրել է 66 վեպ, այդ թվում նաև անավարտները, որոնք տպագրվել են 20-րդ դարի վերջում, ինչպես նաև 20 պատմվածք, ավելի քան 30 պիես, մի քանի վավերագրական և գիտական աշխատանքեր։

Ժյուլ Վեռնի ստեղծագործությունները լի են գիտական հայտնագործություններով կապված գիտության զարգացման առաջընթացի հետ։ Նա կարեկցանքով նկարագրում է նաև ազատագրական շարժումները։

Ժյուլ Վեռնի վեպերում ընթերցողները չեն գտել միայն տեխնիկայի հետաքրքիր նկարագրություններ և ճանապարհորդություններ, այլ նաև վառ ազնիվ հերոսների կերպարներ (նավապետ Հատտերաս, նավապետ Գրանտ, նավապետ Նեմո), բարի կիսացնոր գիտնականներ (դոկտոր Լիդենբրոկ, դոկտոր Կլոուբոննի, զարմիկ Բենեդիկ, Ժակ Պագանել), որոնք իրենց ներկայությամբ գեղեցկացնում և էլ ավելի հետաքրքիր են դարձնում վեպը։

Ուշ ստեղծագործությունները[խմբագրել]

Ժյուլ Վեռնն իր ավելի ուշ ստեղծագործություններում վախ է արտահայտել, որ գիտական նվաճումները կարող են օգտագործվել մարդկությանը վնաս հասցնելու համար՝

Հավատը գիտական առաջընթացի նկատմամբ փոխվել էր անհայտության նկատմամբ ունեցած վախով։ Բայց այս վեպերն այնքան մեծ ուշադրության չարժանացան, որքան նրանց նախորդողները։

Գրողի մահից հետո դեռ բավականին չտպագրված վեպեր էին մնացել, որոնք դեռ երկար տարիներ տպագրվում էին։ Այսպես, «Փարիզը 20-րդ դարում» (1863) վեպը տպագրվել է 1994 թ.-ին։

Գրող — ճանապարհորդ[խմբագրել]

Սեն-Միշել նավի գծանկարը, կատարված Ժյուլ Վեռնի կողմից

Ժյուլ Վեռնը չի եղել «կաբինետային» գրող։ Նա շատ է ճանապարհորդել, ընդ որում և իր սեփական զբոսանավերով՝ «Սեն-Միշել I», «Սեն-Միշել II» և «Սեն-Միշել III»։ 1859 թ.-ին նա ճանապարոհորդել է Անգլիայում և Շոտլանդիայով։ 1861 թ.-ին եղել է Սկանդինավիայում։

1867 թ.-ին նա կատարել է տրանսատլանտյան նավարկություն «Գրեյս-Իստերն» նավով դեպի ԱՄՆ։ Եղել է Նյու-Յորքում և Նիագարյան ջրվեժի մոտ։

1878 թ.-ին Ժյուլ Վեռնը կատարել է մեծ ճանապարհորդություն Միջերկրական ծովով իր «Սեն-Միշել III» զբոսանավով՝ այցելոլով Լիսաբոն, Տանժեր, Ջիբլարտար և Ալժիր։ 1879 թ.-ին Ժյուլ Վեռնն իր «Սեն-Միշել III» զբոսանավով կրկին եղել է Անգլիայում և Շոտլանդիայում։ 1881 թ.-ին Ժյուլ Վեռնն իր զբոսանավով եղել է Նիդերլանդիայում, Գերմանիայում և Դանիայում։ Այդ ժամանակ էլ նա պլանավորել էր այցելել Սանկտ-Պետերբուրգ, բայց ուժեղ փոթորիկը խանգարեց դրան։

1884 թ.-ին Ժյուլ Վեռնը կատարեց իր վերջին մեծ ճանապարհորդությունը։ «Սեն-Միշել III» զբոսանավով նա եղավ Ալժիրում, Մալտայում, Իտալիայում և այլ միջերկրական երկրներում։ Նրա ճանապարհորդություններից շատերը հիմք հանդիսացան «Արտասովոր ճանապարհորդություններ» շարքի համար՝ «Լողացող կղզին» (1870), «Սև Հնդկաստանը» (1877), «Կանաչ ճառագայթ» (1882), «Վիճակախաղի տոմս» (1886) և այլն։

Կյանքի վերջին 20 տարին[խմբագրել]

Ամիենի աշտարակավոր տունը, որտեղ ապրում և աշխատում էր Ժյուլ Վեռնը

1886 թ.-ի մարտի 9-ին Ժյուլ Վեռնը ծանր վիրավորվել էր ատրճանակի կրակոցից։ Մեծ գրողի վրա կրակել էր հոգեպես հիվանդ զարմիկ Գաստոն Վեռնը՝ Պոլի որդին։ Դրանից հետո նա ստիպված էր մոռանալ ճանապարհորդության մասին։

1892 թվականին վիպասանը դարձավ Պատվո լեգիոնի շքանշանի ասպետ։

Մահվանից քիչ առաջ Ժյուլ Վեռնը կուրացավ, բայց և այնպես շարունակում էր թելադրել իր գրքերը։ Ըստ Լեոնիդ Բարիսովի դրանք գրի էր առնում հեղինակի խորթ աղջիկներից մեկը։ Հեղինակը մահացել է 1905 թվականի մարտի 24-ին շաքարախտից։

Ժյուլ Վեռնի հիշատակի հավերժացում[խմբագրել]

Ժյուլ Վեռնի պատվին անվանվել են՝

  • եվրոպական առաջին ավտոմատ բեռնատար տիեզերանավը նախագծված ԵՏԳ-ի կողմից։
  • Լուսնի վրայի խառնարաններից մեկը՝ 143 կմ տրամագժով։

Կանխագուշակությունները[խմբագրել]

Իր ստեղծագործություններում նա կանխագուշակել է գիտական նորամուծություններ և հայտնագործումներ ամենատարբեր ոլորտներում, այդ թվում՝ հեռուստատեսության և տիեզերական թռիչքների։ Ինչպես նաև՝

  • Էլեկտրական աթոռ
  • Ինքնաթիռ («Աշխարհի տիրակալը»)
  • Ուղղաթիռ («Ռոբուր նվաճողը»)
  • Սուզանավ («20 000 լյո ջրի տակ»)
  • GPS նավիգացիոն համակարգ («20 000 լյո ջրի տակ»)
  • Թռիչքներ դեպի տիեզերք, այդ թվում նաև Լուսին («Երկրից դեպի լուսին»): Հեղինակի ընտրած վայրը հեռու չէր իրականից "Տիեզերական կենտրոն Քեննեդի"
  • Աշտարակ Եվրոպայի կենտրոնում (մինչև Էյֆելյան աշտարակի կառուցումը - նկարագրությունը շատ նման է)
  • Միջտիեզերական ճանապարհորդություն («Հեկտոր Սերվադակ»)
  • Տեսահաղորդակցություն և հեռուստատեսություն («Փարիզը 20-րդ դարում»)
  • Կոնվերտոպլան (ինքնաթիռի տեսակ) («Բարսակի արշավախմբի արտասովոր արկածները»)

Չիրականցված կանխագուշակումներ՝

  • Ցամաք Հյուսիսային բևեռի վրա (Նավապետ Հատտերասի արկածները) և օվկիանոս Հարավային բևեռում («20000 լյո ջրի տակ»)։ Ամեն ինչ եղավ ընդհակառակը։
  • Ստորջրյա անցում Սուեզի ջրանցքի տակ («20000 լյո ջրի տակ»)

Ստեղծագործություններ նվիրված Ժյուլ Վեռնին[խմբագրել]

Գրքեր[խմբագրել]

  • Լեոնիդ Բարիսով «Ժյուլ Վեռն» - կենսագրական վեպ (թարգմանվել է հայերեն)
  • Ժակ Պիկար, Ռոբերտ Դիտց «Խորությունը 7 մղոն» - պատմվում է, թե ինչպես «Նաուտիլիուս»-ի նկարագրությունից ելնելով ստեղծվել է սուզանավը (թարգմանվել է հայերեն):
Մինչև հիմա էլ սուզանավերը խորասուզվելու համար ջուր են քաշում իր մեջ, իսկ վերև բարձրանալիս այն բաց թողնում։ Այս մեխանիզմը նկարագրել է Ժյուլ Վեռնը։

Նոթեր[խմբագրել]

Ստեղծագործությունները[խմբագրել]

Վեպեր[խմբագրել]

  • Հինգ շաբաթ օդապարիկով (Cinq semaines en ballon, 1863) (թարգմանվել է հայերեն[1])
  • Փարիզը 21-րդ դարում (Paris au XXe siècle, 1863, not published until 1994)
  • Ուղևորություն դեպի երկրի կենտրոնը (Voyage au centre de la Terre, 1864) (թարգմանվել է հայերեն[2])
  • Երկրից դեպի լուսին (De la Terre à la Lune, 1865) (թարգմանվել է հայերեն[3])
  • Նավապետ Հատերասի ճանապարհորդությունն ու արկածները (Voyages et aventures du capitaine Hatteras, 1866)
  • Նավապետ Գրանտի որդիները (Les Enfants du capitaine Grant, 1867–1868) (թարգմանվել է հայերեն[4])
  • 20.000 լյո ջրի տակ (Vingt mille lieues sous les mers, 1870) (թարգմանվել է հայերեն[5])
  • Լուսնի շուրջը (Autour de la lune, a sequel to From the Earth to the Moon, 1870) (թարգմանվել է հայերեն[2])
  • Լողացող քաղաքը (Une ville flottante, 1871)
  • Դոկտոր Օքս (Une Fantaisie du Docteur Ox, 1872) (թարգմանվել է հայերեն[6])
  • Երեք ռուսների և երեք անգլիացիների արկածները Հարավային Աֆրիկայում (Aventures de trois Russes et de trois Anglais, 1872)
  • Մորթիների երկրում (Le Pays des fourrures, 1873)
  • Աշխարհի շուրջը 80 օրում (Le Tour du monde en quatre-vingts jours, 1873) (թարգմանվել է հայերեն[7])
  • Չենսլեր ուղևոր Ժ.-Ռ. Կազալլոնի օրագիրը (Le Chancellor, 1875) (թարգմանվել է հայերեն[8])
  • Խորհրդավոր կղզի (L'Île mystérieuse, 1875) (թարգմանվել է հայերեն[9])
  • Միխայիլ Ստրոգով (Michel Strogoff, 1876)
  • Հեկտոր Սերվադակ (Hector Servadac, 1877) (թարգմանվել է հայերեն[10])
  • Սև Հնդկաստանը (Les Indes noires, 1877) (թարգմանվել է հայերեն[11])
  • Տասնհինգամյա նավապետը (Un Capitaine de quinze ans, 1878) (թարգմանվել է հայերեն[12])
  • Բեգումի հինգ հարյուր միլիոնը (Les Cinq cents millions de la Bégum, 1879) (թարգմանվել է հայերեն[13])
  • Շոգետուն (La Maison à vapeur, 1879)
  • Չինացու ձախորդությունները Չինաստանում (Les Tribulations d'un Chinois en Chine, 1879)
  • Ժանգադա (La Jangada, 1881)
  • Կանաչ ճառագայթ (Le Rayon vert, 1882)
  • Համառ Քերաբան (Kéraban the Inflexible, 1883)
  • Ֆրրիտտ Ֆլակ ("Frritt-Flacc", 1884)
  • Հարավային աստղ (L’Archipel en feu, 1884)
  • Արշիպելագը կրակի մեջ (L’Archipel en feu, 1884) (թարգմանվել է հայերեն[7])
  • Խորտակված «Ցինտիայի» ընկեցիկը (1885) (համահեղինակ՝ Անդդրե Լորի).
  • Մատիաս Շանդոր (Mathias Sandorf, 1885)
  • Ռոբուր նվաճողը (Robur-le-Conquérant, 1886) (թարգմանվել է հայերեն[14])
  • Ուղետոմս համար "9672" (Un Billet de loterie, 1886)
  • Հյուսիսը Հարավի դեմ (Nord contre Sud, 1887)
  • Ճանապարհ դեպի Ֆրանսիա (Le Chemin de France, 1887)
  • Անանուն ընտանիք (Famille-sans-nom, 1888)
  • Երկու տարի արձակուրդ (Deux Ans de vacances, 1888)
  • Տակն ի վեր (Sans dessus dessous, the second sequel to From the Earth to the Moon, 1889) (թարգմանվել է հայերեն[15])
  • Կասկաբել Կեսար (César Cascabel, 1890)
  • Միստր Բրանիկան (Mistress Branican, 1891)
  • Ամրոցը Կարպատներում (Le Château des Carpathes, 1892)
  • Կլադիուս Բոմբառնակ (Claudius Bombarnac, 1893)
  • Մանուկը (P’tit-Bonhomme, 1893)
  • Լողացող կղզին (L’Île à hélice, 1895) (թարգմանվել է հայերեն[16])
  • Հայրենիքի դրոշը (Face au drapeau, 1896)
  • Կլոդիուս Դարտանդոր (Clovis Dardentor, 1896)
  • Սառցե Սֆինքս (Le Sphinx des glaces, a sequel to Edgar Allan Poe's The Narrative of Arthur Gordon Pym, 1897)
  • Սքանչելի Օրինիկոն (Le Superbe Orénoque, 1897)
  • Գյուղը օդում (Le Village aérien, 1901)
  • Կիպ եղբայրները (Les Frères Kip,1902)
  • Աշխարհի տիրակալը (Maître du monde, sequel to Robur the Conqueror, 1904) (թարգմանվել է հայերեն[17])
  • Ծովի ներխուժումը (L’Invasion de la mer, 1904)
  • Դրամա Լիֆլանդիայում (Un Drame en Livonie, 1904)
  • Փարոսը աշխարհի ծայրին (Le Phare du bout du monde, 1905)
  • Մրցարշավ մետեորիտի հետևից (La Chasse au météore, 1908)
  • Դունայի լոցմանը (Le Pilote du Danube, 1908)
  • Ջոնաթանի նավաբեկյալները (Les Naufragés du «Jonathan», 1909)

Պատմվածքներ[խմբագրել]

  • Բլեֆ (Ամերիկյան բարքեր) (թարգմանվել է հայերեն[17])

Էկրանավորման աղյուսակ[խմբագրել]

Թիվ Ֆիլմի անուն Բնօրինակի անվանումը Սյուժեն Երկիրը
1902 Ճանապարհորդություն դեպի լուսին Le Voyage dans la lune վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1904 Արտասովոր ճանապարհորդություն Le voyage à travers l’impossible պիես {{{2}}} Ֆրանսիա
1907 20000 լյո ջրի տակ 20,000 lieues sous les mers վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1908 Էկսպեդիցիա Լուսնի վրա Excursion dans la lune վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1908 Միխայիլ Ստրոգով Michael Strogoff վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1910 Միխայիլ Ստրոգով Michael Strogoff վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1910 Ճանապարհորդություն դեպի երկրի կենտրոնը Voyage au centre de la terre վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1912 Բևեռի գրավում À la conquête du pôle վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1913 Նավապետ Գրանտի որդիները Les enfants du capitaine Grant վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1914 Աշխարհի շուրջը 80 օրում 'Round the World in 80 Days վեպ Flag of Russia.svg Ռուսաստան
1914 Միխայիլ Ստրոգով Michael Strogoff վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1916 20000 լյո ջրի տակ 20,000 Leagues Under the Sea վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1921 Մատիաս Սանդորֆ Mathias Sandorf վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1926 Միխայիլ Ստրոգով Michel Strogoff վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա {{{2}}} Գերմանիա
1929 Խորհրդավոր կղզին The Mysterious Island վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1931 Մարդ, որը փնտրում էր իր մարդասպանին Der Mann, der seinen Mörder sucht {{{2}}} Գերմանիա
1936 Թագավորի սուրհանդակը Der Kurier des Zaren վեպ {{{2}}} Գերմանիա
1936 Միխայիլ Ստրոգով Michel Strogoff վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1936 Նավապետ Գրանտի զավակները Дети капитана Гранта վեպ {{{2}}} ԽՍՀՄ
1937 Զինվորը և լեդին The Soldier and the Lady վեպ, տիտրերում նշված չէ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1941 Խորհրդավոր կղզին Таинственный остров վեպ {{{2}}} ԽՍՀՄ
1944 Միխայիլ Ստրոգով Miguel Strogoff վեպ {{{2}}} Մեքսիկա
1945 Տասնհինգամյա նավապետը Пятнадцатилетний капитан վեպ {{{2}}} ԽՍՀՄ
1951 Խորհրդավոր կղզին Mysterious Island վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1954-1990 Դիսնեյլենդ (սերիալ) Walt Disney’s Wonderful World of Color ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1954 20000 լյո ջրի տակ 20,000 Leagues Under the Sea ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1956 Աշխարհի շուրջը 80 օրում Around the World in Eighty Days վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ {{{2}}} ՄԹ
1956 Միխայիլ Ստրոգով Michel Strogoff վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա {{{2}}} Իտալիա {{{2}}} Գերմանիա {{{2}}} Հարավսլավիա
1958 Բեկ-Կապ կղզու գաղտնիքը Vynález zkázy վեպ Flag of Slovenia.svg Սլովենիա Flag of the Czech Republic.svg Չեխիա
1958 Երկրից դեպի Լուսին From the Earth to the Moon վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1959 Ժոաո Կորալի գաղտնիքը 800 leguas por el Amazonas o (La jangada) վեպ {{{2}}} Մեքսիկա
1959 Ուղևորություն դեպի երկրի կենտրոնը Journey to the Center of the Earth վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1961 Աշխարհի տիրակալը Master of the World վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1961 Le triomphe de Michel Strogoff Le triomphe de Michel Strogoff վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա {{{2}}} Իտալիա
1961 Արկածների կղզին Mysterious Island վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ {{{2}}} ՄԹ
1961 Վիշապների հովիտը Valley of the Dragons վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1962 Հինգ շաբաթ օդապարիկով Five Weeks in a Balloon վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1962 Նավաբեկյալներին որոնելիս In Search of the Castaways վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1962 Երկու տարի արձակուրդ Dos años de vacaciones վեպ {{{2}}} Իսպանիա {{{2}}} Մեքսիկա
1963 Մատիաս Ստանդորֆ Mathias Sandorf վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա {{{2}}} Իտալիա {{{2}}} Իսպանիա
1963 Երեք զվարճալի մարդիկ կատարում են շուրջերկրյա ճանապարհորդություն The Three Stooges Go Around the World in a Daze վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1964 Die Reise um die Erde (հեռուստաֆիլմ) Die Reise um die Erde վեպ {{{2}}} Գերմանիա
1964 Թատրոն պատանեկության համար. Սև Հնդկաստանը (հեռուստաֆիլմ) Les Indes noires վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1965 Չինացու տվայտանքները Չինաստանում Les tribulations d’un Chinois en Chine գիրք {{{2}}} Ֆրանսիա {{{2}}} Իտալիա
1966 Գողացված դիրիժաբլը Ukradená vzducholod վեպ Flag of Slovenia.svg Սլովենիա Flag of the Czech Republic.svg Չեխիա
1966 Cinci saptamîni în balon Cinci saptamîni în balon վեպ {{{2}}} Ռումինիա
1967 Հրթիռով դեպի Լուսին Rocket to the Moon {{{2}}} ՄԹ
1967 Թատրոն պատանեկության համար. Վիլհելմ Շտորցի գաղտնիքը (հեռուստաֆիլմ) Le théâtre de la jeunesse։ Le secret de Wilhelm Storitz վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա Flag of Slovenia.svg Սլովենիա Flag of the Czech Republic.svg Չեխիա
1969 Հարավային աստղ The Southern Star վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա {{{2}}} ՄԹ
1970 Արտասովոր արձակուրդ Strange Holiday {{{2}}} Ավստրալիա
1970 Նեմո (հեռուստաֆիլմ) Nemo վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1970 Գիսաստղի վրա Na komete վեպ Flag of Slovenia.svg Սլովենիա Flag of the Czech Republic.svg Չեխիա
1970 Ստրոգով Strogoff վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա {{{2}}} Իտալիա {{{2}}} Գերմանիա Flag of Bulgaria.svg Բուլղարիա
1971 Վտանգավոր լույս աշխարհի ծայրին The Light at the Edge of the World վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ {{{2}}} Իսպանիա {{{2}}} Շվեդիա {{{2}}} Լիխտենշտայն
1972-1973 80 օր աշխարհի շուրջը (մուլտսերիալ) Around the World in Eighty Days պատմվածք {{{2}}} Ավստրալիա
1973 Խորհրդավոր կղզին La isla misteriosa վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա {{{2}}} Իտալիա {{{2}}} Իսպանիա {{{2}}} Կամերուն
1973 Մետր Զախարիուս (հեռուստաֆիլմ) Maître Zaccharius վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1973 20000 լյո ջրի տակ (մուլտֆիլմ) 20,000 Leagues Under the Sea գիրք ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1973 Կոտրված պայտ Сломанная подкова Դրամա Լիֆլանդիայում {{{2}}} ԽՍՀՄ
1974 Խաղաղ օվկիանոսի ծովահենները Deux ans de vacances Երկու տարով արձակուրդ {{{2}}} Ֆրանսիա {{{2}}} Գերմանիա Բելգիա Բելգիա {{{2}}} Ռումինիա
1974 Տասնհինգամյա նավապետը Un capitán de quince años վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա {{{2}}} Իսպանիա
1974 Խորհրդավոր հափշտակություն A dunai hajós վեպ {{{2}}} Վենեսուելա
1975 Նավապետ Նեմո Капитан Немо վեպ {{{2}}} ԽՍՀՄ
1975 Խորհրդավոր կղզին (մուլտֆիլմ) Mysterious Island վեպ {{{2}}} Ավստրալիա
1975 Ֆանտաստիկ ճանապարհորդություն օդապարիկով Viaje fantástico en globo վեպ {{{2}}} Մեքսիկա
1976 Արտասովոր ճանապարհուդություն դեպի երկրի կենտրոն Viaje al centro de la Tierra վեպ {{{2}}} Իսպանիա
1977 Բոլյոկի և Լյելեկի արձակուրդները (մուլտֆիլմ) Wielka podróz Bolka i Lolka վեպ Flag of Poland.svg Լեհաստան
1977 Ուղևորություն դեպի երկրի կենտրոնը (մուլտֆիլմ) A Journey to the Center of the Earth վեպ {{{2}}} Ավստրալիա
1977 Հինգ շաբաթ օդապարիկով (մուլտֆիլմ) 5 Weeks in a Balloon վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ {{{2}}} Ավստրալիա
1978 Նավապետ Նեմոյի վերադարձը (տեսաֆիլմ) The Return of Captain Nemo վեպ, տիտրերում գրված չէ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1979 Tajemství ocelového mesta Tajemství ocelového mesta գիրք Flag of the Czech Republic.svg Չեխիա
1979 Աշխարհի շուրջն 80 օրում (տեսաֆիլմ) Le tour du monde en 80 jours վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1979 Երկրից դեպի լուսին (մուլտֆիլմ) From the Earth to the Moon վեպ {{{2}}} Ավստրալիա
1980 Կոմսուհի Դոլիգեն դը Գրացի խաղերը Les jeux de la Comtesse Dolingen de Gratz վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1981 Հրեշների կղզու գաղտնիքը Misterio en la isla de los monstruos վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ {{{2}}} Իսպանիա
1981 Կարպատյան ամրոցի գաղտնիքը Tajemství hradu v Karpatech վեպ Flag of the Czech Republic.svg Չեխիա
1981 Աշխարհի շուրջն Ուիլյամ Ֆոգի հետ (մուլտսերիալ) La Vuelta al mundo de Willy Fog Flag of Japan.svg Ճապոնիա {{{2}}} Իսպանիա
1981 Ամրոցը Կարպատներում Castle in the Carpathians վեպ {{{2}}} Ռումինիա
1982 Ծովային սատանա Los diablos del mar պատմվածք {{{2}}} Իսպանիա
1982 Խորհրդավոր մոլորակ Mysterious Planet վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1984 Զախարիուս (TV) Zacharius վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
1985 20000 լյո ջրի տակ (մուլտֆիլմ) 20,000 Leagues Under the Sea վեպ {{{2}}} Ավստրալիա
1985 Նավապետ Գրանտին որոնելիս В поисках капитана Гранта վեպ {{{2}}} ԽՍՀՄ Flag of Bulgaria.svg Բուլղարիա
1986 «Պիլիգրիմի» նավապետը Капитан «Пилигрима» վեպ {{{2}}} ԽՍՀՄ
1986 Ճանապարհորդություն դեպի լուսին (Հեռուստատեսություն) Le voyage dans la lune վեպ {{{2}}} Շվեյցարիա
1988 Աշխարհի շուրջն 80 օրում (մուլտֆիլմ) Around the World in 80 Days վեպ {{{2}}} Ավստրալիա
1989 Աշխարհի շուրջն 80 օրում (սերիալ) Around the World in 80 Days վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ {{{2}}} Իտալիա {{{2}}} Հարավսլավիա
1990-1991 Նադյան խորհրդավոր ծովից (մուլտսերիալ) Fushigi no umi no Nadia Flag of Japan.svg Ճապոնիա
1991 Ալքիմիկոս Շտորցի գաղտնիքը Tajomstvo alchymistu Storitza վեպ Flag of the Czech Republic.svg Չեխիա
1993 Ուղևորություն դեպի երկրի կենտրոնը Journey to the Center of the Earth վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1993 800 լյո ներքև Ամազոնիայով Eight Hundred Leagues Down the Amazon վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ Flag of Peru.svg Պերու
1995 Խորհրդավոր կղզին (սերիալ) Mysterious Island վեպ Flag of Canada.svg Կանադա Flag of New Zealand.svg Նոր Զելանդիա
1996 Նավապետ Գրանտի որդիները Дети капитана Гранта վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ Flag of Russia.svg Ռուսաստան Flag of Canada.svg Կանադա
1996 Ուղևորություն դեպի երկրի կենտրոնը (մուլտֆիլմ) Journey to the Center of the Earth վեպ Flag of Canada.svg Կանադա
1997 Նաուտիլիուս (հեռուստաֆիլմ) 20,000 Leagues Under the Sea վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1997 20000 լյո ջրի տակ (հեռուստաֆիլմ) 20,000 Leagues Under the Sea վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ {{{2}}} Ավստրալիա
1999 Ուղևորություն դեպի երկրի կենտրոնը (հեռուստաֆիլմ) Journey to the Center of the Earth վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
1999 Թագավորական սուրհանդակ Միխայիլ Ստրոգովը (հեռուստաֆիլմ) Michele Strogoff  - il corriere dello zar վեպ {{{2}}} Իտալիա
1999 Աշխարհի շուրջն 80 օրում (մուլտֆիլմ) Around the World in 80 Days վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ Flag of Canada.svg Կանադա
2000 Ժյուլ Վեռնի խորհրդավոր արկածները (սերիալ) The Secret Adventures of Jules Verne Flag of Canada.svg Կանադա {{{2}}} ՄԹ
2001 Անհավանական արկածներ Ժյուլ Վեռնի հետ. Սեզար Կասկաբել (մուլտֆիլմ) Les voyages extraordinaires de Jules Verne  - César Cascabel վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
2001 Անհավանական արկածներ Ժյուլ Վեռնի հետ. Խորհրդավոր կղզին (մուլտֆիլմ) Les voyages extraordinaires de Jules Verne  - L'île mystérieuse վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
2001 Անհավանական արկածներ Ժյուլ Վեռնի հետ. Հարավային աստղ (մուլտֆիլմ) Les voyages extraordinaires de Jules Verne  - L'étoile du sud վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
2001 Անհավանական արկածներ Ժյուլ Վեռնի հետ. Ժանգադա (մուլտֆիլմ) Les voyages extraordinaires de Jules Verne  - La Jangada գիրք {{{2}}} Ֆրանսիա
2001 Անհավանական արկածներ Ժյուլ Վեռնի հետ. Ուղևորություն դեպի երկրի կենտրոնը (մուլտֆիլմ) Les voyages extraordinaires de Jules Verne  - Voyage au centre de la terre գիրք {{{2}}} Ֆրանսիա
2002 20000 լյո ջրի տակ (մուլտֆիլմ) 20,000 Leagues Under the Sea վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
2004 Աշխարհի շուրջն 80 օրում Around the World in 80 Days վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ {{{2}}} Գերմանիա {{{2}}} ՄԹ {{{2}}} Իռլանդիա
2004 Միխայիլ Ստրոգովի անհավանական արկածները (մուլտֆիլմ) Les aventures extraordinaires de Michel Strogoff վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
2004 Դոկտոր Օքս (հեռուստաֆիլմ) Le docteur Ox վեպ {{{2}}} Ֆրանսիա
2005 Խորհրդավոր կղզին (հեռուստաֆիլմ) Mysterious Island վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
2007 Նաուտիլիուս. Օվկիանոս նվաճողը (տեսաֆիլմ) 30,000 Leagues Under the Sea վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
2008 Ճանապարհորդություն դեպի դինոզավրերի աշխարհ (տեսաֆիլմ) Journey to the Center of the Earth վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
2008 Ուղևորություն դեպի երկրի կենտրոնը Journey to the Center of the Earth 3D վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ
2012 Ուղևորություն 2։ Խորհրդավոր կղզին Mysterious Island վեպ ԱՄՆ-ի դրոշը ԱՄՆ

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել]

  • Այլումինի օգտագործումը որպես վագոն-ականի հիմնական նյութ։ Չնայած XIX դարում այլումինի մեծ արժեքին, նա կանխագուշակել էր այդ մետաղի լայնորեն օգտագործումը աէրոդինամիկական ինդուստրիայում։
  • Լուսնի էքսպեդիցիայի համար մեկնարկման կետ է ընտրվել Ֆլորիդայի Ստոուզ-Խիլլ վայրը։ Այդ վայրը բավականին մոտ է ժամանակակից միսս Կանավերալի տիեզերակայանին։
  • Դեպի Լուսին թռիչքը և՛ Ժյուլ Վեռնի մոտ և՛ իրականում տեղի է ունեցել ապրիլին։ Անձնակազմը բաղկացած էր երեք տիեզերագնացներից և երկու տիեզերական ապարատներն էլ վայէջք են կատարել միևնույն Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերի վրա:
  • Ժյուլ Վեռնը այնպես էլ չեղավ Ռուսաստանում, բայց 9 վեպերի իրադարձությունները տեղի են ունենում այդ երկրում.

Ինչպես նաև ռուսների կարելի է հանդիպել «Երեք ռուսների և երեք անգլիացիների արկածները Հարավային Աֆրիկայում» (1872) և «Հեկտոր Սերվադակ» (1877)վեպերում։

  • ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի վիճակագրությամբ Ժյուլ Վեռնի ստեղծագործությունները ըստ թարգմանությամբ աշխարհում երկրորդն են, առաջին տեղում այդ ցուցանիշով Ագաթա Քրիստին է[18], նրա գրքերը տպագրվել են աշխարհի 148 լեզուներով։
  • Գերմանացի հեղինակ Վոլֆգանգ Խոլդբայնը գրել է Նաուտիլուսի պատմության շարունակությունը՝ ստեղծելով «Նավապետ Նեմոյի երեխաները» շարքը։
  • Հեղինակի պատվին անվանվել է Fedora օպերացիոն սիստեմայի 16-րդ թողարկումը՝ «Verne» կոդային անվանումով։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Ապրում եմ երևակայությամբ… հատված Ժյուլ Վեռնի մի հարցազրույցից, մի քանի նամակներ

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]


Ծանոթագրություններ և նշումներ

  1. Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. - 10 հ. : Հ. 1 (1963, 448 էջ : 1 թ. դիմանկ. ; 21 սմ.) Հինգ շաբաթ օդապարիկով; Երկրից դեպի լուսին
  2. 2,0 2,1 Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. - 10 հ., Հ. 2 (1963, 532 էջ) Լուսնի շուրջը; Տակն ի վեր; Ուղևորություն դեպի երկրի կենտրոնը
  3. Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. - 10 հ. : դիմանկ. ; 21 սմ. Ժ. Վեռնի կյանքի և ստեղծագործ. համառոտ տարեգր., էջ՝ 701-746 (Հ. 10) Ժ. Վեռնի 10 հտ. զետեղված ստ. անվանացանկ (Հ. 10) - Հ. 1 (1963, 448 էջ : 1 թ. դիմանկ. ; 21 սմ.) Հինգ շաբաթ օդապարիկով; Երկրից դեպի լուսին
  4. Նավապետ Գրանտի որդիները : [Վեպ] / Ժ. Վեռն; Ռուս. թարգմ.՝ Ն. Թումանյան; Խմբ.՝ Ս.Ա. Վարդանյան. - Երևան : Սովետական գրող, 1978. - 688 էջ
  5. Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. Հ. 4 (1963, 514 էջ) : Թարգմ.՝ Հ. Մազմանյան 20.000 լյո ջրի տակ
  6. Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. Հ.10 (1965, 748 էջ) : Թարգմ.՝ Խ. Հրաչյան Չենսլեր ուղևոր Ժ.-Ռ. Կազալլոնի օրագիրը, Դոկտոր Օքս, Հեկտոր Սերվադակ
  7. 7,0 7,1 Արշիպելագը կրակի մեջ : Աշխարհի շուրջը 80 օրում; Բեգումի հինգ հարյուր միլիոնը։ Վեպեր / Ժ. Վեռն; Կազմ.՝ Վ.Թ. Սուքիասյան; Թարգմ.՝ Ս. Այունց, Ս. Տիրատուրյան; Խմբ.՝ Վ.Ա. Ներսիսյան, Գ.Ն. Երզնկյան. - Աշխարհի շուրջը 80 օրում - Երևան : Լույս, 1985. - 536 էջ
  8. Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. Հ.10 (1965, 748 էջ) : Թարգմ.՝ Խ. Հրաչյան Չենսլեր ուղևոր Ժ.-Ռ. Կազալլոնի օրագիրը, Դոկտոր Օքս, Հեկտոր Սերվադակ
  9. Խորհրդավոր կղզի : [Վեպ] / Ժ. Վեռն ; Թարգմ.՝ Ե. Թաղիանոսյան ; Խմբ.՝ Լ.Գ. Սեղբոսյան ; Նկ.՝ Վ.Ք. Մանդակունի. - 3-րդ հրատ. - Երևան : Լույս, 1985
  10. Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. Հ.10 (1965, 748 էջ) : Թարգմ.՝ Խ. Հրաչյան Չենսլեր ուղևոր Ժ.-Ռ. Կազալլոնի օրագիրը, Դոկտոր Օքս, Հեկտոր Սերվադակ
  11. Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. Հ. 7 (1964, 586 էջ) : Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան, Ա. Ղուկասյան Տասնհինգամյա նավապետը; Սև Հնդկաստանը։
  12. Տասնհինգամյա նավապետը : [Վեպ] / Ժ. Վեռն ; Ֆրանս. թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան; Խմբ.՝ Հ.Վ. Վարդանյան; Վերջաբ.՝ Ե. Բրանդիս; Նկ.՝ Գ. Մեյեր. - Երևան : Սովետական գրող, 1983. - 416 էջ
  13. Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. - 10 հ. , Հ. 8 (1964, 398 էջ) : Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան, Ս. Այունց Բեգումի հինգ հարյուր միլիոնը;
  14. Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. Հ. 9 (1965, 658 էջ) : Թարգմ.՝ Հ. Դանիելյան, Շ. Սաֆյան Ռոբուր նվաճողը; Լողացող կղզին
  15. Տակն ի վեր : [Վեպ] / Ժյուլ Վեռն ; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան ; Խմբ.՝ Արաքս; Նկ.՝ Ն. Մուրատով. - Երևան : Հայպետհրատ, 1953. - 220 էջ։
  16. Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. Հ. 9 (1965, 658 էջ) : Թարգմ.՝ Հ. Դանիելյան, Շ. Սաֆյան Ռոբուր նվաճողը; Լողացող կղզին
  17. 17,0 17,1 Երկերի ժողովածու : 10 հ. / Ժ. Վեռն; Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան և ուրիշ.; Խմբ. կոլ.՝ Սաղ. Հարությունյան և ուրիշ. - Երևան : Հայպետհրատ , 1963. - 10 հ. : Հ. 6 (1964, 458 էջ) : Թարգմ.՝ Ս. Տիրատուրյան, Վ. Վարդանյան Աշխարհի շուրջը 80 օրում; Աշխարհի տիրակալը; Բլեֆ (Ամերիկյան բարքեր)
  18. Index Translationum: UNESCO Culture Secto