Ագաթա Քրիստի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ագաթա Քրիստի
Agatha Mary Clarissa, Lady Mallowan

Agatha Christie.png

Ծնվել է սեպտեմբերի 15, 1890
Մեծ Բրիտանիա Թորքի, Մեծ Բրիտանիա
Մահացել է հունվարի 12, 1976
Մեծ Բրիտանիա Օուլինգֆորդ, Մեծ Բրիտանիա
Մասնագիտություն բանաստեղծ, դրամատուրգ
Լեզու անգլերեն
Ազգություն բրիտանացի
Քաղաքացիություն Մեծ Բրիտանիա Մեծ Բրիտանիա
Ստեղծագործական շրջան 19201976
Գրական ոճեր դետեկտիվ, արկածային վեպ, հետախուզական վեպ, ինքնակենսագրություն
Ստորագրություն Agatha Christie's signature.png
Վիքիպահեստ Ագաթա Քրիստի
Վեբ-կայք Պաշտոնական կայք

Ագաթա Քրիստի (անգլ.՝ Agatha Mary Clarissa, Lady Mallowan), ծննդյամբ՝ Միլլեր (Miller), Քրիստի՝ առաջին ամուսնու ազգանունն է, (սեպտեմբերի 15, 1890 - հունվարի 12, 1976), անգլիացի գրող։ Հանդիսանում է դետեկտիվ ժանրի համաշխարհային ամենահայտնի գրողներից մեկը։ Հրատարակել է ավելի քան 60 դետեկտիվ վեպ, 6 սիրային վեպ (Մերի Ուեսթմեկոթ գրական անվամբ), պատմվածքների 19 հավաքածու, պիեսներ։

Ագաթա Քրիստիի գրքերը հրատարակվել են ավելի քան 2 միլիարդ տպաքանակով և թարգմանված են աշխարհի ավելի քան 100 լեզվի, այդ թվում նաև հայերեն [1]։ Նրա «Մկան թակարդ» (The Mousetrap) պիեսը բեմադրվել է 1952 թվականին և առ այսօր չի իջնում բեմի վրայից։

ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի վիճակագրությամբ Ագաթա Քրիստիի ստեղծագործությունները ըստ թարգմանությամբ աշխարհում առաջինն են, երկրորդ տեղում այդ ցուցանիշով Ժյուլ Վեռնն է[2]։

Ռոջեր Աքրոյդի սպանությունը[խմբագրել]

Ռոջեր Աքրոյդի սպանություն գիրքը պատմում է այն մասին, որ խուզարկու Էրքյուլ Պուարոն հետաքննում է Միսիս Ֆերարի մահը: Նրա նոր սեր Ռոջեր Աքրոյդն էլ շուտով սպանված է գտնվում և կասկածյալները սկսում են ավելանալ:

Գիրքը Քրիստիի ամենից ճանաչված ու վիճելի նովելներից մեկն է, որովհետև շրջադարձ ավարտ է ունենում, որը մեծ ազդեցություն է թողնում կրիմինալ ժանրում:

Կենսագրությունը[խմբագրել]

Նրա ընտանիքում կար երկու երեխա ևս, քույրը՝ Մեջը և եղբայրը՝ Մոնտին: Սկսել է գրել՝ քրոջը ընդօրինակելով: Քույրը գրում էր զվարճալի պատմվածքներ: Ի տարբերություն նրա՝ Ագաթան որոշում է գրել սարսափելի պատմություններ: Դրանք, հավանության չարժանանալով ծնողների կողմից, ստիպում են Ագաթային երկար ժամանակ մոռանալ ստեղծագործելու մասին: Հոր մահից հետո ողջ ընտանիքը տեղափոխվում է Կիպրոս, քանի որ այնտեղ կյանքն անհամեմատ էժան էր: Կիպրոսում Ագաթան դուրս է գալիս հասարակություն: Նա կրթված էր, գեղեցկատես, բայց, ցավոք, ուներ լեզվական արատ:

Երեկոներից մեկի ժամանակ Մերի Կլարիսը ծանոթանում է Թագավորական Օդային զինամիավորման օդաչու երիտասարդ Արչիբալդ Քրիստիի հետ: Քրիստին հարուստ չէր: Ռոմանտիկ Ագաթան սիրահարվում է օդաչուին:

Կիպրոսում այդ ժամանակ պատերազմ էր: Արչիբալդը ծառայում էր բանակում և շքանշաններ վաստակում, իսկ Ագաթան աշխատում էր Կարմիր խաչի հոսպիտալում, այնտեղ էլ ծանոթանում է բելգիացի փախստականների հետ: Ամենայն հավանականությամբ հենց այս հանդիպումներն են դարձել հանարահայտ խուզարկու Էրքյուլ Պուարոյի կերպարի ստեղծման շարժառիթը: Հոսպիտալից հետո նա աշխատում էր դեղատանը: Այնտեղ նա ուսումնասիրում է դեղերի պատրաստման, և որքան էլ զարամանալի է, ծանոթանում է թույների ստացման եղանակներին: Հետագայում այդ իմացությունն օգտագործում է իր վեպերում:

Ագաթա Քրիստին գրել է 78 դետեկտիվ, 19 պիես, ինչպես նաև պատմվածքներ, բանաստեղծություններ: Նա պարգևատրվել է Բրիտանական կայսրության երրորդ աստիճանի շքանշանով, գրական պարգևներով: 1958 թվականից սկսած նա եղել է դետեկտիվ ակումբի անփոխարինելի նախագահը: Եվ որքան էլ զարմանալի է, Ագաթան երբեք լրջորեն չի մոտեցել իր արվեստին: Նա ավելի կարևորում էր իր գիտական նախասիրությունները և ամուսնու գործի նկատմամբ իր հետաքրքրությունը:

Ագաթա Քրիստին համարձակ և ուժեղ կին էր: Նա օդաչու էր, մեքենա էր վարում, զբաղվում էր ձիավարությամբ և ջրային սպորտով, շատ էր ճանապարհորդում:

Մահացել է 1976 թվականին՝ 85 տարեկան հասակում: Երկու տարի անց մահանում է նրա սիրելի ամուսինը: Հարազատները ծանր են տարել Կլարիսի մահը և միշտ հիշել են նրա խոսքերը. «Մահն ամենամեծ արկածն է, որ կարող է պատահել մարդու հետ: Շնորհակալ եմ քեզ, Տե՛ր, ինձ շնորհած լավ կյանքի և սիրո համար»:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Ռոջեր Աքրոյդի սպանությունը։ Սպանություն գոլֆի խաղադաշտում։ [Վեպեր] / Ա. Քրիստի; Անգլ. թարգմ.՝ Ա. Խաչատրյան; Խմբ.՝ Կ. Սաֆրազյան. - Երևան : Լույս, 1990. - 478 էջ ; 20 սմ. ISBN 5-545-00537-4 Խաչատրյան, Ալբերտ. թարգմ. Սաֆրազյան, Կ. Ժ. խմբ. Անգլիական գրականություն - Վեպ [1]
  2. Index Translationum: UNESCO Culture Secto

Տես նաև[խմբագրել]