Ստենդալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Stendhal.jpg

Ստենդալ (Stendhal, իսկական անունը՝ Մարի-Անրի Բեյլ; ֆր.՝ Marie-Henri Beyle, 1783թ. հունվարի 23, Գրենոբլ - 1842թ. մարտի 23, Փարիզ), ֆրանսիացի գրող, ֆրանսիական ռեալիստական վեպի հիմնադիրներից մեկը։Ստենդալը ֆրասիական գրականության ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է:Ծնվել է 1783 թվականի հունվարի 23-ին:Ստենդալը գրական գործունեություն սկսեց ծավալել 1827-ից:

Անձնական կյանքը[խմբագրել]

Ծնողական քնքշանքից զուրկ մեծացած այս երեխայի տաղանդին հավատուն էր միայն մորաքույրը.նա խնամում էր Անրիին,երբ մահացավ մայրը,ապա լքեց հայրը:

Կրթությունը[խմբագրել]

Տեղական դպրոցը ավարտելուց հետո՝ 1799թ.,Անրին մեկնեց Փարիզ:Այստեղ նրան հաջողվում է ընդունվել բարձրացույն ուսումնական հաստատություն:

Վերջին տարիները և մահը[խմբագրել]

Կյանքի վերջին տարիներին Ստենդալի հոգեվիճակն անհանգստացնում էր նրա մտերիմներին.նա ուներ վատ տրամադրություն և հուզվում էր առանց որևէ պատճառի:Հաճախ նրա օրագրում հայտնվում էին տարօրինակ ցրառումներ դրանցից մեկը նման էր կանխատեսման.«Ես կուզեմ մեռնել փողոցում՝ զբոսանքի ժամանակ,ճիշտ այնպես,ինչպես անտեր շները»:Նրա այդ ցանկությունն իրականացավ.Ստենդալը մահացավ Փարիցում 1842թ. մարտի 23-ին՝զբոսանքի ժամանակ:

Հիմնական ստեղծագործությունները[խմբագրել]

  • «Արմանս» վեպ (հհ. 1-3, 1827);
  • « Վանինիա Վանինի» նովել (1829, թարգմանվել է հայերեն[1]).
  • «Կարմիրն ու Սևը (վեպ)» (ֆր.՝ Le Rouge et le Noir; 2 հատոր, 1830, թարգմանվել է հայերեն [2])
  • «Պարմի Մենաստանը (Ստենդալ)» («La Chartreuse de Parme»; 2 հատոր 1839 - 1846, թարգմանվել է հայերեն[3])
  • «Իտալական քրոնիկներ» (հարատրակվել են 1855թ.)
  • «Զբոսաշրջիկի նոթերը» (հհ 1 - 2, 1838)
  • «Լյուսիեն Լևեն» (անավարտ վեպ, 1834 - 1836, հրատարակվել է 1929թ.).
  • «Անրի Բրյուլարի կյանքը» (1835, հրատարակվել է 1890թ.)
  • «Եսասերի հիշողությունները» (1832, հրատարակվել է 1892թ),
  • «Լամիել» (անավարտ, 1839 - 1842, հրատարակվել է 1889, ամբողջությամբ՝ 1928 թ.)
  • «Չափազանց մեծ բարեհաճությունը կործանարար է» (1839, հրատարակվել է 1912 - 1913թթ.)
  • «Նապոլեոն» (թարգմանվել է հայերեն)[4]
  • «Մոցարտի կյանքը» (թարգմանվել է հայերեն[5])

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Մոցարտի կյանքը; Չորս նովել / Ստենդալ; Ֆրանս. թարգմ.՝ Ն. Վարդանյան; Խմբ.՝ Գ.Գ. Խաչատրյան; Նկ.՝ Ֆ.Ց. Աֆրիկյան. - Երևան : Սովետական գրող, 1982. - 173 էջ ; 20 սմ. - Վանինիա Վանինի - Մինա դը Վանգել - Սնդուկը և ոգին - Էռնեստ կամ սիրո ծագումը։
  2. Կարմիրն ու սևը / Ստենդալ (Անրի Մարի Բեյլ); Թարգմ.՝ Բ. Հարությունյան, Ա. Ջրբաշյան; Խմբ.՝ Ավ. Իսահակյան. - Երևան : Հայպետհրատ , 1941. - 2 մաս ; 20 սմ. - Մաս 1 (1941, 269 էջ), Մաս 2 (1949, 363 էջ)։
  3. Պարմի մենաստանը : Վեպ / Ստենդալ (Անրի Մարի Բեյլ); Ֆրանս. թարգմ.՝ Վ. Միքայելյան; Խմբ.՝ Գ.Ս. Քեշիշյան. - Երևան : Հայպետհրատ , 1961. - 623 էջ։
  4. Նապոլեոն : [Պատմավեպ] / Ստենդալ (Անրի Մարի Բեյլ); Ռուս. թարգմ.՝ Ա. Սարգսյան; Խմբ.՝ Հ.Հ. Ֆելեքյան. - Երևան : Հայաստան , 1985. - 472 էջ : 10 թ. նկ. ; 22 սմ. Պատմագրական տեղեկանք, էջ՝ 421-431 Ծանոթագր., էջ՝ 432-466 Սարգսյան, Ա. թարգմ. Ֆելեքյան, Հարություն Հայկի, 1931- խմբ. Նապոլեոն, Բոնապարտ Ֆրանսիական գրականություն - Պատմավեպ
  5. Մոցարտի կյանքը; Չորս նովել / Ստենդալ; Ֆրանս. թարգմ.՝ Ն. Վարդանյան; Խմբ.՝ Գ.Գ. Խաչատրյան; Նկ.՝ Ֆ.Ց. Աֆրիկյան. - Երևան : Սովետական գրող, 1982: