Աջարիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետություն
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა

Աջարիայի դրոշ
Դրոշ

Աջարիայի զինանշան
Զինանշան

Ajara map.png

Հիմնական տեղեկություններ
Պետական լեզու վրացերեն
Մայրաքաղաք Բաթում
Պետական կարգ Ինքնավար Հանրապետություն Վրաստանի կազմում
Կրոն ՎՈՒԵ 63,0 %, մուսուլման-սուննիներ 30,0 %
Մակերես 2889 կմ²
Ազգաբնակչություն. 376 հազար (8,7/կմ²)
Պետական ատրիբուտներ
Արժույթ լարի (GEL)
Regiones de Georgia.png
Վրսատանի Հանրապետության քարտեզ


Աջարիա (վրացերեն՝ აჭარა, աճարա), Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետություն (վրացերեն՝ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, Աճարիս Ավտոնոմիուրի Րէսպուբլիկա), պատմական, աշխարհագրական և վարչական երկրամաս Վրաստանի Հանրապետության հարավ-արևմուտքում։ Հիմնադրված է 1921 թ. հուլիսի 16 որպես Աջարական ԻՍՍՀ, ներկայիս անվանումը 1990 թվականից է։ Աջարիայի մայրաքաղաքը՝ Բաթում(ի) ն է։ Ծովամերձ մասում գտնվում են առողջարաններ, հիմնականում հիմնադրված սովետական ժամանակ - Քոբուլեթի, Մախինջաուրի, Գոնիո, Սարփի։ Հիմնական բնակչությունը՝ աջարացիներեն են, վրացիների ազգագրական խմբերից մեկը, որոնց մոտ մեծ տարածություն է ստացել իսլամը։

Աշխարհագրություն[խմբագրել]

Հարավում Աջարիան սահմանակցում է Թուրքիայի հետ (121 կմ), արևմուտքից և հյուսիս-արևմուտքից ափը ողողում է Սև ծովը։ Մակերեսը՝ 2,9 կմ² է։ Աջարիայի տարածքը բնության յուրահատկություններով կարելի է բաժանել երկու մասի՝ ծովամերձ և լեռնային։ Ծովամերձ Աջարիան տարբերվում է մերձարևադարձներին բնորոշ տարեկան բարձր միջին ջերմաստիճաներով (+14,5 աստիճան և ձմռան ամենացուրտ ամսվա՝ հունվարի ջերմաստիճանը +6,5 աստիճան է), մթնոլորտային տեղումների առատությամբ (տարեկան 2500 մմ) և արևոտ օրերով։ Ծովամերձ Աջարիայի մերձարևադարձները պատկանում են խոնավ մերձարևադարձների ենթատիպին և տարբերվում են Հյուսիսային և Արևմտյան Մերձսևծովյան շրջանների չոր միջերկրածովային մերձարևադարձներից։

Ջրագրությունը[խմբագրել]

Աջարիայի գրեթե բոլոր գետերը պատկանում են Սև ծովի ավազանին։ Ամենաջրառատ գետը Ճորոխն է, որի գետաբերանը Վրաստանում է (Ճորոխ գետի հունի ձգվածությունը Աջարիայի տարածքում 26 կմ է), Աջարիայի տարածքով են անցնում նաև Ճորոխի երկու վտակները՝ Աջարիսցկալին և Մաչախելան։ Անմիջապես Սև ծով են թափվում՝ Կինտրիշի, Չակվիսցկալի, Կորոլիսցկալի գետերը։ Աջարիայի ջրառատ լեռնային գետերն ունեն բարձր ջրաէներգետիկ պոտենցիալ։

Վարչական բաժանում[խմբագրել]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Աջարիայի վարչական բաժանում


Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետությունը կազմված է հանրապետական նշանակության 1 քաղաքից և 5 շրջաններից՝

Պատմություն[խմբագրել]

Անտիկ ժամանակներում Աջարիան եղել է Վրաստանի ամենախիտ բնակեցված, տնտեսական և մշակութային ամենազարգացած երկրամասերից մեկը։

Բնակչություն[խմբագրել]

Աջարիայի միջեփնիկական հարաբերություները մեծասմանությամբ հանգիստ են։ Ըստ 2002 թվականի տեղեկությունների Աջարիայի բնակչությունը 376 հազար մարդ է (երկրի բնակչության 8,7%)։

Commons-logo.svg

Հղումներ[խմբագրել]