Աջարիա
| Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետություն აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა |
|||
|
|||
| Հիմնական տեղեկություններ | |||
| Պետական լեզու. | վրացերեն | ||
| Քաղաքամայր. | Բաթում | ||
| Պետական կարգ. | Ինքնավար Հանրապետություն Վրաստանի կազմում | ||
| Կրոն. | ՎՈՒԵ 63,0 %, մուսուլման-սուննիներ 30,0 % | ||
| Մակերես. | 2,9 կմ² | ||
| Ազգաբնակչություն. | 376 հազար (8,7/կմ²) | ||
| Պետական ատրիբուտներ | |||
| Արժույթ. | լարի (GEL) |
||
Վրսատանի Հանրապետության քարտեզ |
|||
Աջարիա (վրացերեն՝ აჭარა, աճարա), Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետություն (վրացերեն՝ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, Աճարիս Ավտոնոմիուրի Րէսպուբլիկա), պատմական, աշխարհագրական և վարչական երկրամաս Վրաստանի Հանրապետության հարավ-արևմուտքում։ Հիմնադրված է 1921 թ. հուլիսի 16 որպես Աջարական ԻՍՍՀ, ներկայիս անվանումը 1990 թվականից է։ Աջարիայի մայրաքաղաքը՝ Բաթում(ի)ն է: Ծովամերձ մասում գտնվում են առողջարաններ, հիմնականում հիմնադրված սովետական ժամանակ - Քոբուլեթի, Մախինջաուրի, Գոնիո, Սարփի: Հիմնական բնակչությունը՝ աջարացիներեն են, վրացիների ազգագրական խմբերից մեկը, որոնց մոտ մեծ տարածություն է ստացել իսլամը։
Բովանդակություն |
Աշխարհագրություն [խմբագրել]
Հարավում Աջարիան սահմանակցում է Թուրքիայի հետ (121 կմ), արևմուտքից և հյուսիս-արևմուտքից ափը ողողում է Սև ծովը: Մակերեսը՝ 2,9 կմ² է: Աջարիայի տարածքը բնության յուրահատկություններով կարելի է բաժանել երկու մասի՝ ծովամերձ և լեռնային։ Ծովամերձ Աջարիան տարբերվում է մերձարևադարձներին բնորոշ տարեկան բարձր միջին ջերմաստիճաներով (+14,5 աստիճան և ձմռան ամենացուրտ ամսվա` հունվարի ջերմաստիճանը +6,5 աստիճան է), մթնոլորտային տեղումների առատությամբ (տարեկան 2500 մմ) և արևոտ օրերով։ Ծովամերձ Աջարիայի մերձարևադարձները պատկանում են խոնավ մերձարևադարձների ենթատիպին և տարբերվում են Հյուսիսային և Արևմտյան Մերձսևծովյան շրջանների չոր միջերկրածովային մերձարևադարձներից։
Ջրագրությունը [խմբագրել]
Աջարիայի գրեթե բոլոր գետերը պատկանում են Սև ծովի ավազանին։ Ամենաջրառատ գետը Ճորոխն է, որի գետաբերանը Վրաստանում է (Ճորոխ գետի հունի ձգվածությունը Աջարիայի տարածքում 26 կմ է), Աջարիայի տարածքով են անցնում նաև Ճորոխի երկու վտակները` Աջարիսցկալին և Մաչախելան։ Անմիջապես Սև ծով են թափվում` Կինտրիշի, Չակվիսցկալի, Կորոլիսցկալի գետերը: Աջարիայի ջրառատ լեռնային գետերն ունեն բարձր ջրաէներգետիկ պոտենցիալ։
Վարչական բաժանում [խմբագրել]
Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետությունը կազմված է հանրապետական նշանակության 1 քաղաքից և 5 շրջաններից՝
Պատմություն [խմբագրել]
Անտիկ ժամանակներում Աջարիան եղել է Վրաստանի ամենախիտ բնակեցված, տնտեսական և մշակութային ամենազարգացած երկրամասերից մեկը։
Բնակչություն [խմբագրել]
Աջարիայի միջեփնիկական հարաբերություները մեծասմանությամբ հանգիստ են: Ըստ 2002 թվականի տեղեկությունների Աջարիայի բնակչությունը 376 հազար մարդ է (երկրի բնակչության 8,7%)։
- Վրացիներ - 93,4%
- Հայեր - 3%
- Ռուսներ - 2,4%
- Հույներ - 0,6%
- Աբխազներ - 0,4%
- Ուկրաինացիներ - 0,3%
- Ադրբեջանցիներ - 0,1%
Հղումներ [խմբագրել]
- Աջարիայի Ինքնավար Հանրապետության կայքը
- Աջարական ԻՍՍՀ՝ հոդված 1931 թ. ՄՍՀ-ից (ռուսերեն):
|
|
||
|---|---|---|
| Մունիցիպալիտետներ | Քեդայի · Քոբուլեթի · Շուախևի · Խելվաչաուրի · Խուլոյի | |
| Քաղաքներ | Բաթում · Քոբուլեթ | |
| Քաղաքատիպ ավան | Մախինջաուր · Չաքվա · Օչխամուր · Քեդա · Խելվաչաուր · Շուախև · Խուլո | |
| Պորտալ:Վրաստան | ||
|
|
||
|---|---|---|
| Մայրաքաղաք | Թբիլիսի | |
| Ինքնավար հանրապետություններ | Աբխազիա1 · Աջարիա | |
| Երկրամասեր | Գուրիա • Իմերեթ • Կախեթ • Քվեմո Քարթլի • Մցխեթա-Մթիանեթ • Ռաճա-Լեչխում և Քվեմո Սվանեթ • Սամեգրելո-Զեմո Սվանեթ • Սամցխե-Ջավախք • Շիդա Քարթլի | |
| 1 Որոշ երկրներ Աբխազիան ճանաչել են որպես անկախ պետություն 2 Այդ երկրամասերի որոշ մասերը գտնվում են մասամբ ճանապված Հարավային Օսիա Հանրապետության վերահսկման տակ |
||
|
||||||||||||||||||||