Վրաստանի պատմություն

Վրաստանի պատմություն
Նախապատմություն
Վրաստան (անվանում)
Կոլխիդա
Դիաոխա
Իբերիա (Վիրք)
Անտիկ ժամանակաշրջան
Էգրիսի-Լազիկա
Միջնադարյան Վրաստան
Բագրատիոնիներ
Թբիլիսիի էմիրություն
Տաո-Կլարջեթ
Աբխազիայի թագավորություն
Իմերեթի թագավորություն
Քարթլիի թագավորություն
Կախեթի թագավորություն
Քարթլի-Կախեթ
Ռուսական կայսրության կազմում
Առաջին Հանրապետություն
Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն
Կարմիր բանակի ներխուժուը Վրաստան
Խորհրդային Վրաստան
Վրացական ԽՍՀ
Օգոստոսյան ապստամբություն
Ցույցեր Վրաստանում (1956)
Ապրիլի 9-ի ողբերգություն
Ժամանակակից Վրաստան
Անկախ Վրաստան
Վրաստանի պորտալ

Վրաստանը (վրացերեն՝ საქართველო՝ Սաքարթվելո) — «Քարթվելների երկիր») տարածաշրջանի և ժամանակակից պետության անվանում է Անդրկովկասում, Սև ծովի ափին, Մեծ Կովկասյան լեռնաշղթայի հարավային լանջին: Վրաստանի հիմնական և բնիկ բնակչությունն են կազմում վրացիները (այլ կերպ՝ քարթվելները), եվրոպոիդ ռասայի ժողովուրդ: Վրաստանի պատմությունն անխզելիորեն կապված է վրաց ժողովրդի հետ:

Վրաստանի պատմությունը (վրացերեն՝ საქართველოს ისტორია) ընդգրկում է երկար ժամանակաշրջան, սկսած Աբևիլյան մշակույթից: Կովկասի այլ շրջանների հետ, Վրաստանում գտել են մարդկային քաղաքակրթության հնագույն հուշարձաններ և երկիրը, որոշ մասնագետների կողմից, համարվում է մետաղագործության ծագման օջախներից մեկը: Վրաստանի պատմությունում վրաց ցեղերի առաջին միությունը, իսկ հետագայում առաջին պետությունն է Դիաոհան, որը հիշատակվում է մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակից վերջերից:

Վրաստանի ոսկեդարն է համարվում (վրացերեն՝ საქართველოს ოქროს ხანა) 11-րդ դարի սկզբից մինչև 13-րդ դարի սկիզբը զբաղեցնող ժամանակաշրջանը: Ծաղկման գագաթնակետն էր Թամար թագուհու (1184-1210) ղեկավարության ժամանակը: Իր թագավորության ժամանակ Շոթա Ռուսթավելին գրել է վրաց գրականության մարգարիտ «Ընձենավոր» պոեմը: Ոսկեդարից հետո Վրաստանը երկար ժամանակ եղել է մոնղոլական, պարսկական և թուրքական տիրապետության տակ` միայն ժամանակ առ ժամանակ անկախանալով: Ներխուժումների արդյունքում միացյալ Վրացական թագավորությունը քայքայվել է և առաջացել են Քարթլիի, Կախեթիի և Իմերեթիի թագավորությունները, ինչպես նաև Սամցխե-Սաաթաբագո իշխանությունը: Ֆեոդալների հզորության աճի պատճառով Իմերեթի թագավորությունը կորցրել է վերահսկողությունը Մեգրելիայի և Գուրիայի իշխանությունների ու Աբխազիայի նկատմամբ :

Վրաստանի աստիճանաբար վերականգնումը սկսվեց Քարթլիի և Կախեթիի թագավորությունների միավորումից հետո: 1783 թվականին Ռուսաստանի և Արևելյան Վրաստանի միջև կնքվեց Գեորգիևյան դաշնագիրը: 1801-1864 թթ. վրացական թագավորություններն ու իշխանությունները ընդհանուր առմամբ մտան Ռուսական կայսրության կազմի մեջ, որտեղ մնացին մինչև 1918 թ., երբ առաջացավ վրացական առաջին դեմոկրատական պետությունը՝ Վրաստանի Դեմոկրատականա Հանրապետությունը: 1921 թ. փետրվարի 25-ին Կարմիր բանակի ներխուժումից հետո Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետությունը դադարեց գոյություն ունենալ և մտավ ԽՍՀՄ-ի կազմի մեջ: Առաջացավ Վրացական ԽՍՀ-ն: 1991 թ. մարտին Վրաստանի Գերագույն Խորհուրդն ընդունեց անկախության հռչակագիրը, իսկ 1992 թվականի հուլիսի 31-ին Վրաստանի Հանրապետությունը դարձավ Միցյալ Ազգերի կազմակերպության լիիրավ անդամ:

Տես նաև

• 1&hId= 791 «Վրաստան» հոդվածը Հայկական Հանրագիտարանում

Գրականություն

Անգլերեն

• Avalov, Zurab: Prisoedinenie Gruzii k Rossii, Montvid, S.-Peterburg 1906
• Anchabadze, George: History of Georgia: A Short Sketch, Tbilisi, 2005, ISBN 99928-71-59-8
• Allen, W.E.D.: A History of the Georgian People, 1932
• Assatiani, N. and Bendianachvili, A.: Histoire de la Géorgie, Paris, 1997
• Braund, David: Georgia in Antiquity: A History of Colchis and Transcaucasian Iberia 550 BC–AD 562. Clarendon Press, Oxford 1994, ISBN 0-19-814473-3.
• Bremmer, Jan, & Taras, Ray, "New States, New Politics: Building the Post-Soviet Nations",Cambridge University Press, 1997
• Gvosdev, Nikolas K.: Imperial policies and perspectives towards Georgia: 1760–1819, Macmillan, Basingstoke 2000, ISBN 0-312-22990-9
• Iosseliani, P.: The Concise History of Georgian Church, 1883
• Lang, David M.: The last years of the Georgian Monarchy: 1658–1832, Columbia University Press, New York 1957
• Lang, David M.: The Georgians, 1966
• Lang, David M.: A Modern History of Georgia, 1962
• Manvelichvili, A: Histoire de la Georgie, Paris, 1955
• Kalistrate Salia: A History of the Georgian Nation, Paris, 1983
• Steele, Jon. "War Junkie: One Man`s Addiction to the Worst Places on Earth" Corgi (2002). ISBN 0-552-14984-5
• Suny, R.G.: The Making of the Georgian Nation, 2nd Edition, Bloomington and Indianapolis, 1994, ISBN 0-253-35579-6