Վարդանանց պատերազմ
| Վարդանանց պատերազմ (Մարզպանական Հայաստանի I ապստամբություն) (449-451) | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||||
| Հակառակորդներ | |||||||||||
| Հայոց մարզպանություն | Պարսից թագավորություն | ||||||||||
| Հրամանատարներ | |||||||||||
| Վարդան Մամիկոնյան | Հազկերտ II | ||||||||||
| Կողմերի ուժեր | |||||||||||
| մոտ 100,000[փա՞ստ] | մոտ 300,000[փա՞ստ] | ||||||||||
| Ռազմական կորուստներ | |||||||||||
| մոտ 50.000[փա՞ստ] | մոտ 170.000[փա՞ստ] | ||||||||||
Վարդանանց պատերազմ (Մարզպանական Հայաստանի I ապստամբություն) (449-451), Սասանյան Պարսկաստանի դեմ հայ ժողովրդի բարձրացրած ապստամբություն, հայության հասարակական գիտակցության կողմից ընկալվում է որպես հանուն հայ մնալու ու ազգային ինքնությունը պահպանելու հայ ժողովրդի պայքար: Դրան հակառակ` Պարսից թագավորությունը նպատակ էր դրել հավատափոխ անել հայերին և հասնել նրանց ձուլմանը պարսիկների հետ: Պատերազմի վճռական՝ Ավարայրի ճակատամարտի (451թ. մայիսի 26) ելքն անորոշ էր, սակայն ապստամբության ղեկավար՝ սպարապետ Վարդան Մամիկոնյանի զոհվելու պատճառով հայկական զորքը ցրվեց: Ապստամբության արդյունքում պարսիկները թուլացրեցին իրենց հակահայկական քաղաքականությունը և հրաժարվեցին հայ ժողովրդին՝ որպես ամբողջություն հավատափոխ անելու իրենց ծրագրերից:
Հիմնական իրադարձություններ [խմբագրել]
442-449 - Հայոց այրուձիու տեղափոխում Պարսից թագավորության արևելք
449 գարուն - Հավատափոխության պահանջ և դրա մերժում
449 ամառ - Հայ նախարարների այցը Տիզբոն, կեղծ հավատափոխությունը և վերադարձը Հայաստան
449 սեպտեմբերի վերջ – Անգղ ամրոցի ճակատամարտ
449 հոկտեմբերի սկիզբ - Արտաշատի ճակատամարտ
449 հոկտեմբեր - նոյեմբեր - Պարսից կայազորների ոչնչացում
450 օգոստոս – Ատրպատականի ասպատակումը հայերի կողմից
450 հոկտեմբեր – Խաղխաղի ճակատամարտ
450 հոկտեմբեր – Դերբենդ ամրոցի գրավում
450 նոյեմբերի վերջ – Որոտ ամրոցի և Վասակաբերդի գրավում
451 մայիսի կես – Զարավանդ գավառի առաջին ճակատամարտ
451 մայիսի կես – Զարավանդ գավառի երկրորդ ճակատամարտ
451 մայիսի 26 – Ավարայրի ճակատամարտ
451 մայիսի 29-31 – Անգղ ամրոցի ճակատամարտ (451)
451 հունիսի սկիզբ – Փայտակարանի ու Ատրպատականի ասպատակումը հոների կողմից
451 հունիսի սկիզբ – Սյունիքի ճակատամարտ
451 հունիսի կես – Կապույտ ամրոցի ճակատամարտ
451 հունիս կես – Հյուսիսային Միջագետքի ասպատակումը հայերիկողմից[փա՞ստ]
451 հունիսի վերջ – Արմազիի ճակատամարտ
451 հունիսի վերջ – Որջնհաղի ճակատամարտ
451 հունիսի վերջ – Հաշտությանկնքում[փա՞ստ]
Տես նաև [խմբագրել]
Մարզպանական Հայաստանի II ապստամբություն
Մարզպանական Հայաստանի III ապստամբություն
Մարզպանական Հայաստանի IV ապստամբություն
Մարզպանական Հայաստանի V ապստամբություն
Մարզպանական Հայաստանի VI ապստամբություն
Մարզպանական Հայաստանի VII ապստամբություն
