Երվանդ Քոչար

Երվանդ Քոչար
քանդակագործ, նկարիչ
ԱԱՀ՝	Երվանդ Քոչար
Ծննդյան օր՝	հունիսի 27 1899
Ծննդավայր՝	Թիֆլիս (Վրաստան)
Վախճանի օր՝	հունվարի 22 1979
Վախճանի վայր՝	Երևան (Հայաստան)

Այս հոդվածը նկարիչ-քանդակագործի մասին է։ Այլ գործածությունների համար, այցելեք Քոչար (այլ կիրառումներ)։

Տես նաև Երվանդ Քոչարի թանգարան (Երևան)

Քոչար (Քոչարյան) Երվանդ Սիմոնի (հունիսի 15 1899, Թիֆլիս – հունվարի 22 1979, Երևան), հայ խորհրդային նկարիչ-արձանագործ։ ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ (1976)։

Կենսագրություն

Երվանդ Քոչարը ծնվել է 1899 թ. Թիֆլիսում շուշեցի Սիմեոն և Ֆեոկլա Քոչարյանների ընտանիքում: 1918–ին ավարտել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցը։ 1915-1918–ին, միաժամանակ, սովորել է Գեղարվեստը խրախուսող կովկասյան ընկերության նկարչության և քանդակի դպրոցում, 1918–ին՝ Մոսկվայի պետական ազատ գեղարվեստական արվեստանոցում Պյոտր Կոնչալովսկու դասարանում։ 1919–ին վերադառնալով է Թիֆլիս, մասնակցում է «Վրաց նկարիչների աշնանային երկրորդցուցահանդեսին»։ 1921–ին Քոչարը գեղանկարչության պրոֆեսոր էր և մինչև Փարիզ մեկնելն արդեն համբավավոր նկարիչ: 1922-ին Քոչարը Կ.Պոլիսում էր: Հաջորդ հանգրվանը Վենետիկնէր, որտեղ երիտասարդ արվեստագետն ուսումնասիրում է Ս.Ղազարի մատենադարանի մանրանկարչական հարուստ հավաքածուն, ծանոթանում հռոմեական և Վերածննդի շրջանի արվեստի գանձերին։ 1923 թ. Քոչարը Փարիզում է: Ֆրանսիայում նա ստեղծեց պլաստիկ-նկարչական նոր արտահայտչաձև «Տարածական նկարչությունը» (Peinture dans l’espace), որը ներառում է ժամանակը որպես լրացուցիչ չորրորդ չափ:

1936–ին վերադարձել է հայրենիք: Մեծ արվեստագետի ճակատագիրը դրամատիկ ընթացք ստացավ: Հայրենիքում նա մեղադրվեց ֆորմալիզմի մեջ, որը «ժողովրդի թշնամու» հոմանիշն էր: Բավական է ասել, որ հայրենիքում Քոչարի առաջին անհատական ցուցահանդեսը բացվեց վերադառնալուց 30 տարի անց միայն՝ 1965 թ.: Արգելքները, բանտը, մեկուսացումը անտարակույս ազդեցին Քոչարի ստեղծագործական ընթացքի վրա, բայց այս դեպքում կարծես գործեց հակազդման օրենքը: Որոշիչ դեր ունեցավ նաև խռուշչովյան «ձնհալը»... Այս տարիներին են արարվել «Էքստազը» (1960), «Պատերազմի արհավիրքը» (1962), «Զվարթնոցի արծիվը» (1955), «Կիբեռնետիկայի մուսան» (1972), «Վարդան Մամիկոնյանը» (1972), Հայաստանի ու հայության խորհրդանիշ դարձած «Սասունցի Դավիթը» (1959) և այլ մեծարժեք ստեղծագործություններ:

1948–ին մոմաներկերի գյուտի համար ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհրդին առընթեր Գյուտերի և հայտնագործությունների կոմիտեից ստացել է հեղինակային վկայագիր։

Երվանդ Քոչարը վախճանվեց 1979 թ. Երևանում:

Նրա անունով է կոչվում Երևանի փողոցներից մեկը։

1984 թ. Երևանում բացվեց Երվանդ Քոչարի թանգարան (Երևան) , որտեղ արվեստասերը կարող է հնարավորինս ամբողջական պատկերացում կազմել Մաէստրոյի ստեղծագործական ուղու մասին: Միայն Ե. Քոչարի թանգարանում և Փարիզի Պոմպիդու կենտրոնում կարելի է տեսնել Քոչարի տարածական նկարները:

Ստեղծագործություններ

Նկարներ

• «Կշռաքարերով նատյուրմորտ» (1918)
• «Ջութակ» (1919)
• «Ձվաձև նատյուրմորտ» (1920)
• «Ըմպանակով կինը» (1920)
• «Նկարչի մոր դիմանկարը» (1919)
• «Դե պրոֆունդիս» (1919)
• «Ղազարոսի հարությունը» (1923)
• «Տեսիլք» (1924)
• «Սրճարան» (1925)
• «Սիրահարներ» (1926)
• «Բանաստեղծը» (1924)
• «Ընտանիք–սերունդներ» (1925)
• «Մանիկի դիմանկարը» (1946)
• «Կոմիտաս» (1946)
• «Նիզամին որդու հետ» (1953)

Քանդակներ

• Մաքսիմ Գորկի – գիպս, (1936)
• Շոթա Ռուսթավելի – կրաքար, (1937)
• ԱլեքսանդրՊուշկին – գիպս (1937)
• Նիզամի – գիպս, (1940)
• Հ. Աբելյան – գիպս (1943)
• Խաչատուր Աբովյան – գիպս, (1945)
• Անանիա Շիրակացի – գիպս, (1952)
• Մեսրոպ Մաշտոց – գիպս, (1952)
• Միքայել Նալբանդյան – գիպս, (1954)
• «Զվարթնոցի արծիվը» – բրոնզ, (1955)
• «Սասունցի Դավիթ» – պղինձ, (1959)
• «Վարդան Մամիկոնյան» – պղինձ, (1975)

• 

  «Սասունցի Դավիթ»

• 

  «Վարդան Մամիկոնյան»

Արտաքին Հղումներ

Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են՝

Երվանդ Քոչարին

• Երվանդ Քոչարի թանգարանի վիրտուալ ցուցադրությունը
• Երվանդ Քոչարի թանգարանի էջը