Ռուս-թուրքական պատերազմներ
Ռուս-թուրքական պատերազմներ (ռուս.՝ Русско-турецкие войны, թուրքերեն՝ Osmanlı-Rus Savaşları), XVII-XIX դարերում Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների միջև տեղի ունեցած մի շարք ռազմական հակամարտություններ:
Ռուս-թուրքական պատերազմ (1568-1570) [խմբագրել]
Հիմնական հոդված ՝ Ռուս-թուրքական պատերազմ (1568-1570) |
Այս բաժինը ավարտված չէ։ Դուք կարող եք մասնակցել նախագծին, լրացնելով և ուղղելով այն։ |
Ռուս-թուրքական պատերազմ (1676-1681) [խմբագրել]
Հիմնական հոդված ՝ Ռուս-թուրքական պատերազմ (1676-1681) |
Այս բաժինը ավարտված չէ։ Դուք կարող եք մասնակցել նախագծին, լրացնելով և ուղղելով այն։ |
Ռուս-թուրքական պատերազմ (1686-1700) [խմբագրել]
Հիմնական հոդված ՝ Ռուս-թուրքական պատերազմ (1686-1700) |
Այս բաժինը ավարտված չէ։ Դուք կարող եք մասնակցել նախագծին, լրացնելով և ուղղելով այն։ |
Ռուս-թուրքական պատերազմ (1710-1713) [խմբագրել]
Հիմնական հոդված ՝ Ռուս-թուրքական պատերազմ (1710-1713) |
Այս բաժինը ավարտված չէ։ Դուք կարող եք մասնակցել նախագծին, լրացնելով և ուղղելով այն։ |
Ռուս-թուրքական պատերազմ (1735-1739) [խմբագրել]
Հիմնական հոդված ՝ Ռուս-թուրքական պատերազմ (1735-1739) |
Այս բաժինը ավարտված չէ։ Դուք կարող եք մասնակցել նախագծին, լրացնելով և ուղղելով այն։ |
Ռուս-թուրքական պատերազմ (1768-1774) [խմբագրել]
Հիմնական հոդված ՝ Ռուս-թուրքական պատերազմ (1768-1774) |
Այս բաժինը ավարտված չէ։ Դուք կարող եք մասնակցել նախագծին, լրացնելով և ուղղելով այն։ |
Ռուս-թուրքական պատերազմ (1768-1774) [խմբագրել]
Հիմնական հոդված ՝ Ռուս-թուրքական պատերազմ (1787-1792) |
Այս բաժինը ավարտված չէ։ Դուք կարող եք մասնակցել նախագծին, լրացնելով և ուղղելով այն։ |
Ռուս-թուրքական պատերազմ (1806-1812) [խմբագրել]
Հիմնական հոդված ՝ Ռուս-թուրքական պատերազմ (1806-1812) |
Այս բաժինը ավարտված չէ։ Դուք կարող եք մասնակցել նախագծին, լրացնելով և ուղղելով այն։ |
Ռուս-թուրքական պատերազմ (1828-1829) [խմբագրել]
Հիմնական հոդված ՝ Ռուս-թուրքական պատերազմ (1828-1829) |
Այս բաժինը ավարտված չէ։ Դուք կարող եք մասնակցել նախագծին, լրացնելով և ուղղելով այն։ |
Ղրիմյան պատերազմ [խմբագրել]
Հիմնական հոդված ՝ Ղրիմյան պատերազմ |
Այս բաժինը ավարտված չէ։ Դուք կարող եք մասնակցել նախագծին, լրացնելով և ուղղելով այն։ |
1877թ. ապրիլի 12-ին Ռուսաստանը պատերազմ հայտարարեց Թուրքիային: Ռազմական գործողությունները ընթանում էին և Բալկաններում, և Կովկասում: Բալկաններում թուրքական 160.000-անոց բանակի դեմ ռուսները հանել էին 185.000 զինվոր` ցարի եղբայր Նիկոլայ Ռոմանովի հրամանատարությամբ: 1878 թ. հունվարի 4-ին ռուսները մտան Սոֆիա, ապա գրավեցին Պլովդին ու Ադրիանապոլիսը ու մոտեցան Կ.Պոլսին: Կովկասյան ռազմաճակատում ռուսական 70.000-անոց բանակը ցարի մյուս եղբայր Միխայիլ Ռոմանովի հրամանատարությամբ կռվում էին թուրքական 55.000-անոց բանակի դեմ: 52.000-անոց Կովկասյան կորպուսը զեկավարում էր հայազգի գեներալ Լորիս Մելիքովը: Ռուսները հաղթանակ էին տանում(Կովկասյան ռազմաճակատում)` գրավելով Բայազետը, Դիադինը, Ղարաքիլիսան, Ալաշկերտը և Արդահանը: Մայիսի 20-ին ռուսները պաշարում են Կարսը, սակայն անհաջողության են մատնվում: Թուրքերը փորձում են հետ գրավել Բայազետը և պաշարում են այն: Տեղի կայազորը դիմում է ինքնապաշտպանության և փորձում իրենց պաշարման մասին տեղեկացնել գեներալ Տեր-Ղուկասովին, սակայն թուրքերը որսում են նամակատարներին և սպանում: Միայն նրանցից մեկին` Սամսոն Տեր-Պողոսյանին է հաջողվում իմաց տալ ռուսական զորքերին պաշարման մասին: Պատմական այս դրվագը իր գեղարվեստական արտացոլումն է գտել Րաֆֆու <<Խենթը>> պատմավեպում: Ռուսները առաջանում են դեպի Կարս ու Էրզրում: 1877 թ. կրկին պաշարում է Կարսը և հետ գրավում այն: 1878 թ. փետրվարին գրավում են նաև Էրզրումը: 1878 թ. փետրվարի 19-ին Կ.Պոլսի մերձակա Սան-Ստեֆանո ծովափնյա ավանում կնքվում է հաշտության պայմանագիր, ըստ որի` Բալկանյան երկրները ստանում են անկախություն և ինքնավարություն: Ռուսների է անցնում Բեսարաբիան, իսկ Կովկասում` Կարսը, Արդահանը, Բաթումը, Բայազետը և Ալաշկերտը: Թուրքերը պարտավորվում են վճարել 310 մլն. ռուբլու ռազմատուգանք: Պայմանագրի 16-րդ կետը վերաբերվում էր արևմտահայությանը: Նշվում էր, որ հաշվի առնելով ռուսական զորքերի դուրսբերումը Հայաստանից կարող է առիթ տալ բախումների` Բարձր Դուռը պարտավորվում էր անհապաղ կենսագործել հայաբնակ մարզերի բարենորոգումներ: 25-րդ հոդվածում նշվում էր, որ Ռուսաստանը զորքերը դուրս կբերի գրաված տարածքներից միայն այն ժամանակ, երբ Բարձր Դուռը 6 ամսվա ընթացքում կիրականացներ այդ բարենորոգումները: Եվրոպական պետությունները` Անգլիան և Ավստրո-Հունգարիան չհաշտվեցին Բալկաններում և Կովկասում ռուսական ազդեցության ուժեղացման հետ և ստիպեցին Բեռլինում հրավիրել միջազգային կոնգրես` պայմանագիրը վերանայելու համար: Բեռլինի կոնգրեսը տեղի ունեցավ 1878 թ. հունիսին: Մասնակից երկրներն էին Անգլիան, Ֆրանսիան, Գերմանիան, Ավստրո-Հունգարիան, Իտալիան, որոնք պաշտպանում էին Թուրքիային` ընդդեմ Ռուսաստանի: 16-րդ կետը կոնգրեսում դարձավ 61-րդը: <<Բարձրագույն Դուռը>> պարտավորվում է առանց հապաղման իրագործել հայաբնակ մարզերում տեղական կարիքներից հարուցված բարենորոգումներ և ապահովել հայերի անվտանգությունը չերքեզներից և քրդերից: Թուրքիան տերություններին կհաղորդի այն միջոցների մասին, որոնք ինքը ձեռք էր առել այդ նպատակներն իրականացնելու համար: Իսկ տերությունները կհսկեն կիրառմանը: Հայկական պատվիրակությունը Մկրտիչ Խրիմյանի զեկավարությամբ թույլ չտվեցին մասնակցել հայկական հարցի քննարկմանը:
Պատերազմները և դրանց արդյունքները [խմբագրել]
| Տարիներ | Անվանում | Արդյունք | |
|---|---|---|---|
| 1 | 1568-1570 | Ռուս-թուրքական պատերազմ |  Ռուսաստանի հաղթանակ |
| 2 | 1676-1681 | Ռուս-թուրքական պատերազմ | / Ոչ ոքի |
| 3 | 1686-1700 | Ազովյան պատերազմ | Ռուսաստանի հաղթանակ |
| 4 | 1710-1711(13) | Պրուտի արշավանք | Թուրքիայի հաղթանակ |
| 5 | 1735-1739 | Ռուս-թուրքական պատերազմ | Ռուսաստանի հաղթանակ |
| 6 | 1768-1774 | Ռուս-թուրքական պատերազմ | Ռուսաստանի հաղթանակ |
| 7 | 1787-1792 | Ռուս-թուրքական պատերազմ | Ռուսաստանի հաղթանակ |
| 8 | 1806-1812 | Ռուս-թուրքական պատերազմ | Ռուսաստանի հաղթանակ |
| 9 | 1821-1830 | Հունական հեղափոխություն | Ռուսաստանի հաղթանակ |
| 10 | 1828-1829 | Ռուս-թուրքական պատերազմ | Ռուսաստանի հաղթանակ |
| 11 | 1853-1856 | Ղրիմյան պատերազմ | Թուրքիայի հաղթանակ |
| 12 | 1877-1878 | Ռուս-թուրքական պատերազմ | Ռուսաստանի հաղթանակ |
| 13 | 1914-1918 | Կովկասյան ճակատ (IՀՊ) | / Անորոշ |
