Ֆուտուրիզմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ֆուտուրիզմը (futur- ապագա Ապագայապաշություն ) ավանգարդ արվեստի շարժում է։ Այն հղացել է Իտալացի բանաստեղծ Ֆիլիպպո Տոմազզո Մարինետտին։[1] 1909թ. Մարինետտին աշխարհով մեկ տարածում է մի մանիֆեստ, որը հայտարարում է անցյալի վերջը և ապագայի արվեստի ծնունդը։

Ումբերտո Բոչչոնի Անընդհատության եզակի ձևերը տարածության մեջ 1913 (Բրոնզե կաղապարները Ժամանակակից արվեստի թանգարանում, Նյու Յորք, Գալլերիա դԱրտե մոդեռնա, Միլան, Ցյուրիխի Կունստահալլե և Ուինսթոնի հավաքածու)
Ֆուտուրիստական ճարտարապետության օրինակ, Անտոնիո Սանտ Էլիա

Ֆուտուրիզմի մանիֆեստ[խմբագրել]

1909 թ. փետրվարի 20-ին իտալացի Յուրիստ և բանաստեղծ Ֆիլիպպո Տոմազզո Մարինետտին ֆրանսիական Լը Ֆիգարո հանդեսում հրապարակում է Ֆուտուրիզմի մանիֆեստը, այպիսով ծնունդ տալով այս շարժմանը։ Իսկ 1910թ. մարտի 3-ին Թուրինի Կեարելլա թատրոնում հրապարակվում է Ումբերտո Բոչչոնիիի կազմած Ֆուտորւստ նկարիչների մանիֆեստը հայտարարելով, որ.

  1. պետք է արհամարվեն նմանակման բոլոր ձևերը, իսկ ինքնատիպության բոլորձևերը պետք է փառաբանվեն։
  2. պետք է ապստամբել ներդաշնակություն և ճաշակ բառերի բռնակալության դեմ։ Այսպիսով պետք է ջախջախել Ռեմբրանդտի, Գոյայի և Ռոդենի աշխատանքները,
  3. արվեստի քննադատությունները կամ անօգուտ են, կամ վնասակար,
  4. պետք է ազատվել բոլոր հնացած և ծեծված թեմաներից և արտահայտել արդի կյանքի՝ պողպատի, արագության, հպարտության, տենդի հորձանուտը,
  5. խելագար մեղադրանքը, որ օգտագործվում էր նորարարներին լռեցնելու համար, պետք է համարել ազնվական և պատվաբեր տիտղոս,
  6. նկարչության մեջ կոմպլեմենտարիզմը բացարձակ անհրաժեշտություն է, ինչպես ազատ ոտանավորը պոեզիայում և պոլիֆոնիան երաժշտության մեջ,
  7. համընդհանուր դինամիզմը նկարչության մեջ պետք է ներկայացվի որպես դինամիկ զգայություն,
  8. անկեղծությունն ու անարատությունը, ավելի քան որևէ այլ որակ անհրաժեշտ են բնության նկարագրման համար,
  9. շարժումն ու լույսը քայքայում են մարմինների նյութականությունը։

Ֆուտուրիստ արվեստագետների ցանկ[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. Հերբերտ Ռիդ, "Արդի նկարչության համառոտ պատմություն", Սարգիս Խաչենց, 2002, Երևան, էջ 80