Իվան Բունին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Իվան Բունին
Ivan Bunin (sepia).jpg
ԱԱՀ՝ Իվան Բունին
Բնագիր
ԱԱՀ՝
Ива́н Алексе́евич Бу́нин
Ծննդյան օր՝ հոկտեմբերի 22, 1870
Ծննդավայր՝ Վորոնեժ, (Ռուսաստան)
Վախճանի օր՝ նոյեմբերի 8, 1953
Վախճանի վայր՝ Փարիզ, (Ֆրանսիա)

Իվան Ալեքսեևիչ Բունին (ռուսերեն` Ива́н Алексе́евич Бу́нин, 1870, հոկտեմբերի 22 - 1953, նոյեմբերի 8), ռուս արձակագիր, բանաստեղծ, Պետերբուրգի Գիտությունների ակադեմիայի ակադեմեկիոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր գրականության գծով (1933)։

Ծնվել է Վորոնեժում։ 1891-ին Օրյոլում լույս է ընծայել «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն։ «Բաց երկնքի ներքո» (1898) և պուշկինյան մրցանակի արժանացած «Տերևաթափ» (1901) ժողովածուները բանաստեղծական դասական ձևերի կատարելագործման դրսևորումներ են։ 1899-ին ծանոթացել է Մաքսիմ Գորկու հետ։ «Գյուղը» (1910) վիպակում պատկերված է Ռուսաստանի գյուղացիության վիճակը։ Թշնամաբար դիմավորելով Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը, Բունինը 1920-ին վտարվել է Ֆրանսիա, ուր և ստեղծագործել է շուրջ 30 տարի։ «Միտյայի սերը» (1925), «Կոռնետ Էլագինի գործը» (1927), «Արսենևի կյանքը» (1930) ստեղծագործություններում հեղինակը պատկերել է երիտասարդ տարիների հիշողությունները, ռուս կալվածատիրական հիողությունները։

Բունինը թարգմանություններ է արել Հենրի Լոնգֆելլոյից, Ջորջ Բայրոնից, Թենիսոնից։ Թարգմանել է Հովհաննես Թումանյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Հովհաննես Հովհաննիսյանի, Ալեքսանդր Ծատուրյանի, Մ. Մանվելյանի երկերը, որոնք ամփոփել է «Ժամանակակից հայ բանաստեծություններ» (1903) և «Հայկական մուսա» (1907) ժողովածուներում։ Ռուս գրողներից առաջինն է արժանացել Նոբելյան մրցանակի։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Վաղ կյանք[խմբագրել]

Բունինը ծնվել է Վորոնեժ քաղաքում 1870 թվականի հոկտեմբերի 22-ին։ Ծնվել է Ալեքսեյ և Լյուդմիլա Բունինների ընտանիքում։ Նրա նախնիներից էին բանաստեղծներ Աննա Բունինան և Վասիլի Զուկովսկին։ Նա ունեցել է երջանիկ մանկություն։ Շրջապատված է եղել խելացի և բարի մարդկանցով։ Ռուսական ֆոլկլորին Բունինին ծանոթացրել է մայրը՝ Լյուդմիլա Ալեքսանդրովնան։ [1] Նրա տնային առաջին ուսուցիչը եղել է Ռոմաշկովը։ [2] Այնուհետև Բունինին հոգեբանություն, փիլիսոփայություն և հասարակական գիտություններ է սովորեցրել իր մեծ քույր՝ Յուլիան։ Յուլիան է դրդում Բունինին կարդալ ռուսական դասական գրականություն։ [1] 1870-ականների վերջերին Բունինը տարվում է խաղամոլությամբ և կորցնում է ընտանեկան հարստության մեծ մասը։ 1881 թվականին նրան ուղարկում են դպրոց Յելեցում, սակայն նա երբեք չի ավարտում դպրոցը։ 1886 թվականին նրան հեռացնում են՝ ընտանեկան ֆինանսական դժվարությունների պատճառով դպրոց չվերադառնալու պատճառով։ [3]

Գրական կարիերա[խմբագրել]

1887 թվականի մայիսին Բունինը իր առաջին բանաստեղծությունն (Деревенские нищие) է հրատարակում Սանկտ Պետերբուրգի գրական հանդեսում։ 1891 թվականին նրա առաջին կարճ պատմվածքը (Деревенский эскиз) հայտնվում է "Ռուսկոյե Բոգատստվո" թերթի էջերում։ 1889 թվականին Բունինը դառնում է Խարկովի տեղի թերթի գլխավոր խմբագրի օգնականը։ 1889 հունվարին տեղափոխվում է Օռլով՝ աշխատելու "Օռլովսկիյ Վեստնիկ" թերթում՝ սկզբում որպես խմբագրի օգնական, հետո արդեն դե ֆակտո խմբագիր։ Այստեղ նա հանդիպում է Վարվարա Պասչենկոյին և կրքոտ սիրահարվում է։ 1892 թվականին զույգը տեղափոխվում է Պոլտավա՝ Յուլիա Բունինայի մոտ։ Յուլիան օգնում է եղբորը գործի անցնել տեղի վարչությունում։ [1] Նրա բանաստեղծությունների առաջին գիրքը հրատարակվել է 1887-1891 թվականներին Օռյոլում։ [4] Բունինը 1894 թվականի առաջին կեսը անցկացնում է ճանապարհորդելով Ուկրաինայում։ 1895 թվականին Բունինը առաջին անգամ այցելում է Ռուսաստանի մայրաքաղաք։ Այստեղ նա հանդիպում է Անտոն Չեխովին, Սերգեյ Կրիվենկոյին, Վալերի Բրյուսովին և այլոց։ [4] 1899 թվականին սկսվում է Մաքսիմ Գորկու և Իվան Բունինի ընկերությունը։ Բունինի համար ներշնչման աղբյուր էր հանդիսանում նաև Լև Տոլստոյը։ Վերջինիս հետ նա հանդիպել է Մոսկվայում 1894 թվականին։ 1895-1896 թվականներին Բունինը լինում էր և Մոսկվայում և Պետերբուրգում։ 1897 թվականին նրա առաջին կարճ պատմությունների հավաքածուն է լույս տեսնում (Աշխարհի եզրին), որից մեկ տարի հետո հրատարակվում է բանաստեղծությունների երկրորդ գիրքը (Բաց երկնքի տակ)։ [1][4] 1898 թվականին Բունինը տեղափոխվում է Օդեսսա։ Այստեղ նա ծանոթանում է Բուկովետսկիի, Կուրովսկիի և Նիլուսի հետ։ [5] 1899-1900 թվականների ձմռան ընթացքում նա այցելում է "Սրեդա" գրական ակումբը Մոսկվայում, որտեղ էլ ընկերանում է գրող Նիկոլայ Տելեշովի հետ։

Ժառանգություն[խմբագրել]

Իվան Բունինը առաջին ռուս գրողն է, ում շնորհվել է Նոբելյան մրցանակ գրականության ոլորտում։ Մրցանակը հիմնականում շնորհվել է նրա ինքնակենսագրական գրքի ՝ "Արսենևի կյանքը"-ի համար։ Բունինի վաղ շրջանի բանաստեղծությունները ունեին մեկ ընդհանուր լեյտմոտիվ։ Չեխովը ջերմորեն ընդունեց Բունինի առաջին պատմվածքները։ Իսկ Գորկին տվեց ամենաբարձր գնահատականը։ Բունինը իր ստեղծագործական ամբողջ ընթացքում հարազատ մնաց մոդեռնիզմին։ Իր բանաստեղծությունների և թարգմանությունների համար Բունինը երեք անգամ դարձել է Պուշկինյան մրցանակի դափնեկիր։ Բունինի բանաստեղծությունների սիրահար էր Վլադիմիր Նաբոկովը։ Վերջինս Բունինին համեմատել է Բլոկի հետ։ Բունինը փառքին ամենաշատը մոտեցել է 1911-1912 թվականներին, երբ լույս տեսան "Գյուղը" և "Չոր հովիտը"։ [6] Բունինի ճանապարհորդական էսքիզները գովասանքի արժանացան։ Հատկապես "Թռչնի ստվերը" (1907–1911)։ Բունինը մեծապես հետաքրքրված էր միջազգային առասպելներով և ֆոլկլորով։ Բունինի լավագույն բանաստեղծությունները "Խորամանկ ականջներ"-ը և "Եղբայրները"-ը իրենց հիմքում ունեն ուժեղ փիլիսոփայական շեշտավորում։ Բարոյականության տեսանկյունից Բունինը ներշնչվում էր Սոկրատեսից։ Իվան Բունինի գրքերը թարգմանվել են մի շարք լեզուներով։ Ռոմեն Ռոլանը Բունինին անվանել է "գեղարվեստական հանճար" ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 L. Smirnova (1993)։ «I. А. Bunin 'Russian literature of the late 19th — early 20th centuries'» (Russian)։ Prosveshchenie։ http://noblit.ru/content/view/410/33/։ Վերցված է 2011-01-01։ 
  2. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named rustranslator
  3. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named bio_3
  4. 4,0 4,1 4,2 «Ivan Bunin Chronology» (Russian)։ bunin.niv.ru։ http://bunin.niv.ru/bunin/bio/hronologiya-zhizni.htm։ Վերցված է 2011-01-01։ 
  5. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named bio_1
  6. Твардовский, Александр. Иван Алексеевич Бунин. Собрание сочинений. Том 1. Стихотворения. 1892–1916. Изд. Художественная литература, 1965. Предисловие. Стр. 2–59.

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 62։