Օրհան Փամուկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Pamuk.jpg

Ֆերիտ Օրհան Փամուկ (թուրք.՝ Ferit Orhan Pamuk; 1952թ. հունիսի 7, Ստամբուլ, Թուրքիա), չերքեզական ծագում ունեցող թուրք գրող, մի շարք ազգային և միջազգային մրցանակների դափնեկիր։ 2006թ. արժանացել է գրականության Նոբելյան մրցանակին, Նոբելյան հանձնախմբի հետևյալ ձևակերպմամբ. «Նրան, որն իր քաղաքի մելանխոլիկ հոգու որոնումներում հայտնագործել է մշակույթների բախման և խաչաձևման նոր խորհրդանիշեր»։ Գրողի ստեղծագործությունները թարգմանվել են աշխարհի ավելի քան 50 լեզուների, այդ թվում նաև հայերենի։ Հայտնի է Հայոց ցեղասպանության և Քրդական հարցի վերաբերյալ իր քաղաքացիական դիրքորոշմամբ, որը հակասում է թուրքական պաշտոնական դիրքորոշմանը։ Փամուկն այն սակավաթիվ թուրքերից մեկն է, որը 1915թ. դեպքերի առնչությամբ կիրառել է «ցեղասպանություն» բառը[1]։

Իր հայացքների պատճառով Փամուկը ենթարկվել է հալածանքների, տարագրվել, վերադարձել։ Ներկայումս բնակվում է ԱՄՆ-ում։

Փամուկի գրականության հիմնական թեման Թուրքիայի ներքին կյանքն է, թուրք ժողովուրդը և թուրք մարդը, Արևելքի և Արևմուտքի, իսլամի և քրիստոնեության, ավանդապահության, հետամնացության և առաջադիմության հակամարտությունը։ Իր ստեղծագործություններում հանդես է բերում հարգանք հարուցող վարպետություն, գեղագետի խորաթափանց և նրբին զգացողություն, օգտագործում արևմտյան գեղագիտական ու փիլիսոփայական կոնցեպցիաներ, արևելյան գեղարվեստական սկզբունքներ, դիմում սուֆի միստիկների, այլաբանությունների, համեմատում, հակադրում և փորձում ընդհանրացնել իսլամի և քրիստոնեության, Արևմուտքի և Արևելքի կրոնափիլիսոփայական, գեղագիտական և կենսահայեցողական մոտեցումներն ու սկզբունքները [2]։

Հիմնական ստեղծագործությունները[խմբագրել]

  • Ջևդեթ բեյը և նրա որդիները / Cevdet Bey ve Oğulları (1979)
  • Լռության տուն / Sessiz Ev (1983)
  • Սպիտակ ամրոց / Beyaz Kale (1985)
  • Սև գիրք / Kara Kitap (1990)
  • Նոր կյանք / Yeni Hayat (1994)
  • Իմ անունն է Կարմիր / Benim adım Kırmızı (1998)
  • Ուրիշ գույներ / Öteki Renkler (1999)
  • Ձյունը / Kar (2002, հիմնական գործողությունները տեղի են ունենում Կարսում և բազմաթիվ են հիշատակումները հայերի մասին, կա նաև անդրադարձ Ցեղասպանությանը, թարգմանվել է հայերեն [3])
  • Սթամբուլ. հիշողությունների քաղաք / İstanbul: Hatıralar ve Şehir (2003)
  • Անմեղության թանգարան / Masumiyet Müzesi, 2008)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. http://www.armtown.com/news/am/zam/20061014/4458/
  2. http://www.armtown.com/news/am/has/20071208/211769209
  3. http://granish.org/?p=149 Վեպի թարգմանությունը նախաձեռնել և հրատարակությունը իրականացրել է Համազգային հայ կրթական և մշակութային միությունը: Թարգմանությունը ռուսերենից կատարել է Հակոբ Սողոմոնյանը. խմբագիրը Ֆելիքս Մելոյանն է

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են