Թոմաս Ման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Թոմաս Մանն
Paul Thomas Mann
Thomas Mann 1937.jpg
(գրող)
Ծնվել է հունիսի 6, 1875
Ծննդավայր Լյուբեկ (Գերմանիա)
Մահացել է օգոստոսի 12, 1955
Մահվան վայր Ցյուրիխ (Շվեյցարիա)

Պաուլ Թոմաս Մանն (Paul Thomas Mann, 1875, հունիսի 6 - 1955, օգոստոսի 12), գերմանացի գրող, գրականության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1929)։

Գրել է «Բուտենբրոկներ» (1901), «Արքայական մեծություն» (1909), «Հովսեփը և նրա եղբայրները» (1933-1943) և այլ վեպեր, նովելներ, գրական-քննադատական ու հրապարակախոսական երկեր, հոդվածներ Գյոթեի, Ֆեոդոր Դոստոևսկու, Ֆրիդրիխ Նիցշեի և այլ հեղինակների մասին։ [1]

Կյանք[խմբագրել]

Պոլ Թոմաս Մաննը ծնվել է Լուբեկում, Գերմանիա, Թոմաս Յոհան Հենրիխ Մաննի և Ջուլիա դա Սիլվա Բրանսի ընտանիքում։ Մայրը հռոմեական կաթոլիկական եկեղեցու հետևորդ էր, սակայն Մաննին կնքում են հոր կրոնին համաձայն. հայրը լյութերական էր։ 1891 թվականին հոր մահից հետո նրա գործարանը լուծարվեց։ Ընտանիքը տեղափոխվեց Մյունխեն։ Մաննը հաճախում էր Լյուբեկի գիմնազիայի գիտական բաժինը։ Տեղափոխվելուց հետո սովորում է Մյունխենում Լյուդվիգ Մաքսիմիլիանի Համալսարանում և Մյունխենում տեխնիկական գիտությունների Համալսարան՝ լրագրողական կարիերա ստանալու համար սովորելով պատմություն, տնտեսագիտություն , արվեստի պատմություն և գրականություն։ [2] 1891-ից 1933 թվականներին Մաննը ապրում է Մյունխենում։ Մաննը 1894-1895 թվականներին աշխատում է Հարավային Գերմանիայի Հրդեհային Ապահովագրության ընկերությունում։ Գրողի կարիերան սկսվել է "Սիմպլիցիսսիմուս" ամսագրի համար գրելով։ Գրողի առաջին կարճ պատմությունը՝ "Փոքրիկ պարոն Ֆրիդմանը" (Der Kleine Herr Friedemann)հրատարակվել է 1898 թվականին։ 1905 թվականին Մաննը ամուսնանում է հարուստ հրեա արդյունաբերողի դուստր Կատյա Պրինգշեյմի հետ։ Նրանք ունեցել են 6 երեխա։ [3]

Երեխաներ[խմբագրել]

Մաննի ամառանոցը Նիդդենում

1929 թվականին Մաննը Լիտվիայի Նիդդեն գյուղում հիմնում է փոքրիկ ամառանոց. Նիդդենում կար գերմանական արվեստի գաղութ, որտեղ գրողը անցկացրել է 1930-1932 թվականների ամառները՝ աշխատելով "Հովսեփը և նրա եղբայրները" վեպի վրա։ Այժմ ամառանոցը Մաննին նվիրված մշակութային կենտրոն է, որտեղ միշտ անցկացվում է հուշերի փոքրիկ ցուցահանդես։ 1933 թվականին Ֆրանսիայի հարավային մասում ճանապարհորդելիս Մյունխենից նրան զգուշացնում են, որ նրա համար ապահով չի լինի Գերմանիա վերադառնալ։ Ընտանիքը, բացառությամբ երկու մեծ երեխաների, տեղափոխվում է Ցյուրիխին մոտ գտնվող Կուսնախտ (Շվեյցարիա), սակայն ստանում է Չեխոսլովակիայի քաղաքացիություն և անձնագիր 1936 թվականին։ 1939 թվականին նա տեղափոխվում է Միացյալ Նահանգներ, որտեղ դասավանդում է Պրինսթոն Համալսարանում։ 1942 թվականին Մանների ընտանիքը տեղափոխվում է արևմտյան Լոս Անջելեսում գտնվող Փըսիֆիկ Պալիսադես, որտեղ մնում է մինչև Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ավարտը։ 1944 թվականի հունիսի 23-ին Թոմաս Մաննը դառնում է Միացյալ Նահանգների քաղաքացի։ 1952 թվականին վերդառնում է Եվրոպա՝ Կիլսբերգում ապրելու նպատակով։ Նա այլևս երբեք չապրեց Գերմանիայում, սակայն հաճախ ճանապարհորդում է այնտեղ։ Նրա ամենակարևոր այցը Գերմանիա տեղի ունեցավ 1949 թվականին, երբ նշվում էր Գյոթեի 200 ամյակը։

Name Birth Death
Էրիկա Նոյեմբերի 9 1905 Օգոստոսի 27 1969
Կլաուս Մանն Նոյեմբերի 18 1906 Մայիսի 21 1949
Գոլո Մանն Մարտի 29 1909 Ապրիլի 7 1994
Մոնիկա Մանն Հունիսի 7 1910 Մարտի 17 1992
Եղիզաբեթ Մանն Ապրիլի 24 1918 Փետրվարի 8 2002
Միշել Մանն Ապրիլի 21 1919 Հունվարի 1 1977

Մահ[խմբագրել]

Մաննը մահացել է աթերոսկլերոզից 1955 թվականին Ցյուրիխի հիվանդանոցում և թաղված է Կիլսբերգում։ Մի շարք հաստատություններ անվանվել են նրա պատվին (օրինակ, Բուդապեշտի Թոմաս Մաննի անվան գիմնազիումը)։

Մաննի գերեզմանը Կիլսբերգում

Աշխատություններ[խմբագրել]

Թոմաս Մաննի աշխատությունները առաջին անգամ թարգմանվել են անգլերեն 1924 թվականին Լոու-Պորտերի կողմից։ Մաննին գրականության Նոբելյան Մրցանակ է շնորհվել 1929 թվականին՝ մասնավորապես իր "Բուտենբրոկների" (1901), "Մոգական սարի" (1924)և մի շարք կարճ պատմությունների համար։ Մաննի ընտանիքի պատմության հիման վրա գրված "Բուտենբրոկներում" նկարագրվում է առևտրական ընտանիքի սննկացման մասին։ "Մոգական սարը" մի ճարտարագետ ուսանողի մասին է, ով պլանավորում է այցելել Շվեդիայում գտնվող պալարախտով հիվանդ իր զարմիկին։ "Հովսեփը և նրա եղբայրները" դյուցազնական վեպ է, որը հեղինակը գրել է 16 տարվա ընթացքում, որը Մաննի ստեղծագործություններից ծավալով ամենամեծ և ամենաէական գործն է։ Ավելի ուշ ստեղծված աշխատություններից են "Լոտտեն Վեյմարում" (1939), "Երիտասարդ Վերդերի վշտերը" (1774), "Դոկտոր Ֆաուստ" (1947)"Ֆելիքս Կրուլլի խոստովանությունները" (1954), որը կիսատ մնաց գրողի մահվան պատճառով։ Մաննի օրագիրները, որոնք ընթերցվեցին 1975 թվականին, պատմում են նրա պայքարի մասին իր բիոսեքսուալության դեմ, որը արտացոլվում է գրողի ստեղծագործություններում (Մահը Վենեցիայում)։ [4] Գիլբերթ Ադերի "Իսկական Տացիո" աշխատությունում նկարագրվում է, թե ինչպես է 1911 թվականի ամռանը Մաննը իր կնոջ և եղբոր հետ Վենեցիայում հանգստանալիս տարվել 10 ամյա լեհ տղայով (Վլացիո)։ Մաննը ընկերություն էր անում ջութակահար և նկարիչ Պոլ Էհրենբերգի հետ, ում հանդեպ զգացմունքներ էր տածում։ Դոստոևսկու մասին ակնարկի մեջ Մաննը զուգահեռներ է անցկացնում ռուս գրողի և Ֆրեդերիկ Նիցչեի տառապանքների միջև։ Նիցչեի ազդեցությունը Մաննի վրա խորապես զգացվում է վերջինիս ակնարկում։

Մշակութային քաղվածքներ[խմբագրել]

Տարբեր գրական և այլ աշխատություններ անդրադառնում են Մաննի "Մոգական սար" գրքին.

  • Հարրի Մուլիսչ- Դրախտի բացահայտումը
  • Էնդրյու Կրումեյ- Մոբիուս Դիք (2004)
  • Հարուկի Մուրակամի- Նորվեգական անտառ
  • Բլոնդ Ռեդհեդ (երաժշտական խումբ)- Մոգական սար (երգ)
  • Քրիստիան Տոննիս-Մոգական սար (նկար) (1987)
  • 1941 թվականին նկարահանված "49-րդ զուգահեռը" ֆիլմը

Տարբեր գրական և այլ աշխատություններ անդրադառնում են Մաննի "Մահը Վենեցիայում" գրքին.

  • Ռիդլի Սքոթ (ռեժիսոր)- Հաջող տարի (ֆիլմ, 2006 թվական)
  • Ֆիլիպ Ռոթ-Մարդկային արատ (վեպ, 2000 թվական)
  • Ժոզեֆ Հելլեր- "Փակելով ժամանակը" (վեպ, 1994 թվական)
  • Ալան Բենեթ- Արվեստի սովորությունը (պիես)

Քաղաքական հայացքներ[խմբագրել]

Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքում Մաննը աջակցում էր Կայզեր Վիլհելմ 2-րդի պահպանողական հայացքներին և դեմ էր լիբերալիզմին։ 1923 թվականին Գերմանիայի Հանրապետությունում, լինելով խորհրդարանական ժողովրդավարության (կիսա)պետական խոսնակ, Մաննը գերմանացի մտավորականներին կոչ է անում աջակցել Վեյմարի Հանրապետությանը։ Նա նաև դասախոսություններ է անցկացրել այս թեմաներով։ Այնոււհետև նրա քաղաքական հայացքները աստիճանաբար փոփոխվում են դեպի լիբերալականներ։ [5] 1930 թվականին Մաննը հանրային ճառ ունեցավ Բեռլինում, որը կոչվում էր "Կոչ բանականությանը", որի ժամանակ նա քննադատում էր Ազգային Սոցիալիզմը և քաջալերում էր աշխատավոր դասակարգի կողմից իրականացվող դիմադրությունները։ Սրան հաջորդեցին մի շարք ակնարկներ և դասախոսությունները, որոնց միջոցով նա "հարձակում" էր գործում Նացիստների վրա։ Միևնույն ժամանակ նա արտահայտում էր աճող համակրանք սոցիալիստական գաղափարների հանդեպ։ 1933 թվականին, երբ նացիստները իշխանության գլուխ բարձրացան, Մաննը իր ընտանիքով գտնվում էր Շվեյցարիայում։ Իր որդու՝ Կլաուսի խորհրդով նրանք այդ ժամանակ չվերադարձան Գերմանիա։ 1936 թվականին Նացիստական կառավարությունը չեղյալ համարեց Մաննի գերմանական քաղաքացիությունը։ Պատերազմի ընթացքում Մաննը ռադիոյով հականացիստական ելույթներ էր ունենում։ Ելույթները տպագրվում էին ԱՄՆ-ում և ուղարկվում Մեծ Բրիտանիա, որտեղ էլ ԲիԲիՍին հեռարձակում էր ելույթները՝ հուսալով, որ գերմանացի ունկընդիրները կլսեն։

Թոմաս Մանն, աշխատություններ Թ.Մաննի մասին աշխատություններ, Թ.Մաննի աշխատությունները Նոբելյան Մրցանակ։ Ինքնակենսագրական ՀԴԲ-ի արխիվները Թ.Մաննի տվյալներով Թոմաս Մանն "ԲոււքՎեբ", Էլեկտրոնային գրականության կայք famousauthors.org, Թ.Մաննի կենսագրությունը Թ.Մաննի առաջին տպագրությունները Թ.Մաննի աշխատանքները

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. Ռընե Ուելլեք, Օսթին Ուորրեն (2008)։ Գրականության տեսություն։ Երևան: Սարգիս Խաչենց, էջ 467։ 
  2. «Thomas Mann Autobiography»։ Nobel Foundation։ http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1929/mann-autobio.html։ Վերցված է 25 January 2008։ 
  3. Kurzke, Hermann (2002)։ Thomas Mann: Life as a work of art: A biography։ Princeton, New Jersey: Princeton University Press։ ISBN 0691070695։  Translation by Leslie Willson of Thomas Mann: Das Leben als Kunstwerk (München C. H. Bick'sche Verlagsbuchhandlung, 1999).
  4. Mann, Thomas (1983)։ Diaries 1918–1939։ A. Deutsch, 471։ ISBN 0-233-97513-6։ , quoted in e.g. Kurzke, Hermann (2002)։ Thomas Mann. Life as a Work of Art. A Biography։ Princeton University Press, 752։ ISBN 0-691-07069-5։  For a discussion of the relationship between his homosexuality and his writing, also see Heilbut, Anthony (1997)։ Thomas Mann: Eros and Literature։ Humanity Press/prometheus Bk, 647։ ISBN 0-333-67447-2։ 
  5. See a recent translation of this lecture by Lawrence Rainey in Modernism/Modernity, 14.1 (January 2007), pp. 99–145.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են