Միխայիլ Շոլոխով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Միխայիլ Շոլոխով
Sholokhov-1938.jpg
ԱԱՀ՝ Միխայիլ Շոլոխով
Բնագիր
ԱԱՀ՝
Михаи́л Алекса́ндрович Шо́лохов
Ծննդյան օր՝ մայիսի 24, 1905
Ծննդավայր՝ խ. Կրուժիլին, Վյոշենսկի շրջան,
Ռոստովի մարզ (Ռուսաստան)
Վախճանի օր՝ փետրվարի 21, 1984

Միխայիլ Ալեքսանդրովիչ Շոլոխով (ռուսերեն` Михаи́л Алекса́ндрович Шо́лохов, 1905, մայիսի 24 - 1984, փետրվարի 21), ռուս արձակագիր, հրապարակախոս, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1965)` «Խաղաղ Դոն» վեպի համար։

Ծնվել է գյուղացու ընտանիքում, Ռոստովի մարզի Վյոշենսկի շրջանի Կրուժիլին խուտորում։ Մասնակցել է քաղաքացիական պատերազմին։ 1922-ին մեկնել է Մոսկվա, աշխատել որպես բեռնակիր, որմնադիր, հաշվետար։

Նրա առաջին պատմվածքները տպագրվել են մամուլում ու ամփոփվել «Դոնի պատմվածքներ» և «Երկնագույն տափաստան» ժողովածուներում (1926)։ Դրանք նշանակալից երևույթ էին 20-ականների խորհրդային գրականության մեջ։

1924-ին Շոլոխովը վերադարձել է Դոն և ձեռնամուխ եղել «Խաղաղ Դոն» վեպ-էպոպեայի ստեղծմանը, որը հեղինակին ապահովեց համաշխարհային ճանաչում։ Շոլոխովի հաջորդ վեպը «Հերկած խոպանն» է։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին Շոլոխովը, որպես «Պրավդա»-ի թղթակից, եղել է ռազմաճակատի շատ տեղամասերում, հրապարակել հոդվածներ ու ակնարկներ («Դոնում», «Հարավում», «Կազակները» և այլն)։ Լայն ճանաչման է արժանացել հեղինակի «Ատելության գիտությունը» (1942) հրապարակախոսակամ պատմվածքը։ 1943-44-ին «Պրավդա» և «Կրասնայա Զվեզդա» թերթերում տպագրվել են «Նրանք մարտնչում են հանուն հայրենիքի» վեպի առանձին գլուխներ։

Կյանք և կարիերա[խմբագրել]

Շոլոխովը ծնվել է Ռուսաստանի Կրուժիլին գյուղակում։ Հայրը՝ Ալեքսանդր Շոլոխովը ցածր խավի ներկայացուցիչ էր։ Նա եղել է ագարակատեր, ջրաղացպան, զբաղվել է խոշոր եղջերավոր անասունների վաճառքով։ Մայրը՝ Անաստասիա Չերնիկովան սերում էր ուկրաինական գյուղական ընտանիքից։ Նա այնքան ժամանակ կրթություն չստացավ, մինչև որ հարկ եղավ որդու հետ շփվելու համար ձեռնամուխ լինել կրթվելու։ Շոլոխովը հաճախել է Կարգինի, Մոսկվայի, Բոգուչարի և Վեշենսկայայի տեղի դպրոցները մինչև 1918 թվականը, երբ միացավ բոլշևիկյան կողմին ռուսական քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ. նա այդ ժամանակ 13 տարեկան էր։ Հաջորդող տարիները նրա համար անցան պատերազմին մասնակցելով։ Սկսել է գրել 17 տարեկանում։ Իր առաջին գրական ստեղծագործությունը ("Ծննդանշան") վերջացրել է 19 տարեկան հասակում։ 1922 թվականին տեղափոխվում է Մոսկվա լրագրող դառնալու նպատակով. նա ինքն էր իր ծախսերը հոգում։ Աշխատել է որպես նավահանգստային բեռնորդ, քարտաշ և հաշվապահ 1922-1924 թվականներին։ Բայց միառժամանակ մասնակցել է գրողների սեմինարներին։ Նրա առաջին տպագիր աշխատանքը երգիծական հոդված էր՝ "Փորձարկում" (1923[1] 1924 թվականին Շոլոխովը վերադառնալով Վեշենսկայա, ամբողշովին նվիրվում է ստեղծագործելուն։ Նույն տարում ամուսնանում է Մարիա Գրոմոսլավսկայայի հետ (1901-1992)։ Նրանք ունենում են երկու դուստր և երկու որդի։ Նրա առաջին գիրքը "Դոնի պատմվածքներ"-ն է։ Այստեղ նկարագրված է ռուսական քաղաքացիական պատերազմի և Առաջին Համաշխարհային պատերազմի ընթացքում իր հայրենի մարզի մասին պատմվածքներ։ Գիրքը հրատարակվել է 1926 թվականին։ "Նախալյոնոկ" պատմվածքի հիման վրա, որը մասամբ իր մանկության մասին էր, ավելի ուշ նկարահանվել է ֆիլմ։ Նույն տարվա ընթացքում սկսում է գրել "Խաղաղ Դոնը", որի համար ստանում է Ստալինի մրցանակը. գիրքը ավարտել է 14 տարում (1926–1940)։ "Խաղաղ Դոնը" դարձավ ամենաշատը ընթերցվող սովետական գիրքը և կարծես սկիզբ դրեց սոցիալական ռեալիզմին։ Այս գրքի համար Շոլոխովը 1965 թվականին ստացել է նոբելյան մրցանակ գրականության համար։ Գրքում նկարագրվում է Առաջին Համաշխարհային և ռուսական քաղաքացիական պատերազմների ընթացքում կազակների կյանքը։ "Հերկած խոպանը" գրել է 28 տարում։ Այս գրքի համար ստացել է Լենինի մրցանակը։ Այն բաղկացած է երկու մասից՝ "Վաղվա սերմերը" (1932) և "Բերքահավաքը Դոնում" (1960)։ "Մարդու ճակատագիրը" կարճ պատմվածքի հիման վրա նկարահանվել է ֆիլմ։ Կիսատ է մնացել "Նրանք մարտնչում են հանուն հայրենիքի" վեպը, որը Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմում ԽՍՀՄ-ում տեղի ունեցած կռիվների մասին է։ 1930-ականներին նա բազմաթիվ նամակներ էր գրում Ստալինին Դոնի շրջանի կոլտնտեսություններում և սովխոզներում առկա սարսափելի իրավիճակների վերաբերյալ՝ խնդրելով աջակցել ագարակատերներին։ [2] Երկրորդ Համաշխարհայինի ժամանակ Շոլոխովը տարբեր լրագրերի համար հոդվածներ էր գրում սովետական պատերազմական լարումների մասին։ Նա նաև լուսաբանում էր նացիստների կողմից Դոնում կատարած ավերածությունների մասին։ Մայրը մահանում է 1942 թվականին Վեշենսկայայում տեղի ունեցած ռմբակոծության արդյունքում։ Շոլոխովի աշխատանքների ժողովածուները հրատարավել են 8 հատորով 1956-1960 թվականներին։

Տեքստերի հեղինակային իրավունք[խմբագրել]

Շոլոխովը մեղադրվում էր իրեն միջազգային հռչակ բերած "Խաղաղ Դոնը" պատմվածքի գրագողության մեջ։ Շոլոխովի քննադատները պնդում էին, որ այն գրել է կազակ և հակաբոլշևիկ Ֆյոդոր Կրյուկովը, ով մահացել էր 1922 թվականին։ [3][4] 1928 թվականին սկսված մեղադրանքների պատճառով Շոլոխովը խնդրում է "Պրավդա" թերթի իր իրավունքը պաշտպանելու հարցում։ Նա ներկայացնում է գրքի 3 հատորների ձեռագիր տարբերակները, ինչպես նաև 4-րդ գլխի նախագիծը։ 1929 թվականին ձևավորված հատուկ հանձնակազմը հաստատում է գրողի հեղինակային իրավունքները։ Մեղադրանքները շարունակվեցի 1960-ականներին, այս անգամ Ալեքսանդր Սոլժենծինի կողմից։ Հավանաբար Ալեքսանդրը մեղադրում էր Շոլոխովին, քանի որ ցանկանում էր վրեժխնդիր լինել իր վեպի մասին վերջինի արտահայտած վնասակար կարծիքի համար։ [3][4] Երկրորդ Համաշխարհայինի ժամանակ Շոլոխովի արխիվը ոչնչացվեց ռմբակոծության արդյունքում, միայն 4-րդ գլուխը պահպանվեց։ Այն գտնվում էր Շոլոխովի ընկերոջ մոտ (Վասիլի Կուդաշով)։ Սակայն վերջինիս մահից հետո այն անցավ Կուդաշովի այրուն։ Ձեռագիրը հայտնաբերվեց միայն 1999 թվականին Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի համաշխարհային գրականության ինստիտուտի կողմից՝ ռուսական կառավարության աջակցությամբ։ Թղթերում նշված է 1920-ական թվականներ։ 605 էջը պատկանում է Շոլոխովի ձեռագրին, իսկ մնացած 285-ը արտագրված են իր կնոջ և քույրերի կողմից։ [5] 1999 թվականին Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի համաշխարհային գրականության ինստիտուտի կողմից կատարված ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ այն գրել է Շոլոխովը։ [6]

Սովետական կուսակցություն և սովետական պետական գործունեություն[խմբագրել]

1932 թվականին Շոլոխովը միանում է ԽՄԿԿ-ին, իսկ 1937 թվականին ընտրվում է Սովետական Միության գերագույն սովետի կողմից։ 1959 թվականին նա ուղեկցում է Նիկիտա Խրուշչովին Եվրոպա և Միացյալ Նահանգներ կատարած ճանապարհորդության ժամանակ։ 1961 թվականին դառնում է ԽՄԿԿ-ի կենտրոնական կոմիտեի անդամ։ Երկու անգամ նրան շնորհվել է Սոցիալիստական ​​աշխատանքի հերոսի կոչում։ Նա ավելի ուշ դառնում է Սովետական գրողների միության նախագահ։

Ժառանգություն[խմբագրել]

Նրան անունով գոյություն ունի աստերոիդ՝ 2448 Շոլոխով։

Նոբելյան մրցանակակիրներ Շոլոխովի 107-րդ տարելիցը Միխայիլ Շոլոխով Շոլոխովի աշխատանքներից, առցանց Մոսկվայի Շոլոխովի անվան Հումանիտար համալսարան Ռասիա Ռասիա Դոնը խաղաղ չէ. նոբելյան մրցանակակիրների միջև եղած վիճաբանության վերաբերյալ ստատիստիկ վերլուծություններ Ռասիա

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 66-67։


Cite error: <ref> tags exist, but no <references/> tag was found