Ռաբինդրանաթ Թագոր
| Ռաբինդրանաթ Թագոր | |
|---|---|
 |
|
| ԱԱՀ՝ | Ռաբինդրանաթ Թագոր |
| Ծննդյան օր՝ | մայիսի 7, 1861 |
| Ծննդավայր՝ | Կալկաթա, (Հնդկաստան) |
| Վախճանի օր՝ | օգոստոսի 7, 1941 |
| Վախճանի վայր՝ | Կալկաթա, (Հնդկաստան) |
Ռաբինդրանաթ Թագոր (բենգալերեն` রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর, 1861, մայիսի 7 - 1941, օգոստոսի 7), հնդիկ բանաստեղծ, արձակագիր, գրել է բենգալերենով, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1913)։
Ծնվել է Կալկաթայում, եղել է ընտանիքի 14-րդ երեխան։ Իր ուշիմության, ընդունակությունների համար Թագորին անվանել են Մահարշի, այսինքն` իմաստուն։ Չնայած Թագորի ընտանիքը եղել է բավական ունևոր, ապրել են սովորական կյանքով։ 1875-ին զրկվել է մորից։ Նախնական կրթությունը ստացել է տանը, ապա սեմինարում։ Սովորել է նաև բենգալական ակադեմիայում, որտեղ ուսումնասիրել է Հնդկաստանի մշակույթը և պատմությունը։ 1878-ին Թագորը հրատարակել է իր անդրանիկ գործը` «Բանաստեղծի պատմությունը» պոեմը։
Ընտանիքում չէին գնահատում Թագորի գրական հակումները, և հայրը նրան ուղարկում է սովորելու Լոնդոնի համալսարանում, ուր նա զբաղվել է իրավագիտությամբ։ Չստանալով իրավաբանի դիպլոմ, Թագորը վերադառնում է հայրենիք։
Թագորն ամուսնացել է 1883-ին ունեցել հինգ զավակ։ Կինը` Մրինալինի Դեբին, զուգահեռաբար սովորել և դարձել է իր ժամանակի ամենազարգացած կանանցից մեկը։ Նա է հնդկերենից անգլերեն թարգմանել «Ռամայանա» էպոսը։
1901-ին Թագորը հինգ ուսուցիչներով բացել է սեփական դպրոց։
1902-ին վախճանվել են կինը, ապա` երկու երեխաները։ 1907-ին, հոր մահից հետո, Թագորը դարձել է հոր հարուստ կալվածքի տերը։
Թագորի բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն եղել է «Իրիկնային երգերը» (1882)։ 1905-ին, Բենգալիայում ազգային ազատագրական շարժման վերելքի ժամանակ, Թագորը եղել է այդ շարժման առաջամարտիկներից մեկը, գրել է հայրենաշունչ բանաստեղծություններ, այդ թվում` «Իմ ոսկե Բենգալիա»-ն, որը դարձել է Բենգալիայի ազգային օրհներգը։ «Գորա» (1907-10) վեպում հեղինակը կոչ է անում միավորվել ու պայքարել ազատության համար։ «Զոհաբերության երգեր»-ը («Գիթանջալի») 1912-ին անգլերեն է թարգմանվել Թագորի կողմից։ Թագորն իր արձակ բանաստեղծությունների համար արժանացել է Նոբելյան մրցանակի (1913)։ Նա դարձել է 13-րդ Նոբելյան դափնեկիրը գրականության գծով, մրցանակի լուրը իրեն է հասել1913-ի նոյեմբերի 13-ին։
Նոբելյան մրցանակը մի քանի ամիս հետո Թագորին է հանձնել Հնդկաստանի Գեներալ-նահանգապետը։
Մրցանակի դրամական մասը մեծ գրողը զոհաբերել է իր հիմնած դպրոցի զարգացման ու կատարելագործման նպատակին, որի հիմքի վրա էլ ստեղծվել է անվճար սովորողների համար համալսարան։
1915-ին Անգլիայի թագավորից Թագորը ստացել է ասպետական կչում։ Օքսֆորդի համալսարանը նրան շնորհել է պատվավոր դոկտորի աստիճան։
Թագորը շատ է ճանապարհորդել, եղել է Եվրոպայի շատ քաղաքներում, Ճապոնիայում, Չինաստանում, Ամերիկայում։ 1930-ին եղել է ԽՍՀՄ-ում։ 1931-ին լույս է տեսել Թագորի «Նամակներ Ռուսաստանի մասին» ակնարկաշարը։
1911-ին գրած «Ժողովրդի ոգին» բանաստեղծությունը դարձել է Հնդկաստանի ազգային օրհներգը։
Կյանքի վերջին տարիներին Թագորը ապրել է Կալկաթայի մոտ` իր հայրական կալվածքում և գրել է հիմնականում փիլիսոփայական շնչով գրական ստեղծագործություններ։
Թագորի ստեղծագործությունները հայերեն թարգմանվել են 1913-ից։
Ռ. Թագորը հայերեն [խմբագրել]
- Գորա (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 598 էջ։ Ռուսերենից թարգմ. Ա. Վարդապետյան։
Աղբյուրներ [խմբագրել]
- Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 64-66։
Արտաքին հղումներ [խմբագրել]
