Ռաբինդրանաթ Թագոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ռաբինդրանաթ Թագոր
রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর
Tagore3.jpg
Ծնվել է մայիսի 7, 1861
Ծննդավայր Կալկաթա, (Հնդկաստան)
Մահացել է օգոստոսի 7, 1941
Մահվան վայր Կալկաթա, (Հնդկաստան)

Ռաբինդրանաթ Թագոր (բենգալերեն` রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর, 1861, մայիսի 7 - 1941, օգոստոսի 7), հնդիկ բանաստեղծ, արձակագիր, գրել է բենգալերենով, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (1913)։

Ծնվել է Կալկաթայում, եղել է ընտանիքի 14-րդ երեխան։ Իր ուշիմության, ընդունակությունների համար Թագորին անվանել են Մահարշի, այսինքն` իմաստուն։ Չնայած Թագորի ընտանիքը եղել է բավական ունևոր, ապրել են սովորական կյանքով։ 1875-ին զրկվել է մորից։ Նախնական կրթությունը ստացել է տանը, ապա սեմինարում։ Սովորել է նաև բենգալական ակադեմիայում, որտեղ ուսումնասիրել է Հնդկաստանի մշակույթը և պատմությունը։ 1878-ին Թագորը հրատարակել է իր անդրանիկ գործը՝ «Բանաստեղծի պատմությունը» պոեմը։

Ընտանիքում չէին գնահատում Թագորի գրական հակումները, և հայրը նրան ուղարկում է սովորելու Լոնդոնի համալսարանում, ուր նա զբաղվել է իրավագիտությամբ։ Չստանալով իրավաբանի դիպլոմ, Թագորը վերադառնում է հայրենիք։

Թագորն ամուսնացել է 1883-ին ունեցել հինգ զավակ։ Կինը՝ Մրինալինի Դեբին, զուգահեռաբար սովորել և դարձել է իր ժամանակի ամենազարգացած կանանցից մեկը։ Նա է հնդկերենից անգլերեն թարգմանել «Ռամայանա» էպոսը։

1901-ին Թագորը հինգ ուսուցիչներով բացել է սեփական դպրոց։

1902-ին վախճանվել են կինը, ապա՝ երկու երեխաները։ 1907-ին, հոր մահից հետո, Թագորը դարձել է հոր հարուստ կալվածքի տերը։

Թագորի բանաստեղծությունների առաջին ժողովածուն եղել է «Իրիկնային երգերը» (1882)։ 1905-ին, Բենգալիայում ազգային ազատագրական շարժման վերելքի ժամանակ, Թագորը եղել է այդ շարժման առաջամարտիկներից մեկը, գրել է հայրենաշունչ բանաստեղծություններ, այդ թվում՝ «Իմ ոսկե Բենգալիա»-ն, որը դարձել է Բենգալիայի ազգային օրհներգը։ «Գորա» (1907-10) վեպում հեղինակը կոչ է անում միավորվել ու պայքարել ազատության համար։ «Զոհաբերության երգեր»-ը («Գիթանջալի») 1912-ին անգլերեն է թարգմանվել Թագորի կողմից։ Թագորն իր արձակ բանաստեղծությունների համար արժանացել է Նոբելյան մրցանակի (1913)։ Նա դարձել է 13-րդ Նոբելյան դափնեկիրը գրականության գծով, մրցանակի լուրը իրեն է հասել1913-ի նոյեմբերի 13-ին։

Նոբելյան մրցանակը մի քանի ամիս հետո Թագորին է հանձնել Հնդկաստանի Գեներալ-նահանգապետը։

Մրցանակի դրամական մասը մեծ գրողը զոհաբերել է իր հիմնած դպրոցի զարգացման ու կատարելագործման նպատակին, որի հիմքի վրա էլ ստեղծվել է անվճար սովորողների համար համալսարան։

1915-ին Անգլիայի թագավորից Թագորը ստացել է ասպետական կչում։ Օքսֆորդի համալսարանը նրան շնորհել է պատվավոր դոկտորի աստիճան։

Թագորը շատ է ճանապարհորդել, եղել է Եվրոպայի շատ քաղաքներում, Ճապոնիայում, Չինաստանում, Ամերիկայում։ 1930-ին եղել է ԽՍՀՄ-ում։ 1931-ին լույս է տեսել Թագորի «Նամակներ Ռուսաստանի մասին» ակնարկաշարը։

1911-ին գրած «Ժողովրդի ոգին» բանաստեղծությունը դարձել է Հնդկաստանի ազգային օրհներգը։

Կյանքի վերջին տարիներին Թագորը ապրել է Կալկաթայի մոտ՝ իր հայրական կալվածքում և գրել է հիմնականում փիլիսոփայական շնչով գրական ստեղծագործություններ։

Թագորի ստեղծագործությունները հայերեն թարգմանվել են 1913-ից։

Ռ. Թագորը հայերեն[խմբագրել]

  • Գորա (վեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 598 էջ։ Ռուսերենից թարգմ. Ա. Վարդապետյան։

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Պավել Ծատուրյան, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ. 1901-2000, գիրք Ա, Երևան, «ՎՄՎ-Պրինտ» հրատարակչություն, 2007, էջ 64-66։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են