Միքելանջելո
Միքելանջելո Բուոնարոտտի (իտալ.՝ Michelangelo Buonarroti, մարտի 6, 1475 — փետրվարի 18, 1564), իտալացի քանդակագործ, գեղանկարիչ, ճարտարապետ և պոետ։
Բովանդակություն |
Կյանքը [խմբագրել]
Միքելանջելոն ծնվել է Կապրեզե քաղաքում, Արեցցոյի մոտ, Լոդովիկո Բուոնարոտտիի ընտանիքում։ Դեռ վեց տարեկան հասակում զրկվել է մորից։ Մոտ 1485-1498 թ. Միքելանջելոն հաճախում էր Ֆրանչեսկո դա Ուրբինոյի գիմնազիա։ Երբ երեխա էր, դաստիարակվել է Ֆլորենցիայում, իսկ հետո որոշ ժամանակ ապրել է Սետտինյանո քաղաքում։
1488 թ. Միքելանջելոն գնում է հայտնի նկարիչ Դոմենիկո Գիրլանդայոյի արվեստանոց։ Այնտեղ նա սովորում է մեկ տարի։ Այնուհետև ուսանում է հայտնի քանդակագործ Բերտոլդո դի Ջովաննիի դպրոցում, որը հովանավորվում էր Ֆլորենցիայի փաստացի տիրակալ Լորենցո դե Մեդիչիի կողմից։ Մեդիչին բացահայտում է, Միքելանջելոյի տաղանդը, և սկսում հովանավորել նրան։ Որոշ ժամանակ Միքելանջելոն ապրում է Մեդիչիի դղյակում։ Հնարավոր է, որ այս ժամանակահատվածում է ստեղծվել «Մադոննան սանդուխքի մոտ» ստեղծագործությունը։ 1492 թվականին Մեդիչին մահանում է, և Միքելանջելոն վերադառնում է հայրենի բնակավայր։
1494-1495 թթ. Միքելանջելոն ապրում է Բոլոնիայում և ստեղծում է սբ. Դոմինիկի կամարի համար քանդակներ։ 1495 թվին նա նորից մտնում է Ֆլորենցիա, որտեղ կառավարում էր քարոզիչ Ջիրոլամո Սավոնառոլլան և այստեղ կերտում է «Սբ. Օհաննես» և «Քնած կուպիդոն» քանդակները։ 1496 թ. կարդինալ Ռաֆայել Ռիարիոն գնում է Միքելանջելոյի մարմարյա «Կուպիդոնին» և հրավիրում գործի հեղինակին Հռոմ` աշխատելու։ 1496-1501 թվականները Միքելանջելոն ստեղծում է «Հռոմի Պիետան» և «Վակհան»։
1501 թվականին Միքելանջելոն վերադառնում է Ֆլորենցիա և այստեղ ստեղծում է «Դավիթ» արձանը և որոշ քանդակներ «Պիկկամիկիի զոհասեղանի» համար։ 1503 թվականին պատվերով ստեղծվում է «Տասներկու առաքյալները», սկսում է «Սբ. Մատֆեյը»։ 1503-05 թթ. կերտվում են «Մադոննա Դոնի», «Բրյուգերյան մադոննա» և այլ ստեղծագործությունները։
1505 թվականին նկարիչը մեկնում է Հռոմ և Յուլի Բ-ի պատվերով սկսում է նրա դամբարանի կարուցումը։ Այս ժամանակաշրջանին են պատկանում «Մովսես», «Կապված ստրուկ», «Մեռած ստրուկ» և «Լիա» քանդակները։ Միքելանջելոն մահացել է 1564 թվականի փետրվարի 18-ին և թաղված է Սանտա-Կռոչե եկեղեցում, որը գտնվում է Ֆլորենցիայում։ Մահից առաջ նա թելադրել է իր կտակը իրեն բնորոշ քչախոսությամբ.
 |
Ես հանձնում եմ հոգիս Աստծուն, մարմինս` հողին, ունեցվածքս` բարեկամներիս։ |  |
Միքելանջելոյի աշխատանքները [խմբագրել]
-
Ավանդադրում, 1547-1553 թվականների Միքելան-ջելոյի աշխատանքը
-
Կիսանդրի, 1964թ.
_-_Foto_Giovanni_Dall%27Orto,_6-jan-2006.jpg)
Հիմնական ստեղծագործությունները [խմբագրել]
- Դավիթ. մարմար, 1501—1504, Ֆլորենցիա, Նրփագեղ արվեստների ակադեմիա
- Մադոննա Տադդեի, մարմար, մոտ 1502—1504, Լոնդոն, Արվեստների թագավորական ակադեմիա
- Մատթեոս առաքյալը, մարմար, Ֆլորենցիա, Նրփագեղ արվեստների ակադեմիա
- Մադոննա Դոնի, 1503—1504, Ֆլորենցիա, Ուֆիցի պատկերասրահ
- Մադոննա Պիտտի, մոտ 1504—1505. Ֆլորենցիա, Բարջելո ազգային թանգարան
- Մովսես, մոտ 1515, Հռոմ, Սան Պիետրո ին Վինկոլի եկեղեցի
- Հուլիոս II-ի դամբարանը, 1542—1545, Հռոմ, Սան Պիետրո ին Վինկոլի եկեղեցի
- Մահացող ստրուկը, մարմար, մոտ1513, Փարիզ, Լուվր
- Սիկստինյան կապելլայի որմնանկարներ, Վատիկան
- Մադոննա, Ֆլորենցիա, կապելլա Մեդիչի, մարմար, 1521—1534.
- Լաուրենցիանա գրադարան, 1524—1534, 1549—1559, Ֆլորենցիա
- Կապելլա Մեդիչի, 1520—1534.
- Դուքս Ջուլիանոյի դամբարանը, կապելլա Մեդիչի, 1526—1533, Ֆլորենցիա, Սան Լորենցո եկեղեցի
- Դուքս Լորենցոյի դամբարանը, կապելլա Մեդիչի, 1524—1531, Ֆլորենցիա, Սան Լորենցո եկեղեցի
- Վախճանված տղան, մարմար, 1530—1534, Ռուսաստան, Սանկտ Պետերբուրգ, Էրմիտաժ
- Ատլանտ, 1519 և 1530—1534 թթ միջև, Ֆլորենցիա, Նրփագեղ արվեստների ակադեմիա
- Պիետա Սանտա Մարիա դել Ֆիորե տաճարի, մարմար, մոտ 1547—1555, Ֆլորենցիա, Օպերա դել դուոմո թանգարան
Արտաքին հղումներ [խմբագրել]
Գրականություն [խմբագրել]
Ա. Ջիվելեգով. «Միքելանջելո», «Սովետական գրող» հրատ., Երևան 1977թ.
