Ազգայնականություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ազգայնականություն, պաշտպանական գաղափարախոսություն է։ Որոշ հեղինակներ պնդում են, որ այն ամենատարածվածն է աշխարհում։ Այն ունի բազմաթիվ դրսևորումներ ու տարատեսակներ։ «Ազգայնականություն» և «ազգայնամոլություն» եզրերը, հնարավորություն են տալիս սահմանազատել նրա չափավոր դրսևորումները ծայրահեղություններից։ Ազգայանականությունը՝ ճնշված ազգերի ազգայնականությունը, հիմնականում համամարդկային բովանդակություն ունի։ Այն ուղղված է արտաքին ոտնձգությունների դեմ, արտահայտում է համազգային շահեր և նպաստում ազգային ինքնագիտակցության զարգացմանը։ Ազգայնականության իմացաբանական հիմքն ազգային մի շարք դրական հատկանիշների՝ ազգային հպարտության ու արժանապատվության գիտակցումն է։ Ազգայնականության հիմնական թշնամիները միշտ եղել են բազմազգ կայսրությունների ու պետությունների տիրապետող, տիտղոսակիր ազգերն ու նրանց շահերը պաշտպանող տեսաբանները, որոնք տեսականորեն արդարացրել են դարերի ընթացքում նվաճված ու հպատակեցված փոքր ժողովուրդների կարգավիճակը և նրանց մղած ազատագրական պայքարը որակել որպես ազգայնամոլություն, անջատողականություն, դավաճանություն։ Իրականում ազգայնականությունը ոչ այլ ինչ է, քան աշխարհայացք, որի շրջանակներում գիտակցվում են ազգային արժեքները այլ արժեքների շարքում։ Այն ազգային գիտակցության բազմաթիվ ձևերից մեկն է, որը ծնվում է ազգային զարթոնքի ընթացքում։ Աշխարհը բաժանված է ազգերի, որոնցից յուրաքանչյուրը ունի իր ինքնությունը, անցած պատմությունն ու նպատակները։ Ազգն է բոլոր հասարակական ու քաղաքական ուժերի աղբյուրը։ Սեփական ազգի նկատմամբ հավատարմությունն է, որ պետք է գերակա լինի ազգի յուրաքանչյուր անդամի համար։ Մարդու խմբային ինքնության բոլոր դրսևորումների մեջ ազգայինը ամենահիմնականն ու տարողունակն է։ Որոշ հետազոտողներ‌[փա՞ստ] գտնում են, որ ազգայնականությունը այնպիսի գաղափարախոսություն է, որը մարդու ուղեղը և սիրտը լցնում է նոր մտքերով ու զգացումներով, դրդում նրան դրանք վերածել կազմակերպված գործողությունների։

Ազգայնականության տեսակները[խմբագրել]

Հիմնահարցի հետազոտողները առանձնացնում են ազգայնականության մի քանի տարատեսակներ, որոնցից ուշագրավ են՝

  • լիբերալ ազգայնականությունը, որը ազգը դիտում է որպես եղբայրական ընդհանրություն և նպատակ ունի իրականացնել ազգի յուրաքանչյուր անդամի իրավունքներն ու ազատությունները, դրանով ապահովել բոլորի երջանկությունը։
  • Յակոբինյան ազգայնականությունը ազգային հանրույթին հանձնարարում է այլ ժողովուրդների մեջ տարածել լիբերալ ազգայնականության գաղափարները։
  • ավանդական ազգայնականությունը ձգտում է համախմբել ազգին անցյալի փառահեղությունների ներքո՝ փառաբանելով անցյալի սովորույթները, արժեքները, համախմբվածությունը, ձեռքբերումները և այլն։
  • սինկրետիկ ազգայնականությունը ձգտում է ազգին պաշտպանել օտարածին գաղափարների ազդեցություններից։
  • ինտեգրալային ազգայնականությունը ձգտում է քաղաքացիների շահերը ենթարկել ազգի շահերին, որ դիտվում են որպես միաձույլ ամբողջականություն։

Մեսիանական ազգայնականություն[խմբագրել]

Ազգայնականության մեկ այլ դրսևորում է մեսիանական ազգայնականությունը։ Այս գաղափարախոսությունը առաջացնում է այնպիսի զգացում, որով տվյալ ազգի անդամը հավատում է իր արարչային ծագմանը։ Դա իր ամբողջական արտացոլումն է գտել ԱՄՆ-ում։ Ամերիկացիները իրենց համարում են ‌[փա՞ստ] տիտղոսակիր ազգ, Աստծո ընտրյալ։ Նրանք հավատում են ամերիկյան ճշմարտությանը։ Դեռևս 1982 թ Թոմաս Ջեֆերսոնը[փա՞ստ] ամերիկացիներին ներկայացրեց որպես ընտրյալ ժողովուրդ, որին գերադասություն է տվել Աստված՝ հանելով իրենց նախկին բնակավայրերից, ինչպես ժամանակին՝ իսրայելցիներին, և բնակեցնելով մի երկրում, որը լի է կյանքի համար բոլոր հարմարություններով։ Այս գաղափարը հետագայում ավելի ամբողջացրեց Ջոն Քենեդին, հայտարարելով, թե ամերիկացիների վրա դրված է մարդկության ապագան և նրանք կոչված են պաշտպանելու ազատության սահմանները։

Գրականություն[խմբագրել]

  • Քաղաքագիտություն: Ուսումնական ձեռնարկ բուհերի ուսանողների համար, 2006