Աստված

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Աստված ստեղծում է Ադամին (16-րդ դար Միքելանջելո)

Աստված, միաստվածական կրոններում համարվում է գերագույն էություն և հավատքի սկզբունքային ենթական։ Խոսելով Աստծու մասին՝ աստվածաբաններ Նրան հաճախ բնութագրում են որպես ամենագետ (անսահման իմացություն) ամենակարող, մշտագո, ամենուրեք (ներկա է ամեն տեղ), ամենաբարի, պարզ և այլ հատկանիշներով։ Թեիզմում Աստված համարվում է աշխարհի արարիչը և տիեզերքի խնամակալը, մինչդեռ դեիզմում Աստված թեև տիեզերքի արարիչն է, սակայն ոչ դրա խնամողն ու պահապանը։ Մոնոթեիզմում կամ միաստվածյան կրոններում մարդիկ հավատում են մեկ և միակ Աստծու գոյությանը։ Պանթեիզմում Աստված և բնությունը կամ տիեզերքը միևնույն բանն են, նույնական են։ Ըստ աթեիստների, գիտականորեն Աստծո գոյությունը ապացուցված չէ, ուստի Աստված գոյություն չունի, մինչդեռ ագնոստիկ շրջանակում Աստծու գոյության հարցը մնում է անհայտ։ Ագնոստիկները գտնում են, որ Աստծո գոյությունը հնարավոր չի ապացուցել կամ փաստարկել։ Նրանք կարծում են, որ «աստվածայինը» մարդկային իմացության սահմաններից դուրս է։ Ագնոստիկ անձի համաձայն ինքը չգիտի Աստված գոյություն ունի, թե՝ ոչ։ Աստված հաճախ ընկալվում է նաև իբրև աննյութական և անձնավոր Հոգի, բարոյականության աղբյուր և բարձրագույն կեցություն։ Բազմաթիվ միջնադարյան և ժամանակակից փիլիսոփաներ մի շարք փաստարկներ են առաջ բերել Աստծու գոյության թե հաստատման և թե ժխտման համար։