Միխայիլ Գորբաչով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Միխայիլ Գորբաչյով
Михаил Горбачёв
Միխայիլ Գորբաչյով
Դրոշ
(1-րդ) ԽՍՀՄ նախագահ
Մարտի 15, 1990 - Դեկտեմբերի 25, 1991
Նախորդող
Հաջորդող
Դրոշ
(11-րդ) ԽՍՀՄ գերագույն խորհրդի նախագահ
Մայիսի 25, 1989 - Մարտի 15, 1990
Դրոշ
ԽՍՀՄ գերագույն խորհրդի նախագահության ղեկավար
Հոկտեմբերի 1, 1988 - Մայիսի 25, 1988
Դրոշ
ԽՄԿԿ կենտկոմի գլխավոր քարտուղար
Մարտի 11, 1985 - Օգոստոսի 24, 1991
ՌՍԴԿ առաջնորդ
Նոյեմբերի 24, 2001 - 2004
 
Կուսակցություն՝ Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն (2001–2004)
Կոմունիստական կուսակցություն (1950–1991)
Կրթություն՝ Մոսկվայի պետական համալսարան
Ծննդյան օր մարտի 2, 1931 (84 տարեկան)
Ծննդավայր Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն Պրիվոլնոե, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Ամուսին Ռաիսա Գորբաչովա (1953–1999, մահ)
Զավակներ 1
 
Ինքնագիր Ինքնագիր

Միխայիլ Սերգեևիչ Գորբաչով (ռուս.՝ Михаи́л Серге́евич Горбачёв, 1931թ. մարտի 2, Պրիվոլնոե, Ստավրոպոլի մարզ, ՌՍՖՍՀ, ԽՍՀՄ), խորհրդային և ռուսական քաղաքական և հասարակական գործիչ։ ԽՄԿԿ գլխավոր քարտուղար (1985-1991) և ԽՍՀՄ ղեկավար։ ԽՍՀՄ առաջին և վերջին նախագահ (1990թ. մարտի 15 - 1991թ. դեկտեմբերի 25)։ 1990թ. խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր։[1]

Կենսագրություն[խմբագրել]

Ավարտել է Մոսկվայի պետական համալսարանը (1955) և Ստավրապոլի գյուղատնտեսական ինստիտուտը (19671966-1968 թվականին՝ ԽՄԿԿ Ստավաոյոլի քաղկոմի առաջին քարտուղար 1968-1978 թվականին՝ Ստավրոպոլի երկրկոմի առաջին քարտուղար 1975-1985 թվականին՝ ԽՄԿԿ ԿԿ քարտուղար (Քաղբյուրոյի անդամ՝ 1985-1990 թվականին), 1988-1990 թվականին՝ ԽՍՀՄ ԴԽ Նախագահության նախագահ։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո հիմնադրել է (1991 թվականից) Սոցիալ-տնտեսական և քաղաքագիտական հետազոտությունների միջազգային հիմնադրամ («Գորբաչով-ֆոնդ»), որի նախագահն Է։ Խաղաղության Նոբելյան մրցանակ (1990)։

Գորբաչովը 2010 թվականին

Գործունեությունը[խմբագրել]

ԽՍՀՄ ղեկավարությունը Գորբոչովի գլխավորությամբ 1980-ական թվականների կեսերին, ձգտելով «նորոգել» խորհրդային ամբողջատիարկան համակարգը, այն դուրս բերել քաղաքական և տնտեսական ճգնաժամից, հռչակել Է, այսպես կոչված, «վերակառուցման» քաղաքականություն։ Սկզբնական շրջանում որոշակի հաջողություններ արձանագրվել են հրապարակայնության հաստատման, հասարակական կյանքի ժողովրդավարացման, քաղաքական բազմակարծության արմատավորման, «սառը պատերազմի» ավարտի և այլ ուղություններով։ Սակայն այդ միջոցառումներով հնարավոր չի եղել կասեցնել երկրի տնտեսական և քաղաքական ճգնաժամը։ 1980-ական թվականների վերջին և 1990-ական թվականների սկգբին հակասությունների խորացման, «վերակառուցման» իրագործման անհետևողականության, գործաղրվող միջոցների սահմանափակության պատճառով հասարակական կյանքի բոլոր բնագավառներում ճգնաժամն ավելի է խորացել, և ԽՍՀՄ-ը փլուզվել Է։

Գորբաչովը և Ղարաբաղյան շարժումը[խմբագրել]

«Վերակառուցման» քաղաքականությունը, մյուս կողմից, հնարավոր է դարձրել ԽՍՀՄ առանձին հանրապետություններում անկախացման և ազգային-ազատագրական շարժումների է սկզբնավորումը։ ԼՂԻՄ-ի ազգաբնակչությունը, օգտվելով ստեղծված բարենպաստ պայմաններից, հերթական անգամ, 1988 թվականի փետրվարին բարձրացրել է ԼՂԻՄ-ը Հայաստանին վերամիավորելու հարցը։ Շարժման սկզբնական փուլում մեծ հույսեր կապելով Գորբոչովի հետ՝ համաժողովրդական ցույցերն անցնում էին «Միացում» և «Պարտիա-Լենին-Գորբաչով» կարգախոսներով։ 1988 թվականի փետրվարի 21-ին ԽՄԿԿ կենտկոմը որոշում է ընդունել «Լեռնային Ղարաբաղի և նրա շուրջ իրադարձությունների մասին», դրանով ԼՂԻՄ մարզխորհրդի փետրվարի 20-ին ընդունած որոշումը հայտարարել հակասահմանադրական։ Միաժամանակ Հայաստանում և ԼՂԻՄ-ում հանրահավաքները դադարեցնելու նպատակով Գորբաչովը դիմել է հանրապետության ճանաչված մտավորականների օգնությանը։

Փետրվարի 26-ին տեղի է ունեցել Սիլվա Կապուտիկյանի և Զորի Բալայանի հանդիպումը Գարբաչովի հետ, որի ժամանակ վերջինս նշել է, որ ԼՂ-ի հիմնահարցի նման 19 խնդիր կա երկրում, ուստի պետք է ըմբռնումով մոտենալ այդ բարդույթին։[2] Ապա երկրի ղեկավարության ընդհանուր դիրքորոշումից ելնելով՝ Գորբոչովը ասել Է, որ հիմնահարցը պետք է լուծվի քաղաքական միջոցներով, ԼՂԻՄ-ի հայերի օրինական և սալար բաղձանքները պիտի բավարարում ստանան, սակայն առանց (ազգային) տարածքային վերաձևման, քանի որ այն կարող է շղթայական ռեակցիա առաջացնել երկրում։[2]

Aquote1.png Մտածեք, թե ինչպիսին կարող է լինել ծավալվող հակամարտության հետևանքը։ Այն անխուսափելիորեն կբերի Ադրբեջանում ապրող 500 հազար հայերի և Հայաստանում ապրող 200 հազար ադրբեջանցիների տեղահանման։ Հսկայական թվով մարդիկ կմատնվեն զրկանքների ու տառապանքների Aquote2.png


Հանդիպման հաջորդ օրը Զորի Բալայանը Գորբոչովի խնդրանքով ներկայացրել է ԼՂԻՄ-ին առաջին օգնության 21 կետից բաղկացած առաջարկությունների ցուցակ՝ մարզի ճանապարհների և բնակարանաշինության, եկեղեցիների վերանորոգման, Երևանի ռադիոհեռուստահաղորդումների ընդունման, հայերեն գրականության հրատարակման, Ստեփանակերտում հայկական համալսարանի բացման և այլնի մասին։

Փետրվարի 26-ին հրապարակվել է Գորբոչովի ուղերձը (հեռարձակվել է միայն Հայաստանում և Ադրբեջանում), որով հանդարտության կոչ է արվել Հայաստանի և Ադրբեջանի ժողովուրդներին։ Սակայն հաջորդ օրն սկսվել և մինչև փետրվարի 29-ը շարունակվել է Սումգայիթում հայերի նկատմամբ կազմակերպված ջարդերը։

Երկրի բարձրագույն ղեկավարությունը Գորբաչովի գլխավորությամբ ոչ միայն արժանի գնահատական չի տալիս Սումգայիթի կոտորածին, այլև փորձում է արդարանալ՝ պատճառաբանելով զորքի՝ ընդամենը կես օր ուշանալը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. «Միխայիլ Գորվաչով»։ Բրիտանիկա հանրագիտարան։ http://www.britannica.com/nobelprize/article-9037405։ Վերցված է Ապրիլի 2, 2009։ 
  2. 2,0 2,1 «ԱՐՑԱԽՅԱՆ ՇԱՐԺՈՒՄԸ», վերցված է՝ նոյեմբերի 30, 2014, «yerablur.am»

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]