Մոնղոլական կայսրություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մոնղոլական կայսրություն
Монголын Эзэнт Гүрэн
1206 - 1368  
Քարտեզ

Mongol Empire map.gif
(Մոնղոլական կայսրության տարածքային փոփոխությունները)

Ընդհանուր տեղեկանք
Մայրաքաղաք Կարակորում
Մակերես 24.000.000 կմԱ
Բնակչություն 100.000.000
Կրոն Շամանիզմ
Բուդդայականություն
Քրիստոնեություն
Իսլամ
Արժույթ Տարատեսակ մետաղադրամներ
Իշխանություն
Պետական կարգ Ընտրովի միապետություն
Պատմություն

Մոնղոլական կասյրություն (մոնղ.՝ Монголын эзэнт гүрэн; Միջին մոնղոլերեն Yeke Mongγol ulus - Մեծ Մոնղոլական պետություն, մոնղ.՝ Их Монгол улс), պետություն, հիմնադրված XIII-րդ դարում Չինգիզ խանի և իր հաջորդների նվաճումների հետևանքով։ Մոնղոլական կայսրությունը աշխարհի երբևէ գոյություն ունեցած ամենամեծ պետություններից է, ներառելով վիթխարի տարածքներ Դանուբ գետից մինչև Ճապոնական ծով և Բալթիկ ծովից մինչև Հնդկաչին (տարածքը 24 000 000 կիլոմետր քառակուսի [1][2])։ Կայսրության մայրաքաղաքն էր Կարակորում։ Մոնղոլ նվաճողները բացառիկ դաժանություն էին հանդես բերում: Այդ իսկ պատճառով ժամանակի պատմիչները վախով են խոսում մոնղոլների մասին: Նրանք առանձին դաժանությամբ էին գրավում քաղաքները: Նրանց հիմնական հաղթաթուղթը արագ հեծելազորն էր, որը կարող էր հազարավոր կիլոմետրեր կտրել շատ կարճ ժամանակահատվածում: Իր հզորության գագաթնակետին կայսրությունը ներառում էր Միջին Ասիան, Սիբիրը, Արևելյան Եվրոպան, Մերձավոր Արևելքը, Չինաստանը և Տիբեթը։ XIII-րդ դարի երկրորդ կեսին կայսրությունը տրոհվեց կիսանկախ իշխանությունների` ուլուսների։ Իսկ 14-րդ դարի վերջերին կայսրությունը վերջնականապես դադարեց գոյություն ունենալ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Peter Turchin, Thomas D. Hall and Jonathan M. Adams, «East-West Orientation of Historical Empires», Journal of World-Systems Research Vol. 12 (no. 2), pp. 219—229 (2006).
  2. Rein Taagepera «Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia», International Studies Quarterly Vol. 41, 475—504 (1997).