Իրանական լեռնաշխարհ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Իրանական լեռնաշխարհ

Իրանական լեռնաշխարհ կամ Իրանական բարձրավանդակ (պարսկերեն՝ فلات ایران), Առաջավոր Ասիայի լեռնաշխարհներից ամենամեծն ու ամենաանապատայինն է։

Աշխարհագրական դիրք[խմբագրել]

Իրանական լեռնաշխարհը արևմուտքից արևելք ձգվում է մոտ 2500 կմ, իսկ հյուսիսից հարավ՝ 1500 կմ երկարությամբ։ Լեռնաշխարհի ⅔-ը ընկած է Իրանի, իսկ մնացած մասը Աֆղանստանի, Պակիստանի և Թուրքմենստանի տարածքներում։

Զագրոսի լեռնաշղթայի հարավային մասը տիեզերքից

Լեռնաշխարհի ծայրամասային լեռների հյուսիսային և հարավային աղեղները լայն են բացված։ Լեռներից իր բարձրությամբ առանձնապես (մինչև 7690 մ) աչքի է ընկնում Հինդուկուշ լեռնաշղթան։ Լեռնաշխարհի հարավ-արևմտյան մասով ձգվում է ընդարձակ Զագրոսի լեռնաշղթան (մինչև 4548 մ)։

Լեռնաշխարհի կենտրոնական և հյուսիսային շրջաններում են տարածվում Դաշտե Կևիր, Դաշտե Լութ, Դաշտի Մարգո անապատները։

Լեռնաշխարհի հարավ-արևմտյան և հյուսիսային մասերում կան նավթի ու գազի խոշոր հանքավայրեր։

Կլիմա[խմբագրել]

Կլիման շատ չորային է։ Տարեկան տեղումների քանակը 50 - 150 մմ է։

Բուսականություն[խմբագրել]

Քարքարոտ անապատներում աճում են էֆեմերներ, օշինդր, աղուտաբույսեր։ Ավազուտներում հանդիպում է սաքսաուլ։ Լեռների վերին մասերը զբաղեցնում են լեռնային տափաստանները։ Բացառություն են կազմում Կասպից ծովի կողմում գտնվող Էլբուրսի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջերը, որտեղ արևմտյան և հյուսիս-արևմտյան քամիների շնորհիվ մեծ քանակությամբ տեղումներ են լինում (2000 մմ)։ Այդ պատճառով այստեղ աճում են խոնավ լայնատերևանտառներ։