Եհովայի վկաներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
«Դիտարան» ընկերության գլխամասը Բրուքլինում (Նյու Յորք, ԱՄՆ)։
Դիտարանի ընկերության ակտիվ անդամների թիվը 1945-2013թթ.

Եհովայի վկաներ (մինչև 1931թ. կոչվում էին «Աստվածաշունչ ուսումնասիրողնոր»), 19-րդ դարի ավարտին Միացյալ Նահանգներում ստեղծված համաշխարհային կրոնական կազմակերպություն։ Ստեղծվել է 1870 թվականին[փա՞ստ] Չարլզ Ռասելի կողմից։

Դպրոցական մեծ հանրագիտարանում Եհովայի վկաների մասին հետևյալ նկարագրությունն է տրված.

Aquote1.png Եհովայի վկաներ կամ եհովականներ. բողոքական աղանդ է, հիմնադրել է Չառլզ Ռասելը 1872 թ-ին ԱՄՆ-ի Փենսիլվանիա նահանգում: Ընդունում են մեկ միասնական Աստծուն՝ միայն Եհովային, իսկ Քրիստոսին համարում են նրանից ծնված և նրա կամքը կատարող: Եհովականները չեն ընդունում Սուրբ Հոգուն իբրև Աստծու, մերժում են Սուրբ Խաչը, մկրտությունը և այլն: Ըստ եհովականների՝ երկրի վրա է գտնվում սատանայի թագավորությունը, և Եհովայի ու սատանայի առաջիկա ճակատամարտում (Արմագեդոն) մարդկությունը կկործանվի՝ բացառությամբ եհովականների, և երկրի վրա կհաստատվի Աստծու թագավորությունը:
— Դպրոցական մեծ հանրագիտարան[1]
Aquote2.png


Եհովայի վկաները հայտնի են դռնեդուռ այցերի և փողոցում պատահական անցորդների հետ զրուցելով քարոզչություն իրականացնելով։ Նրանք հանդես են գալիս որպես վերջին ժամանակի շարժում, այսինքն՝ հավատում են, որ մարդկությունը գտնվում է Աստվածաշնչում հիշատակված Վերջին դատաստանին նախորդող ժամանակաշրջանում։

Եհովայի վկաները ընդունում են միայն որոշակի գիտակցական տարիքի հասած անձանց մկրտությունը, որով նորահավատը նրանց կազմակերպության անդամ է դառնում։ Քարոզչական գործը վերահսկվում է մի խումբ տղամարդկանց՝ «կառավարիչ մարմնի» կողմից, որը զբաղվում է կրոնական գրականության հրատարակմամբ։ Կառավարիչ մարմինը աշխատում է Նյու Յորքի Բրուքլին արվարձանում գտնվող Եհովայի վկաների գլխավոր վարչական կենտրունում։ Եհովայի վկաները 239 երկրում ունեն 113.823 կրոնական համայնք (ժողով), ավելի քան 7,96 միլիոն անդամով‌[փա՞ստ]։

Հայաստանի Հանրապետությունում Եհովայի վկաները ակտիվ են 1975-ից‌[փա՞ստ]։ 2004 թ. պետության կողմից գրանցվել է Հայաստանում գործող կրոնական կազմակերպությունների ցանկում։ 2013 թ. տվյալներով ակտիվ անդամների («քարոզիչների»[2]) թիվը 11.076 է‌[փա՞ստ], կրոնական արարողություններին մասնակցողների թիվը մոտ երկու անգամ ավելի է։

Պատմություն[խմբագրել]

Կազմակերպության հիմնադիր Չարլզ Ռասելն իր առաջին խմբակն անվանել էր «Գրքերի ուսումնասիրողներ», որն էլ հենց «Եհովայի վկաներ»-ի առաջին անվանումն է: Հետագայում կազմակերպությունը վերանվանվում է «Գրքերի ուսումնասիրողների ընկերության»: 1884 թվականին «Եհովայի վկաներ»-ը Փենսիլվանիայի նահանգում գրանցվում են «Սիոնի դիտարանի հրատարակության ընկերություն» (Zion’s Watchtower Bible & Tract) անվամբ:

Ռասելը զբաղվել է նաև օկուլտիզմով, ինչի վկայությունն է իր ուսմուքնում աշխարհի վերջի հաշվարկների ամրապնդման նպատակով օգտագործած բուրգաբանությունը:

1913 թվականին Ռասելի կինը դատարանի միջոցով հասնում է ամուսալուծության, իսկ նրան ներկայացվում են խարդախության ու կեղծ վկայության մեղադրանքներ:

Կազմակերպության հաջորդ ղեկավար է դառնում Ջոզեֆ Ֆրանկլին Ռուտերֆորդը, որին կոչում էին «դատավոր»:

Ռասելի մահից որոշ ժամանակ անց, Ռուտերֆորդը, հրատարակում է «Կորած գաղտնիքը» աշխատությունը, որտեղ նա հերքում է Ռասելի տեսակետները: Այս գիրքը լուրջ տարաձայնությունների առիթ է դառնում և 1931 թվականին հանգեցնում է կազմակերպության բաժանմանը: Իր հետևորդներին առանձնացնելու-տարբերակելու նպատակով Ռուտերֆորդը նրանց կնքեց նոր՝ «Եհովայի վկաներ» անվամբ, որը պահպանվում է մինչև օրս: 1927 թվականին Ռուտերֆորդը մտցնում գրականությունը տներով մեկ տարածելու պարտադիր կարգը:

Կազմակերպության երրորդ նախագահը դարձավ Նաթան Կնորը (Նորը): Կնորն ուսմունքի մեջ նոր շեշտադրում մտցրեց՝ իրենց կոչելով «Նոր Աշխարհի Ընկերություն» (անգլ.՝ New World Society), և հայտարարեց, որ արմագեդոնը Եհովայի ողջ ժողովրդին վերաբնակեցնելու է երկրի բոլոր ազգերի փոխարեն[3]:

Կազմակերպության չորրորդ նախագահը դարձավ կազմակերպության այդ ժամանակվա գլխավոր գաղափարախոս Ֆրեդերիկ Ֆրանցը, որը վերահաշվարկել և վերախմբագրել էր աշխարհի վերջի բոլոր հնարավոր տարեթվերը: Ֆրանցը մահացել է 1992 թվականին՝ 98-ամյա հասակում: Այժմ կազմակերպությունը ղեկավարում է 80-ն անց Միլթոն Հենշելը՝ «Դիտարանի» ընկերության թվով հինգերորդ նախագահը:

Քննադատություն[խմբագրել]

Ըստ ter-hambardzum.net կայքի տեղեկատվության «Եհովայի վկաներ» կազմակերպությունը համարվում է քայքայիչ կրոնական կազմակերպություն (տոտալիտար աղանդ, ապակառուցողական պաշտամունք) [3]:

Դատական գործընթացներ[խմբագրել]

Հայաստան[խմբագրել]

2012 թվականի նոյեմբերին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը վճիռ կայացրեց «Եհովայի վկաներ» կրոնական կազմակերպության 19 հետևորդներն ընդդեմ Հայաստանի գործով: Դատարանը բավարարեց դիմողների իրավունքի խախտումը՝ այլընտրանքային զինվորական ծառայությունից խուսափելու համար կալանքի տակ պահելը: Որոշման համաձայն հետևորդներին պատճառված բարոյական վնասի համար Հայաստանի Հանրապետությունը նրանց պետք է վճարեր 134.000 եվրո[4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]