Գյուղատնտեսություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Գյուղատնտեսություն (կոչվում է նաև ֆերմերություն կամ հողագործություն) կենդանիների, բույսերի, սունկերի և սննդի համար օգտագործվող այլ կենսաբանական արտադրանքների բազմացումն ու բուծումն է։[1]

Գյուղատնտեսությունը ամենակարևոր ոլորտներից է, որը գործնականորեն առկա է բոլոր երկրներում։ Աշխարհի գյուղատնտեսությունում զբաղված է մոտ 1 մլրդ. տնտեսապես ակտիվ բնակչություն։

Գյուղատնտեսության խնդիրների հետ ուղիղ կամ անուղղակի կապ ունեն այնպիսի գիտություններ, ինչպիսիք են ագրոնոմիան, անասնապահությունը, հողաբարելավումը, բուսաբուծությունը, անտառամշակումը և այլն։

Գյուղատնտեսության առաջացումը կապված է այսպես կոչված արտադրության միջոցների «նեոլիտական հեղափոխության» հետ, որն սկսվել է մոտ 12 հազ. տարի առաջ և բերել է արտադրող տնտեսության առաջացմանը և քաղաքակրթության հետագա զարգացմանը։

Պատմություն[խմբագրել]

Շումերական մանգաղ պատրաստված թրծած կավից (մ.թ.ա 3000 թվական)

Գյուղատնտեսության շատ պրոցեսներ ինչպիսին են ոռոգումը, մշակաբույսերի ռոտացիան, պարարտանյութերի եւ թունաքիմիկատների կիրառումը և անասունների ընտելացումը զարգացել են շատ վաղուց, բայց մեծ առաջընթաց են ապրել վերջին դարաշրջանում: Գյուղատնտեսության պատմությունը կարևոր դեր է ունեցել մարդկության պատմության մեջ, քանի որ գյուղատնտեսական առաջընթացը էական դեր է խաղացել համաշխարհային սոցիալ-տնտեսական համակարգում: Գյուղատնտեսական հասարակության մեջ աշխատանքի բաժանումը ընդհանուր մասնագիտացումը դարձրեց հազվադեպ իրողություն մշակաբույսերի վարել-ցանելու պրոցեսում, որն էլ խթան հանդիսացավ ավելի բարդ հասարակության` քաղաքակրթության ձևավորմանը:

Երբ գյուղատնտեսները կարողացան իրենց ընտանիքների պահանջից ավել մթերք արտադրել, հասարակության մյուս անդամները հնարավորություն ստացան զբաղվել այլ ոլորտներով քան սննդամթերքի արտադրությունն է: Պատմաբաններն ու մարդաբանները երկար վիճել են քաղաքակրթության զարգացման մեջ գյուղատնտեսության ունեցած ավանդի վերաբերյալ: Աշխարհի բնակչության քանակը երևի թե երբեք 15 միլոնը չէր հատի, եթե չլիներ գյուղատնտեսական զարգացումը:

Ըստ աշխարհագրագետ Ջերիդ Դայմնդի՝ գյուղատնտեսության բացասական հետևանքները եղել են՝ օրեկան աշխատաժամանակի երկարացումը, սննդի վատթարացմանը, վարակիչ հիվանդությունների ավելացումը և կյանքի տևողության կրճատումը[2]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. International Labour Office (1999)։ Safety and health in agriculture։ International Labour Organization, 77–։ ISBN 978-92-2-111517-5։ Վերցված է՝ 13 September 2010։ 
  2. Jared Diamond (2012)։ The World Until Yesterday։ Viking, 353։ ISBN 978-0-670-02481-0։ 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]