Ստամբուլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Կ. Պոլիսից)
Քաղաք
Ստամբուլ
թուրք.՝ İstanbul
Istanbul collage 5555.jpg
Կոորդինատներ: 41°0′36″ հս․ լ. 28°57′37″ ավ. ե. / 41.01000° հս․. լ. 28.96028° ավ. ե. / 41.01000; 28.96028
Երկիր Թուրքիա Թուրքիա
Իլ Ստամբուլ
Քաղաքապետ Քադիր Թոփբաշ
Հիմնադրված է ՔԱ. 667 թ.
Այլ անվանումներ մինչև 330Բյուզանդիոն
մինչև 450Նոր Հռոմ
մինչև 1930Կոնստանդնուպոլիս
Մակերես 2.106 կմ²
ԲԾՄ 100 մ
Պաշտոնական լեզու Թուրքերեն
Բնակչություն 13 854 836 մարդ (2013)
Խտություն 6521 մարդ/կմ²
Ազգային կազմ Թուրքեր, հայեր
Ժամային գոտի UTC+3
Հեռախոսային կոդ +90 212 (ասիական մաս)
+90 216 (եվրոպական մաս)
Փոստային ինդեքսներ 34010-34850
80000-81800
Պաշտոնական կայք ibb.gov.tr(թուրքերեն) (անգլ.)
##Ստամբուլ (Թուրքիա)
Red pog.png
##Ստամբուլ (Ստամբուլ)
Red pog.png

Ստամբուլը[1] (թուրք.՝ İstanbul - Իսթանբուլ, արևմտահայերեն՝ Կոստանդնուպոլիս կամ ավելի հաճախ գործածված կրճատված ձևը՝ Կ. Պոլիս), Թուրքիայի ամենամեծ քաղաքը, անվանումը ծագել է թուրքերենում Բյուզանդիայի Կոստանդնուպոլիս մայրաքաղաքի բնակիչների կողմից «իջնենք քաղա՜ք», հունարեն «իստա՜մբուլի» արտահայտության աղավաղված արտասանության արդյունքում։ Բնակչությամբ երրորդն է Եվրոպայում։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստամբուլը գտնվում է հյուսիսարևմտյան Թուրքիայում։ Բոսֆոր նեղուցը Մարմարա ծովը բաժանում է Սև ծովից, ինչպես նաև քաղաքը բաժանում է եվրոպական և ասիական հատվածների։ Եվրոպական մասն էլ իր հերթին բաժանվում է երկու մասի՝ Ոսկեղջյուրի ծոցով։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստամբուլը գտնվում է չափավոր կլիմայական գոտում: Դրա շնորհիվ այստեղ պարզ արտահայտվում են տարվա բոլոր չորս եղանակները: Ստամբուլը կլիման անցումային է օվկիանոսային կլիմայից (ըստ Կյոպենի կլիմաների դասակարգման՝ Cfb)[2] դեպի խոնավ մերձարևադարձային կլիմա (Cfa)[2] եւ միջերկրական կլիման (Csa)[2]: Ամառը տաք ու խոնավ, ձմեռը զով են ու խոնավ, երբեմն՝ ցուրտ և ձնառատ: Սակայն հյուսիսից սառը քամիների ազդեցությունը մեծ է: Ձմռանը միջին տարեկան ջերմաստիճանը հասնում է +3 °C +9 °C իսկ ամռանը` 19 °C-28 °C[3]: Տեղումների միջին քանակությունը կազմում է 813 միլիմետր[3], որոնք հիմնականում թափվում են անձրևի տեսքով: Տարվա կտրվածքով 129 օր անձրև է գալիս[3]: Միջին խոնավությունը 71,5 % է: Նվազագույն −16,1 °C գրանցվել է փետրվարի 9-ին 1927 թվականին: Առավելագույն +40,5 °C դիտվել է 2000 թվականի հուլիսի 12-ին:

Ստամբուլի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 22.0
(71.6)
23.2
(73.8)
29.3
(84.7)
33.6
(92.5)
34.5
(94.1)
40.0
(104)
41.5
(106.7)
39.6
(103.3)
36.6
(97.9)
34.0
(93.2)
26.5
(79.7)
25.8
(78.4)
41.5
(106.7)
Միջին բարձր °C (°F) 8.5
(47.3)
9.0
(48.2)
10.8
(51.4)
15.4
(59.7)
20.0
(68)
24.6
(76.3)
26.6
(79.9)
26.8
(80.2)
23.7
(74.7)
19.1
(66.4)
14.7
(58.5)
10.8
(51.4)
17.5
(63.5)
Միջին օրական °C (°F) 5.7
(42.3)
5.7
(42.3)
7.0
(44.6)
11.1
(52)
15.7
(60.3)
20.4
(68.7)
22.9
(73.2)
23.1
(73.6)
19.8
(67.6)
15.6
(60.1)
11.5
(52.7)
8.0
(46.4)
13.88
(56.98)
Միջին ցածր °C (°F) 3.2
(37.8)
3.1
(37.6)
4.2
(39.6)
7.7
(45.9)
12.1
(53.8)
16.5
(61.7)
19.5
(67.1)
20.1
(68.2)
16.8
(62.2)
13.0
(55.4)
8.9
(48)
5.5
(41.9)
10.88
(51.6)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) −11.0
(12.2)
−8.4
(16.9)
−5.8
(21.6)
−1.4
(29.5)
3.0
(37.4)
8.5
(47.3)
12.0
(53.6)
12.3
(54.1)
7.1
(44.8)
0.6
(33.1)
−2.2
(28)
−7.0
(19.4)
−11
(12.2)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 105.0
(4.134)
78.0
(3.071)
70.8
(2.787)
45.2
(1.78)
34.1
(1.343)
35.0
(1.378)
31.6
(1.244)
40.7
(1.602)
59.5
(2.343)
90.0
(3.543)
101.3
(3.988)
122.0
(4.803)
813.2
(32.016)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ 0.1 mm) 17.5 15.3 13.8 10.4 8.1 6.1 4.2 4.9 7.4 11.3 13.2 17.2 129.4
Միջին ամսական արևային ժամ 71.3 87.6 133.3 180.0 251.1 300.0 322.4 294.5 243.0 164.3 102.0 68.2 2 217,7
աղբյուր: Türkiye Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü (Turkish State Meteorological Service)[3]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քույր-քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հովհաննես Բարսեղյան (2006). «Աշխարհագրական անունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում». Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու. Երևան: 9-րդ հրաշալիք. էջ 53. ISBN 99941-56-03-9. http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897. 
  2. 2,0 2,1 2,2 Peel, M. C.; Finlayson, B. L.; McMahon, T. A։ «World Map of Köppen-Geiger climate classification»։ The University of Melbourne։ Վերցված է ապրիլի 26, 2013 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «Resmi İstatistikler (İl ve İlçelerimize Ait İstatistiki Veriler)» [Official Statistics (Statistical Data of Provinces and Districts) – Istanbul] (թուրքերեն)։ Türkiye Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü (Turkish State Meteorological Service)։ Վերցված է 18 Դեկտեմբեր 2016