Բուսան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաք
Պուսան
부산 광역시, 釜山廣域市
Դրոշ Զինանշան
Flag of Busan.svg Symbol of Busan.svg

Korea-Busan-Busan Tower-01.jpg
Պուսանի համայնապատկերը
ԵրկիրՀարավային Կորեա Հարավային Կորեա
Ներքին բաժանում15 քու, 1 քուն
ՔաղաքապետՀո Նամ Սիք
Այլ անվանումներՏոնեբու, Ֆուձան
Մակերես763.46 կմ²
ԲԾՄ30 մետր
Բնակչություն3 635 389 մարդ (2006)
Տեղաբնականունպուսանցի
Ժամային գոտիUTC+9
Հեռախոսային կոդ051
Փոստային ինդեքսներ46000, 49599[1]
Պաշտոնական կայքbusan.go.kr
##Բուսան (Հարավային Կորեա)
Red pog.png

Բուսան (հանգըլ։ 부산, հանջա։ 釜山), քաղաք Կորեայի Հանրապետությունում։ Ուղիղ ենթակայության քաղաք է։

Մեծության երկրի երկրորդ քաղաքն է Սեուլից հետո։ Երկրի ամենամեծ նավահանգիստն է, հայտնի է որպես «Կորեայի Հանրապետության ծովային մայրաքաղաք»։ Քաղաքի պաշտոնական անվանումը կորեերենով Քաղաք-մետրոպոլիտ է (հանգըլ։ 부산광역시, հանձա։ 釜山廣域市 ― Բուսան կվանյոկշի)։ Բուսանը տեղակայված է Կորեական նեղուցի ափին սփռված Կորեական թերակղզու հարավարևելյան մասում։ Առավել խիտ կառուցված շրջանները տեղակայված են Նակդոն և Սյոնհան գետերի միջի նեղ հովիտներում։ Լեռները ծառայում են որպես որոշ քաղաքական շրջանների բնական սահմաններ։


Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուսանի նավահանգիստը ամենամեծն է Կորեայի Հանրապետությունում, մատչելի նավերի համար մինչև 50 հազար տոննա տեղաշարժով, 330 մետր երկարությամբ և մինչև 12,5 մետր ջրատարով ։

Կան նաև ուղևորատար ջրային «տրամվայ», երկաթուղային հանգույց, ավտոբուսների և տաքսիների լավ զարգացած համակարգ։  Բուսանն ունի Հարավային Կորեայի ամենաերկար կամուրջը ՝ Կվանանը։  Իհարկե, քաղաքում և երկրում առաջին քաղաքային մայրուղին անցնում է հյուսիսից հարավ։

Քաղաքի արևմուտքում կա Գիմհայի միջազգային օդանավակայան։  Ուղիղ չվերթներով Բուսանը կապված է Ռուսաստանի Վլադիվոստոկ քաղաքի հետ։  Բուսանում մետրո կա։


Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիժան շրջանում է գտնվում Կորի ատոմակայանը, որն ամենամեծն է Արևելյան Ասիայում։  Բուսանից արևմուտք գտնվում է Renault Samsung Motors գործարանը։

Կլիման[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուսանը գտնվում է խոնավ մերձարևադարձային կլիմայական պայմաններում (Cfa ըստ Կոպյոնի կլիմայի դասակարգման)։  Շատ բարձր և շատ ցածր ջերմաստիճանը հազվադեպ է լինում։  Մայիսից հուլիս ՝ գարնան վերջից և ամռան սկզբին, օվկիանոսի ազդեցության պատճառով, քաղաքը սովորաբար ավելի ցուրտ է, քան թերակղզու ներքին տարածքները։  Ամռան վերջին և աշնան սկզբին ՝ օգոստոսից սեպտեմբեր, եղանակը տաք է, խառնաշփոթ, և թայֆուններն այդ պահին կարող են հարվածել քաղաքին։  1959 թ.-ի սեպտեմբերի 15-ին Սառա գերհզոր թայֆունը անցավ քաղաքի ափով և հասցրեց աղետալի վնասներ։  2003-ի սեպտեմբերի 12-ին անսովոր ուժեղ «Մամի» թայֆունը զգալի վնաս հասցրեց նաեւ նավերին ու շինություններին ՝ 48 մարդու կյանք խլելով։

Հոկտեմբեր և նոյեմբեր ամիսները Բուսանում ամենահարմար ժամանակներն են ՝ պարզ երկնքով և հաճելի ջերմաստիճաններով։  Ձմեռները ցուրտ են և համեմատաբար չոր ՝ ուժեղ քամիով, բայց զգալիորեն մեղմ, քան Կորեայի մյուս մասերում, բացառությամբ Ջեջուի և հարավային ափի մի քանի կղզիների։  Բուսանն ու հարակից շրջանները, գտնվելու վայրի պատճառով, նվազագույն ձյուն ունեն Կորեայի այլ շրջանների համեմատ։  Ձյունը գալիս է միջինը տարեկան ընդամենը մոտ 6 օր։  Նույնիսկ ձյան փոքր կուտակումները կարող են լրջորեն վնասել այս քաղաքին լեռնային տեղանքի և տեղական ավտովարորդների ձյուն վարելու հմտությունների բացակայության պատճառով։

Սպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2002 թվականին Բուսանը դարձավ XIV ամառային ասիական խաղերի մայրաքաղաք և աշխարհի գավաթի խաղարկության անցկացման վայրերից մեկը։


Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը հիմնադրվել է մեր թվարկության սկզբին՝ Կայա (Կարակ) անվամբ[2]։ Կորյոյի ժամանակաշրջանում կոչվել է «Բուսանպո»։ Բուսան անվանումը թարգմանվում է որպես «կճուճ-լեռ»՝ կճուճանման լեռան պատճառով, որի վրա էլ տեղակայված է քաղաքը[3]։ 15-րդ դարի սկզբից մինչև 1592 թվականը համարվում էր երկրի հիմնական առևտրային նավահանգիստը։ Առաջին հերթին առևտուր էր անում Ճապոնիայի հետ։

1592 թվականին ճապոնական զորքերի՝ քաղաքը գրավելով սկսվեց Իմչինյան պատերազմը։ 1598-1876 թվականները քաղաքը փակ է եղել, հետագայում դարձավ Կորեայի առաջին քաղաքը՝ բաց լինելով արտաքին առևտրի համար․ սակայն մինչ 1883 թվականը առևտուր էր անում միայն Ճապոնիայի հետ։

1910 թվականից քաղաքն անցավ Ճապոնիայի հովանու ներքո և դարձավ խոշոր առևտրային և արդյունաբերական կենտրոն։ Երկաթուղային լաստանավով կապված էր ճապոնական Սիմոնոսեկի քաղաքի հետ։ 1925 թվականից Հարավային Գյոնգսանգ նահանգի վարչական կենտրոնն է։

Կորեական պատերազմի ժամանակ՝ 1950-1953 թվականներին, եղել է Կորեայի Հանրապետության ժամանակավոր մայրաքաղաքը, որովհետև այն ամենահեռու կետն էր Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետության հետ սահմանից, ԱՄՆ-ի և դաշնակիցների ռազմական բազաներից։ 1950 թվականի օգոստոսի 4-ից սեպտեմբերի 15«Բուսանի պարագիծը» Հարավային Կորեայի պաշտպանության վերջին սահմանն էր։ Պատերազմի ավարտից հետո՝ մինչև 1963 թվականը նահանգի կենտրոնն էր, հետո դարձավ ուղիղ ենթակայության քաղաք, իսկ 1995 թվականի հունվարից՝ մետրոպոլիտ[4]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. (unspecified title)
  2. Пусан // Словарь современных географических названий. — Екатеринбург: У-Фактория. Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. 2006.
  3. Поспелов Е. М. Географические названия мира: Топонимический словарь: Свыше 5 000 единиц / Отв. ред. Р. А. Агеева. — М.: «Русские словари», 1998. — С. 160. — 372 с. — ISBN ISBN 5-89216-029-7
  4. «Քաղաքի պաշտոնական կայք»