Հանգըլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հանգըլ
Hangeul.png
Տեսակ այբուբեն, Q4491715? և phonetic alphabet
Լեզուներ կորեերեն
Ստեղծման վայր Կորեական թերակղզի
Կազմված է 51 նշան
Գրելաձևը ձախից աջ
Ժամանակաշրջան 1446 թ-ից
Ստեղծվել է 1446 թ.
Հեղինակ մի խումբ գիտնականներ Սեժոնգ Մեծի ղեկավարությամբ
Կարգավիճակ գործող
ISO 15924 Hang
Hangul Վիքիպահեստում
Siot base.svg Այս էջում կա կորեերեն տեքստ։ Առանց արևելաասիական լեզուների գրերի օժանդակ ծրագրի՝ դուք կարող եք կորեերեն պայմանանշանների փոխարեն տեսնել հարցականներ կամ այլ նշաններ։
Հանգըլը հայերեն տառադարձությամբ
Չոսոնգուլ / Հանգըլ

Հանգըլ (կոր.՝ 한글), կորեերեն այբուբենի անվանումը։ Հնչյունական տառավանկային գիր է, ունի 24 տառ (14 բաղաձայն և 10 ձայնավոր)։ Ստեղծվել է 1444 թվականին (վերագրվում է Սեջոն թագավորին և նրա պալատական գիտնականներին), չնայած դրան, մինչև 19-րդ դարի վերջը Կորեայում պաշտոնական գիրը չինական այբուբենն էր։ 1894 թվականից մտցվել է խառը (չին-կորեական) գիր։

Անվանումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախկին անվանումը՝ օնմուն (ժողովրդական (վուլգար) գիր), կոչվում է նաև՝ կունմուն (ազգային գիր), հանգիլ (մեծ գիր) և այլն։

Հատկանիշները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրության ուղղությունը վերևից ներքև է, աջից ձախ, իսկ վերջերս ավելի հաճախ՝ հորիզոնական ձախից աջ։ Հյուսիսային Կորեայում 1949 թվականից օգտագործվում է միայն հանգըլ, Հարավային Կորեայում՝ խառը գիրը։

Հանգյուլի առանձնահատկությունը այն է, որ տառերը միավորվում են խմբերի, որոնք մոտավորապես համապատասխանում են վանկերի։ ժամանակակից կորեական այբուբենում կա 40 գրանիշ։

Այբուբենը և գիրը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

가 나 다 라 마 바 사 아 자 차 카 타 파 하
아 야 어 여 오 요 우 유 으 이
Բաղաձայներ
գ/կ ն դ/տ ր/լ մ բ/պ ս/շ - / նգ ջ չ ք թ փ հ
                 
կ տ պ ս-շ չ-ջ
Ձայնավորներ
Տառ
Հիմք
ա օ ո ու ը ի է ե յո յու ի
j+
յա յօ յո յու յէ յե
վ+
վա վո վէ վե

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Young-Key Kim-Renaud (Hrsg.)։ The Korean alphabet. Its History and Structure. University of Hawaii Press, 1997.
  • Gari Keith Ledyard։ The Korean Language Reform of 1446. The Origin, Background, and Early History of the Korean Alphabet. University of California Press, 1966. (Neuauflage։ Singu Munhwasa, 1998)
  • S. Robert Ramsey։ The Invention and Use of the Korean Alphabet. In։ Ho-min Sohn (Hrsg.)։ Korean language in culture and society. University of Hawaii Press, 2006, S. 2–30.

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 655 CC-BY-SA-icon-80x15.png