Վիքիպեդիա:Օրվա հոդված

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Օրվա հոդված
Cscr-featuredtopic gold.svg

«Օրվա հոդված» նախագծի նպատակն է Գլխավոր էջում ամեն օր ներկայացնել հետաքրքիր, ուշագրավ հոդվածներ: Ի տարբերություն «Ցուցափեղկ» նախագծի, որի նպատակն է ընտրել և ներկայացնել որակական առումով անթերի հոդվածներ, այստեղ կարևոր է, որ հոդվածը ունենա բավարար որակ, լինի բովանդակալից և ներկայացնի այնպիսի թեմա, որը հետաքրքություն կառաջացնի այցելուների մոտ՝ «Վիքիպեդիա» ազատ հանրագիտարանի բովանդակության նկատմամբ:

Ինչպե՞ս է հոդվածը հայտնվում «Օրվա հոդվածը» բաժնում
  1. Նախ որևէ խմբագրող կամ ընթերցող նկատում է հետաքրքրաշարժ մի հոդված և այն առաջարկում է «Թեկնածուներ» կոչվող էջում: Այստեղ կատարվում է ընտրություն՝ ըստ գործող չափանիշների: Ընտրված հոդվածներից մեկ պարբերություն (սովորաբար ներածությունը) տեղադրվում է հատուկ կաղապարի մեջ (ամեն տարվա համար ստեղծված է 366 այդպիսի կաղապար), որը տարվա համապատասխան օրը հայտնվում է Գլխավոր էջում: Եթե ինքներդ հանդիպել եք հետաքրքիր հոդված, ապա սեղմեք այստեղ այն «թեկնածու» առաջարկելու համար:
  2. Մասնակիցն առաջարկվող ցանկից ընտրում, բարելավում կամ ստեղծում է հոդվածներ, որոնք չափանիշներին համապատասխանելու դեպքում ըստ ամսվա օրերի կընտրվեն: Ընտրված հոդվածներից մեկ պարբերություն (սովորաբար ներածությունը) տեղադրվում է հատուկ կաղապարի մեջ (ամեն տարվա համար ստեղծված է 366 այդպիսի կաղապար), որը տարվա համապատասխան օրը հայտնվում է Գլխավոր էջում:
Կանոնակարգային
  • Հոդվածի ընտրվելու պարագայում ստեղծող (բարելավող) մասնակիցն իր քննարկման էջում ստանում է ծանուցում, իսկ չընտրվելու դեպքում՝ չընտրվելու վերաբերյալ համապատասխան ծանուցում ստանում է հոդվածն առաջադրողը:
  • Խմբագիրների կողմից դիտողություններ կամ առաջարկներ անելուց մեկ շաբաթ հետո դրանք անարձագանք մնալու դեպքում հոդվածն ավտոմատ կերպով տեղափոխվում է «Չընտրված թեկնածուներ» բաժին՝ համապատասխան ծանուցումով:
Այս պահին Հայերեն Վիքիպեդիայի 212 336 հոդվածներից Օրվա հոդված է ընտրվել 1173-ը (2014 թվականի փետրվարի 27-ից):

Նախագիծը վերահսկվում է ակտիվ մասնակիցների կողմից (տե՛ս աջում):

↱ ՎՊ:ՕՀ

Նախագծի ենթաէջեր

Կաղապարներ

Կատեգորիաներ

Վերահսկող մասնակիցներ

Cscr-featuredtopic gold.svg 2012 թ. Օրվա հոդվածներ (պահոց). Փետրվար  • Մարտ  • Ապրիլ  • Մայիս  • Հունիս  • Հուլիս  • Օգոստոս  • Սեպտեմբեր  • Հոկտեմբեր  • Նոյեմբեր  • Դեկտեմբեր
Cscr-featuredtopic gold.svg 2014 թ. Օրվա հոդվածներ (պահոց). Հունվար  • Փետրվար  • Մարտ  • Ապրիլ  • Մայիս  • Հունիս  • Հուլիս  • Օգոստոս  • Սեպտեմբեր  • Հոկտեմբեր  • Նոյեմբեր  • Դեկտեմբեր
Cscr-featuredtopic gold.svg 2015 թ. Օրվա հոդվածներ (պահոց). Հունվար  • Փետրվար  • Մարտ  • Ապրիլ  • Մայիս  • Հունիս  • Հուլիս  • Օգոստոս  • Սեպտեմբեր  • Հոկտեմբեր  • Նոյեմբեր  • Դեկտեմբեր
Cscr-featuredtopic gold.svg 2016 թ. Օրվա հոդվածներ. Հունվար  • Փետրվար  • Մարտ  • Ապրիլ  • Մայիս  • Հունիս  • Հուլիս  • Օգոստոս  • Սեպտեմբեր  • Հոկտեմբեր  • Նոյեմբեր  • Դեկտեմբեր
Cscr-featuredtopic gold.svg 2017 թ. Օրվա հոդվածներ. Հունվար  • Փետրվար  • Մարտ  • Ապրիլ  • Մայիս  • Հունիս  • Հուլիս  • Օգոստոս  • Սեպտեմբեր  • Հոկտեմբեր  • Նոյեմբեր  • Դեկտեմբեր

Դեկտեմբերի 5-ի հոդված

-
Ճիչ

Ճիչը (նորվ.՝ Skrik), նկարների շարք, որը ստեղծել է նորվեգացի նկարիչ-էքսպրեսիանիստ Էդվարդ Մունկը 1893-1910 թվականների միջև ընկած ժամանակահատվածում: Նկարներում պատկերված է հուսահատության եզրին գտնվող մարդու կերպարանք, ով անզորությունից ճչում է: Մարդը պատկերված է արնագույն-կարմիր երկնքի ու ծայրաստիճան ընդհանրացված բնապատկերի ֆոնի վրա: 1895 թվականին Մունկն ստեղծել է այս սյուժեով վիմագրություն:

«Ճիչը» համարվում է էքսպրեսիոնիզմի խորհրդանիշը և դարձել է 20-րդ դարի արվեստի յուրօրինակ «նախերգանքը»: Այն հանդիսացավ մոդեռնիզմի համար անկյունաքարային երևույթ, քանի որ վերաբերում է մենակությանը, հուսահատությանն ու օտարացմանը, որոնք այդ ուղղության գլխավոր բնորոշ գծերից են: Կարծես թե նկարիչը նայել ու տեսել է գալիք հարյուրամյակին սպառնացող վտանգները՝ համաշխարհային պատերազմներ, հեղափոխություններ, բնապահպանական ճգնաժամեր և պատկերել է դրանց լուծումը չգտնող մարդուն, որ ճչում է... Ավելին

-
Անցած 10 օրվա հոդվածները Եկող 10 օրվա հոդվածները
Դեկտեմբերի 4
Սքոթ Ալան

Սքոթ Ալան (անգլ.՝ Scott Allan, նոյեմբերի 28, 1991, Գլազգո, Շոտլանդիա), շոտլանդացի ֆուտբոլիստ, հարձակվողական ոճի կիսապաշտպան: Իր ֆուտբոլային կարիերան սկսելով շոտլանդական «Դանդի Յունայթեդ» ակումբում՝ հետագայում խաղացել է անգլիական «Վեստ Բրոմվիչ Ալբիոն», շոտլանդական «Հիբերնիան», «Սելտիկ» և այլ ակումբներում, ինչպես նաև Շոտլանդիայի մինչև 17 տարեկանների ու մինչև 21 տարեկանների հավաքականներում։

Սքոթը ծնվել է 1991 թվականի նոյեմբերի 28-ին Շոտլանդիայի ամենախոշոր քաղաքներից մեկում՝ Գլազգոյում: Կրթությունն ստացել է «Ռոս Հոլ» ակադեմիայում (անգլ.՝ Ross Hall Academy), որը գտնվում է քաղաքի հարավարևմտյան թաղամասում՝ Կրուկստոնում:

Տասը տարեկան հասակում Ալանն սկսում է սովորել «Դանդի Յունայթեդի» ֆուտբոլային ակադեմիայում: Հաջողությամբ հաղթահարելով «արաբների» ամենաերիտասարդից մինչև պահեստային կազմի ճանապարհը՝ 2008 թվականի հունվարին Ալանը «նարնջասևերի» հետ կնքում է իր առաջին պրոֆեսիոնալ պայմանագիրը: Նույն թվականի սեպտեմբերին կիսապաշտպանը մասնակցություն է ունենում Ֆորֆարշիրի գավաթի եզրափակիչ հանդիպմանը, որում «նարնջասևերը» 1։4 հաշվով զիջում են... Ավելին

Դեկտեմբերի 6
Բեթմենն ընդդեմ Սուպերմենի։ Արդարության արշալույսին, 2016 թվականի ամերիկյան ֆիլմ սուպերհերոսների մասին, որում հանդես են գալիս DC ComicsԲեթմեն և Սուպերմեն կերպարները։ Նկարահանվել է Զաք Սնայդերի և տեղայնացվել Warner Bros. Pictures-ի կողմից։ Ֆիլմը 2013 թվականի «Պողպատե մարդու» շարունակությունն է և DC-ի ընդարձակված տիեզերքի երկրորդ ադապտացիան։ Այն գրվել է Քրիս Տերրիոյի և Դևիդ Ս․ Գոյերի կողմից։ Գլխավոր դերասանական կազմում են Բեն Աֆլեքը, Հենրի Քավիլը, Էմի Ադամսը, Ջեսս Այզենբերգը, Դայանա Լեյնը, Լոուրենս Ֆիշբըրնը, Ջերեմի Այրոնսը, Հոլլի Հանթերը և Գալ Գադոտը։ «Բեթմենն ընդդեմ Սուպերմենի։ Արդարության արշալույսին» ֆիլմն առաջինն է, որ ներառում է Բեթմենի և Սուպերմենի համատեղ կենդանի ներկայությունը, ինչպես նաև Հրաշք կնոջ, Ակվամենի, Կիբորգի և Ֆլեշի կինեամտոգրաֆիական առաջին պատկերումն է։ Ֆիլմում կրիմինալիստ-հանճար Լյութորը խաբում է Բեթմենին, ինչի արդյունքում կռիվ է առաջանում Սուպերմենի հետ, ում Լյութորը ցանկանում է ոչնչացնել։

Ֆիլմի մասին հայտարարվեց 2013 թվականի San Diego Comic-Con International-ի ժամանակ՝ «Պողպատե մարդու» թողարկումից հետո։ Սնայդերը նշեց, որ ֆիլմը ոգեշնչված կլինի «Բեթմենի» Ֆրենկ Միլլերի հեղինակած «Մռայլ ասպետը վերադառնում է» կոմիքսների գրքով, սակայն հստակեցրեց, որ դրան կհաջորդի բնօրինակ նախաբանը։ Բեթմենի մարմնավորումը ֆիլմում նույնպես այլ կլինի, քան կերպարի բնույթը նախկին «Մռայլ ասպետը» եռագրությունում, որը մատուցվում է որպես... Ավելին

Դեկտեմբերի 3
Մեսրոպ Աշճեան

Մեսրոպ Աշճեան (աւազանի անունը՝ Հրայր, 3 Յունուար, 1941, Պէյրութ - 2 Դեկտեմբեր 2003, Նոր Եորք, ամփոփուած է Անթիլիասի մէջ (Լիբանան)), եկեղեցական եւ հասարակական գործիչ, Արքեպիսկոպոս։ ՀՀ ԳԱԱ պատուաւոր դոկտոր (2001

Մեսրոպ Աշճեան ծնած է Պէյրութի մէջ: Աւարտած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Դպրեվանքը (1961, Անթիլիաս1962-ին ուսանած է Զուիցերիոյ, 1970-ին՝ ԱՄՆ-ու Նոր Ճըրզիի Փրինսթոնի աստուածաբանական համալսարանին մէջ։

1963-ին ձեռնադրուած է վարդապետ, 1977-ին՝ եպիսկոպոս։ 1964-1970 թուականներուն դասաւանդած է Անթիլիասի ու Հալէպի մէջ, եղած Դպրեվանքի տեսուչ եւ Պէյրութի Ազգ. Մարտիկեան վարժարան ի տնօրէն, 1977-ին՝ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Սպահանի (Նոր Ջուղա), 1978-1998 թուականներուն՝ Հիւսիսային Ամերիկայի Արեւելեան նահանգներու եւ Քանատայի թեմերու առաջնորդ, 1978-էն լոյս ընծայած է... Ավելին

Դեկտեմբերի 7
Սամանտա Ստոսուր

Սամանտա Ստոսուր, ավստրալացի պրոֆեսիոնալ թենիսիստուհի։ Աշխարհի նախկին թիվ 1 ռակետ կանանց զուգախաղի վարկանիշում, որը նա պահպանել է 61 շաբաթ, և աշխարհի թիվ 4 ռակետ կանանց մենախաղի վարկանիշում։

Ստոսուրը կարիերայի ընթացքում հաղթանակ է տարել WTA մենախաղի 8 մրցաշարերում, այդ թվում 2011 թվականի Մեծ Սաղավարտի ԱՄՆ բաց առաջնությունում, եզրափակիչում հաղթելով Սերենա Ուիլյամսին և 1980 թվականին Իվոն Գուլագոնգ-Քոուլիից հետո դառնալով առաջին ավստրալացի թենիսիստուհին, ով հաղթանակ է տարել Մեծ Սաղավարտի մենախաղի մրցաշարում։ Նա մասնակցել է նաև 2010 թվականի Ֆրանսիայի բաց առաջնության մենախաղի եզրափակիչին՝ մրցաշարի ընթացքում հաղթելով քառակի չեմպիոն Ժյուստին Էնենին, աշխարհի առաջին ռակետ Սերենա Ուիլյամսին և չորրորդ ռակետ Ելենա Յանկովիչին։ Կիսաեզրափակիչ փուլ է հասել 2009, 2012 և 2016 թվականների Ֆրանսիայի բաց առաջնությունների մենախաղի մրցաշարերում։

Ստոսուրը հաղթել է նաև Մեծ Սաղավարտի ևս հինգ մրցաշարերում՝ երկուսը կանանց զուգախաղում և երեքը խառը զուգախաղում։ Կանանց զուգախաղում նա հաղթել է 2005 թվականի... Ավելին

Դեկտեմբերի 2
Քեթրին Մենսֆիլդ

Քեթրին Մենսֆիլդ, նորզելանդացի մոդեռնիստական գրող, որը ծնվել և մեծացել է գաղութային Նոր Զելանդիայում և ստեղծագործել է Քեթրին Մենսֆիլդ գրական կեղծանվան ներքո: 19 տարեկան հասակում Մենսֆիլդը մեկնում է Նոր Զելանդիայից և բնակություն հաստատում Միացյալ Թագավորությունում, որտեղ նա մտերմանում է այնպիսի մոդեռնիստական գրողների հետ, ինչպիսիք են Լոուրենսը և Վիրջինիա Վուլֆը: 1917 թվականին նրա մոտ տուբերկուլյոզ է հայտնաբերվում, որի հետևանքով էլ նա իր մահկանացուն է կնքում 34 տարեկան հասակում:

Քեթլին Մենսֆիլդ Բյուչեմփը ծնվել է 1888 թվականին Նոր Զելանդիայի Վելինգտոն քաղաքում, հասարակության մեջ ճանաչված ընտանիքում: Նրա հայրը բանկիր էր, իսկ Քեթրինն ինքը կոմսուհի Էլիզաբեթ ֆոն Արնիմի զարմուհին էր: Նա ուներ երկու ավագ քույր, մեկ կրտսեր քույր և մեկ կրտսեր եղբայր՝ ծնված 1894 թվականին: Նրա հայրը՝ Հարոլդ Բյուչեմփը, շուտով դառնում է Նոր Զելանդիայի բանկի կառավարիչ և ստանում ասպետի կոչում: Նրա պապը՝ Արթուր Բյուչեմփը, Նոր Զելանդիայի պառլամենտի Փիքտոն ընտրատեղամասից ընտրված... Ավելին

Դեկտեմբերի 8
Prison.jpg

Բանտ, զնդան, կալանատուն, գաղութ, բերդ (խոսակցական) կամ «ուղղիչ տներ», շինություն, ուր արգելափակվում են դատարանի կողմից նշված ժամկետով բանտարկության դատապարտված անձինք, ազատազրկման ենթակա հանցագործները, ինչպես և դատական քննության տակ գտնվող անձանց պահելու տեղ։ Բանտերը, որպես կանոն, քրեական արդարադատության համակարգի մասն են կազմում, իսկ հանցագործության համար բանտարկելու միջոցով ազատազրկումը պետության կողմից սահմանված իրավական պատիժ է։ Խոսակցականում բոլոր տեսակի ուղղիչ-աշխատանքային հիմնարկներն անվանում են բանտ։

Որպես ազատազրկման վայր՝ բանտը գոյություն է ունեցել դեռևս վաղնջական ժամանակներից։ Այն ծառայել է որպես գերիներին, պետական և ոչ պետական հանցագործներին, պարտապաններին ազատազրկելու, ինչպես նաև տարբեր պատիժների և մահապատիժների ի կատար ածման վայր։ Հին Հռոմում Սերվիոս Տուլլիոսի (մ.թ.ա. մոտ 578-534/533 թվականներ) ժամանակներում գոյություն ուներ Տուլիանում ստորգետնյա բանտ (միջին դարերում վերանվանվել է Մամերտինյան բանտ), որտեղ վարակիչ հիվանդություններից մահացել են... Ավելին

Դեկտեմբերի 1
Լիլիա Բրիկ

Լիլիա Բրիկ (ռուս.՝ Лиля Юрьевна Брик, ծնված՝ Լիլիա (Լիլի) Ուրիի Կագան, հոկտեմբերի 30, 1891, Մոսկվա - օգոստոսի 4, 1978, Մոսկվա), «ռուսական ավանգարդի» մուսա, 20-րդ դարի ամենահայտնի գրական-գեղարվեստական սալոնի տիրուհի, հուշագրությունների հեղինակ, ռուս գրող Վլադիմիր Մայակովսկու ստեղծագործությունների հասցեատեր, որը մեծ դեր է խաղացել պոետի կյանքում։ Լիլիա Բրիկի կենսագրությունը միահյուսված է Էլզա Տրիոլեի, Օսիպ Բրիկի, Վիտալի Պրիմակովի, Վասիլի Քաթանյանի, տարբեր երկրների արվեստի ու գրականության բազում գործիչների ճակատագրերի հետ։ Բրիկը Մոսկվայում ստեղծեց Մայակովսկու առաջին թանգարանը (հետագայում լուծարվեց)։ 1950-ական թվականների վերջերից գրաքննությունը ձգտում էր հեռացնել Բրիկի ազգանունը Մայակովսկու կենսագրությունից։ Ինքնասպան է եղել 1978 թվականին։

Լիլիան ծնվել է Ուրի և Ելենա (օրիորդական ազգանունը՝ Բերման) Կագանների ընտանիքում։ Հայրն իրավաբան էր, որը զբաղվում էր հրեաների իրավունքների պաշտպանությամբ Մոսկվայում․ բացի այդ նա՝ որպես Ավստրիայի դեսպանատան իրավաբանական խորհրդատու, ֆինանսական և վարչական հարցերում օգնում էր հյուրախաղերով ժամանած արտիստներին... Ավելին

Դեկտեմբերի 9
Անանիա Շիրակացի

Անանիա Շիրակացի (ծննդեան եւ մահուան թուականները անյայտ), Է. դարու հայ գիտնական։ Առաջին հայը,որ կայուն հիմքերու վրայ կը դնէ ճշգրիտ գիտութիւններու ուսումնասիրութիւնը Հայաստանի մէջ։

Անանիա Շիրակացի, որ յայտնի է համարող (մաթեմաթիկոս) մականունով, հայ մատենագրութեան ականաւոր դէմքերէն մէկն է. բնական գիտութիւններու հիմնադիրը հայ իրականութեան մէջ: Շիրակացիէն մեզի հասած է իր ինքնակենսագրականը, ըստ որուն ան ծնած է պատմական Շիրակ գաւառի Անի աւանը, Է. դարու սկիզբը: Շիրակացի, Դպրեվանքի դպրոցին մէջ կը ստանայ նախնական կրթութիւն, սորվելով հայերէն եւ յունարէն լեզուները, քերականութիւն, փիլիսոփայութիւն եւ աստուածաբանութիւն: Բայց ան համոզուած էր, որ ամէն ինչի հիմքը թիւերն են, իսկ համարողական արուեստը կը համարէր բոլոր գիտութիւններու հիմքը: Այդ օրերուն աշխարհի մէջ հմուտ մասնագէտներն ու ուսուցիչները շատ քիչ էին, գիտելիքները խորացնելու միակ միջոցը ճամբորդելն էր: Առ այդ, ան արտասահմանի մէջ կ'ապրի 11 տարի, որուն ութն՝ յոյն նշանաւոր գիտնական Տիւքիկոս Բիւզանդացիի դպրոցին մէջ: Ուսուցիչին հարուստ գրադարանը Շիրակացիին համար կը դառնայ երկրորդ ուսումնարան: Ան, բացի թուաբանութենէն, կ'ուսումնասիրէ... Ավելին

Նոյեմբերի 30
Գագան և Արագոնը Տորոնտոյում 2011 թվականի մարտի 3-ին

Born This Way (հայ․՝ Այդպիսին ծնված), ամերիկացի երգչուհի Լեդի Գագայի երգը, որ թողարկվել է որպես նրա նույնանուն ալբոմի առաջին սինգլ: Սինգլը թողարկվել է 2011 թվականի փետրվարի 11-ին:

Երգն ստացել է հիմնականում դրական արձագանքներ քննադատների կողմից՝ չնայած նրան Մադոննայի «Express Yourself» երգից: Սինգլը գլխավորել է հիթ-շքերթներ 19 երկրներում՝ ներառյալ Ավստրալիան, Ավստրիան, Գերմանիան, Կանադան, Նոր Զելանդիան, Շվեյցարիան, Շվեդիան: ԱՄՆ-ում երգը դարձել է Գագայի երրորդ սինգլը, որը գլխավորել է Billboard Hot 100 հիթ-շքերթը: Երգը նաև սահմանել է ռեկորդ ըստ iTunes-ում վաճառքի ցուցանիշի, քանի որ ամբողջ աշխարհում վաճառված օրինակների քանակը գերազանցել է 1 միլիոնը թողարկումից հետո 5 օրվա ընթացքում:

2011 թվականի օգոստոսի 29-ին MTV Video Music Awards մրցանակաբաշխությունում Լեդի Գագան «Born This Way» երգով հաղթել է «Լավագույն կանացի կատարում»... Ավելին

Դեկտեմբերի 10
Վիեննա

Վիեննա (գերմ.՝ Wien), Ավստրիայի մայրաքաղաքը։ Գտնվում է Դանուբի ափին` Ալպերի Վիեննական անտառ լեռնազանգվածի ստորոտին։ Տրանսպորտային խոշոր հանգույց, գետային նավահանգիստ, միջազգային օդանավակայան (Շվախտ)։ Մեքենաշինության, նավթավերամշակման, քիմիական, տեքստիլ, սննդի արդյունաբերական կենտրոն։ Միջազգային բազմաթիվ կազմակերպությունների նստավայր է: Վիեննան ՄԱԿ-ի երրորդ նստավայրն է Նյու Յորքից և Ժնևից հետո: Վիեննայի միջազգային կենտրոնը (UNO-City) իր մեջ ներառում է միջազգային բազմաթիվ կազմակերպություններ` Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալություն, ՄԱԿ-ի Թմրամիջոցների և հանցագործության դեմ պայքարի գրասենյակ, Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպություն, ԵԱՀԿ: Վիեննան միջազգային հանդիպումների, բանակցությունների վայր է։

Բազում դարերի ընթացքում Վիեննան եղել է Հաբսբուրգների նստավայրը, իսկ Սրբազան Հռոմեական կայսրության շրջանում դարձել է Եվրոպայի մշակութային ու քաղաքական կենտրոն:

1910 թվականին Վիեննան ուներ 2 միլիոն բնակիչ՝ այդ ցուցանիշով աշխարհում զբաղեցնելով չորրորդ տեղը Լոնդոնից, Նյու Յորքից և Փարիզից հետո: Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո, որը հանգեցրեց կայսրության վերջնական փլուզման, Վիեննայի բնակչությունը կրճատվել է քառորդ մասով:

2001 թվականին Վիեննայի Հին քաղաքը և Շյոնբրունը ընդգրկվել են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի... Ավելին

Նոյեմբերի 29
Սպիտակազգեստ կանանց ցույցերը Հավանայում, (2012 թվականի ապրիլ)

Սպիտակազգեստ կանայք կամ Դամաս դե բլանկո (իսպ.՝ Damas de Blanco, անգլ.՝ Ladies in White), Ֆիդել Կաստրոյի տոտալիտար ռեժիմի դեմ ուղղված ընդդիմադիր շարժում, որ սկսվել է 2003 թվականին Կուբայում։ Շարժումը կազմակերպել են «Սև գարնան» ռեպրեսիաների ժամանակ ձերբակալված իրավապաշտպանների տիկնայք և այլ կին ազգականները: Ի նշան այլախոհների ազատազրկման դեմ բողոքի՝ կանայք ամեն կիրակի հագնում են բացառապես սպիտակ զգեստներ (սպիտակն ընտրվել է որպես խաղաղության խորհրդանիշ) և գնում կիրակնօրյա պատարագի, որից հետո լուռ քայլում են Հավանայի կենտրոնական փողոցներով: Քայլերթեր անցկացվում են նաև Ֆլորիդայում՝ ի պաշտպանություն հացադուլ հայտարարած քաղաքական բանտարկյալների, ինչպես նաև Սև գարնան տարելիցի կապակցությամբ՝ պահանջելով ազատ արձակել այլախոհներին և դադարեցնել քաղաքական հետապնդումները: Շարժումը 2005 թվականին Եվրոպական խորհրդի կողմից արժանացել է Սախարովի անվան մրցանակի

2010 թ. փետրվարի 23-ին Սպիտակազգեստ կանանց շարժումը հասարակական և միջազգային լայն հնչեղություն ստացավ, երբ քաղաքական բանտարկյալ... Ավելին

Դեկտեմբերի 11
Օբերոնի՝ «Վոյաջեր 2» ԱՄԿ-ից կատարված լավագույն լուսանկարը

Օբերոն (լատ.՝ Oberon), Ուրանի մեծ արբանյակներից ամենահեռավորը, նշանակվում է Uranus IV։ Ուրանի արբանյակներից չափերով և զանգվածով երկրորդն է և իններորդը ամբողջ Արեգակնային համակարգում։ Հայտնաբերվել է Ուիլիամ Հերշելի կողմից 1787 թվականին։ Օբերոնն անվանվել է Շեքսպիրի «Միջամառային գիշերվա երազ» պիեսի փերիների արքայի անունով։ Նրա ուղեծիրը մասնակիորեն ընկնում է Ուրանի մագնիսոլորտից դուրս։

Հավանական է, որ Օբերոնը ձևավորվել է Ուրանի ձևավորումից անմիջապես հետո մոլորակի շուրջ ձևավորված ակրեցիոն սկավառակից։ Արբանյակը կազմված է մոտավորապես հավասար մասերով սառույցներից և քարերից, և հավանաբար նրա ընդերքը բաժանված է քարե միջուկի և սառցե մանտիայի։ Հնարավոր է նաև, որ արբանյակի մանտիայի և կեղևի շերտերի միջև գոյություն ունի հեղուկ ջրի շերտ։ Օբերոնի մակերևույթն ունի թույլ կարմրավուն գույն, և ինչպես երևում է լուսանկարներից, ձևավորվել է աստերոիդների և գիսաստղերի հարվածների ընթացքում։ Այն ծածկված է բազմաթիվ հարվածային խառնարաններով, որոնք ունեն մինչև 210 կմ շառավիղ։ Օբերոնի մակերևույթը կտրտված է... Ավելին

Նոյեմբերի 28
Ալեքս Ֆերգյուսոն

Ալեքս ՖերգյուսոնCBE (անգլ.՝ Sir Alexander Chapman Ferguson, դեկտեմբերի 31, 1941, Գլազգո, Շոտլանդիա), առավել հայտնի որպես Ալեքս Ֆերգյուսոն, սըր Ալեքս, ՍԱՖ կամ Ֆերգի, շոտլանդացի նախկին ֆուտբոլիստ և ֆուտբոլային մարզիչ։ 1986 թվականից մինչև 2013 թվականը եղել է անգլիական «Մանչեսթեր Յունայթեդ» ակումբի գլխավոր մարզիչը։ Բրիտանական ֆուտբոլի բոլոր ժամանակների ամենատիտղոսակիր մարզիչն է։ «The Times» թերթի վարկածով ետպատերազմյան շրջանի լավագույն մարզիչների ցանկում զբաղեցնում է չորրորդ տեղը, իսկ «World Soccer» և «ESPN FC» ամսագրերի վարկածով բոլոր ժամանակների ու ժողովուրդների լավագույն մարզիչների ցանկում առաջինն է։

Ֆերգյուսոնը որպես հարձակվող խաղացել է մի քանի շոտլանդական ակումբներում, ինչպիսիք են «Դանֆերմլին Աթլետիկը» և «Ռեյնջերսը»։ 1965-66 մրցաշրջանի ժամանակ նա «Դանֆերմլինի» կազմում դարձել է Շոտլանդական լիգայի լավագույն ռմբարկուն։ Խաղալուն զուգահեռ նաև աշխատել է որպես մարզիչ՝ սկսելով իր մարզչական գործունեությունը «Իսթ Սթերլինգշիրում» և «Սենթ Միրրենում»։ Մեծ հաջողությունների է հասել «Աբերդինը» մարզելու ժամանակ՝ հաղթելով Շոտլանդիայի լիգայի մրցաշարը, չորս Շոտլանդական գավաթներ և 1983 թվականի ՈւԵՖԱ գավաթի հաղթողների գավաթը։ Ջոք Սթեյնի մահից հետո կարճ ժամանակ առաջնորդել է Շոտլանդիայի ֆուտբոլի հավաքականը 1986 թվականի... Ավելին

Դեկտեմբերի 12
Ռոբերտ Հոֆստեդտեր

Ռոբերտ Հոֆստեդտեր, հրեական ծագումով ամերիկացի ֆիզիկոս-փորձարար, զբաղվել է նեյտրոնների և պրոտոնների չափի, ձևի և կառուցվածքի ուսումնասիրությամբ, 1948 թվականին ստեղծել է սցինտիլյացիոն հաշվիչ և կիրառել այն ɤ սպեկտրոսկոպիայում, 1954 թվականից Սթենֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր, ԱՄՆ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամ (1958 թ.), 1961 թվականի ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր «էլեկտրոնների ցրումը ատոմի միջուկի վրա իր աննախադեպ ուսումնասիրությունների և նուկլոնների կառուցվածքի վերաբերյալ իր հետագա բացահայտումների համար»:

Հոֆստեդտերը ծնվել է 1915 թ. փետրվարի 5-ին Նյու Յորքում Լեհաստանից ներգաղթած հրեա վաճառական Լուի Հոֆստեդտերի և ֆերմեր Հենրիետա Քյոենիգսբերգի ընտանիքում, որոնք սիգարների խանութի սեփականատերեր էին: Ընտանիքի չորս երեխաներից երրորդն էր։ Տարրական կրթությունն ստացել է Նյու Յորքում, ուսումը շարունակել է Նյու Յորք Սիթի քոլեջում, որտեղ էլ քոլեջի ուսուցիչներից մեկի շնորհիվ Հոֆսեդտերի մոտ արթնացել է հետաքրքրությունը ֆիզիկայի և մաթեմատիկայի... Ավելին

Նոյեմբերի 27
Նիքի Մինաժ

Նիքի Մինաժ (անգլ.՝ Onika Tanya Maraj, Nicki Minaj, դեկտեմբերի 8, 1982, Պորտ օֆ Սփեյն, Տրինիդադ և Տոբագո), ամերիկացի ռեփեր և դերասանուհի։ Նրա տաղանդը նկատել է ռեփեր Լիլ Ուեյնը։ 2009 թվականի օգոստոսին Նիքի Մինաժը պայմանագիր է կնքում «Young Money Entertainment» խմբի հետ։

Պայմանգրի ժամկետի ավարտից հետո նա սկսում է աշխատել իր դեբյուտային «Pink Friday» ալբոմի վրա, որը թողարկումից հետո առաջին շաբաթում «Billboard 200»-ում գրավում է երկրորդ հորիզոնականը, իսկ մի քանի շաբաթ հետո՝ գլխավորում այն։ 2010 թվականին Մինաժը դարձավ միակ կին անհատ արտիստը աշխարհում, ում 7 երգերը միաժամանակ գտնվել են «Billboard Hot 100»-ի չարթում։ Նիքիի երկրորդ` «Your Love» սինգլն զբաղեցրել է «Billboard Hot Rap Songs» չարթի առաջին հորիզոնականը։ «Pink Friday» ալբոմն իր թողարկումից մեկ ամիս հետո ստացել է պլատինե հավաստագիր` Ձայնագրման ամերիկյան կազմակերպությունների ասոցիացիայի կողմից (ՁԱԿԱ, անգլ.՝ Recording Industry Association of AmericaRIAA)։ Ավելի ուշ «Super Bass» սինգլը դառնում է համաշխարհային հիթ և ճանաչվում 2011 թվականի ամռան... Ավելին

Դեկտեմբերի 13
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված հոդված չկա։ Դուք կարող եք նոր հոդված առաջարկել թեկնածուների էջում։
Նոյեմբերի 26
Տիեզերանավերի մեջտեղի լարի խզումը նրանց արագացված շարժումից հետո

Բելլի պարադոքս, հարաբերականության հատուկ տեսության ռելյատիվիստիկ պարադոքսներից մեկը՝ կապված տարածաժամանակային հարաբերականության տեսության մեջ «բացարձակ պինդ մարմին» հասկացության որոշման անհնարինության հետ: Բելլի պարադոքսը ծագում է մտավոր էքսպերիմենտի քննարկման ժամանակ, որը պարունակում է իր մեջ նույն ուղղությամբ արագացված երկու տիեզերանավեր և մինչև վերջ ձգված լար, որը միացնում է նրանց (մի տիեզերանավը խիստ որոշակիորեն շարժվում է մյուսի առջևից, այսինքն՝ արագացումն ուղղված է լարի երկայնքով): Եթե տիեզերանավերը սկսեն սինքրոն կերպով արագացվել, ապա նավերին ուղեկցող հաշվարկի համակարգում նրանց միջև հեռավորությունը կսկսի աճել, և լարը կկտրվի: Մյուս կողմից, այն հաշվանքի համակարգում, որտեղ տիեզերանավերը սկզբում դադարի վիճակում էին, նրանց միջև հեռավորությունը չի փոխվի, հետևաբար լարը չի կտրվի: Որ՞ տեսակետն է ճիշտ: Համաձայն հարաբերականության տեսության՝ ճիշտ է առաջին տեսակը, ըստ որի՝ լարը... Ավելին

Դեկտեմբերի 14
Կլաուդիո Պիսառո

Կլաուդիո Պիսառո, պերուացի ֆուտբոլիստ, գերմանական «Վերդեր» ֆուտբոլային ակումբի և Պերուի ազգային հավաքականի հարձակվող: Նախկինում խաղացել է «Դեպորտիվո Պեսկերո», «Ալյանսա Լիմա», Լոնդոնի «Չելսի», Բրեմենի «Վերդեր» (նախկինում ևս) և Մյունխենի «Բավարիա» ակումբներում։ 1999, 2004, 2007 և 2015 թվականների Ֆուտբոլի Ամերիկայի գավաթների մրցության մասնակից։

«Բավարիայի» կազմում Պիսառոն դարձել է Գերմանիայի եռակի չեմպիոն, Գերմանիայի գավաթի մրցության եռակի հաղթող և Գերմանական լիգայի գավաթի ու Միջմայրցամաքային գավաթի մրցությունների հաղթող։ Նրա ձեռքբերումներ թվում է նաև «Վերդերում» խաղալու տարիներին նվաճած ևս մեկ Գերմանիայի գավաթ։

Համարվում է գերմանական բունդեսլիգայի պատմության լավագույն օտարազգի ռմբարկուն. 411 պաշտոնական հանդիպումներում հեղինակել է 190 գոլ: Կլաուդիո Պիսառոն նաև 2009-10 թվականների ՈւԵՖԱ Եվրոպայի լիգայի լավագույն... Ավելին

Նոյեմբերի 25
Մոնթէ Մելքոնեան

Մոնթէ Մելքոնեան (25 Նոյեմբեր 1957 - 12 Յունիս 1993), արցախեան պատերազմի հայազգի հրամանատար։

Մոնթէ ծնած է Նոյեմբեր 25-ին, ԱՄՆԳալիֆորնիոյ նահանգի, Ֆրեզնօ քաղաքէն ոչ հեռու՝ Վայսէյլի աւանին մէջ։ 1972-ի ամրան տասնհինգամեայ Մոնթէ Մելքոնեան կ՛աւարտէ միջնակարգ դպրոցը։ 1973-ին՝ մինչ աւագ դպրոցի նոր ուսումնական տարուան մեկնարկը, դպրոցի տնօրէն «Տէյվիտ Գրէյմս», կ՛առաջարկէ տաղանդաւոր աշակերտին ճամբորդել Ճաբոն, սորվելու։

Արտասովոր ընդունակութիւններու տէր, 12 տարեկանէն (այդ տարիքին է, որ ան տեղեկացած է իր հայ ըլլալուն մասին) ծնողներուն հետ, 15 ամեայ տղան, ճամբորդութիւններ կը կատարէ դէպի՝ Եւրոպայի, Ափրիկէի եւ Մերձաւոր Արեւելքի 41 քաղաքներ։ Գացած է Արեւմտեան Հայաստան՝ իր պապերուն տունը։ Ուսումնասիրած է 1915 թուականի Եղեռնի պատմութիւնը։

1975 թուականին՝ գերազանց գնահատականով, կ՛աւարտէ «Մաունթ Ուիթնի»ի միջնակարգ դպրոցը։ 20 տարեկանին կ՛ընդունուի՝ Գալիֆորնիոյ Պըրքլիի համալսարանը։ Բացարձակ ընդունակութիւններու տէր՝ ան չորս տարուան դասընթացքը... Ավելին

Դեկտեմբերի 15
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված հոդված չկա։ Դուք կարող եք նոր հոդված առաջարկել թեկնածուների էջում։
Emblem-star.svg Գլխավոր էջի բաժիններ – Օրվա հոդվածԱյսօր պատմության մեջԳիտեի՞ք որՕրվա պատկերՆորություններ