Վիքիպեդիա:Օրվա հոդված

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Օրվա հոդված

Cscr-featuredtopic gold.svg

«Օրվա հոդված» նախագծի նպատակն է Գլխավոր էջում ամեն օր ներկայացնել հետաքրքիր, ուշագրավ մի հոդված։ Ի տարբերություն «Ցուցափեղկ» նախագծի, որի նպատակն է ընտրել և ներկայացնել որակական առումով անթերի հոդվածներ, այստեղ կարևոր է, որ հոդվածը ունենա բավարար որակ, լինի բովանդակալից և ներկայացնի այնպիսի թեմա, որը հետաքրքություն կառաջացնի այցելուների մոտ՝ Վիքիպեդիա հանրագիտարանի բովանդակության նկատմամբ։

Ինչպե՞ս է հոդվածը հայտնվում «Օրվա հոդվածը» բաժնում։ Նախ որևէ խմբագրող կամ ընթերցող նկատում է հետաքրքրաշարժ մի հոդված և այն առաջարկում է «Թեկնածուներ» կոչվող էջում։ Այստեղ կատարվում է ընտրություն։ Ընտրված հոդվածներից մեկ պարբերություն (սովորաբար ներածությունը) տեղադրվում է հատուկ կաղապարի մեջ (ամեն տարվա համար ստեղծված է 366 այդպիսի կաղապար), որը տարվա համապատասխան օրը հայտնվում է Գլխավոր էջում։ Եթե ինքներդ հանդիպել եք հետաքրքիր հոդված, ապա սեղմեք այստեղ այն «թեկնածու» առաջարկելու համար։

Օրվա հոդվածի թեկնածուներ կարող են դառնալ այն հոդվածները, որոնք չեն ընտրվել Շաբաթվա կենսագրություն, Շաբաթվա հոդված և Ընտրյալ, Լավ և Տարվա հոդված չեն հանդիսանում:

Նախագիծը վերահսկվում է ակտիվ մասնակիցների կողմից (տե՛ս աջում)։ Եթե ինքներդ ցանկանում եք ակտիվ մասնակցություն ունենալ, ապա հայտնեք ձեր ցանկության մասին նախագծի քննարկման էջում:

↱ ՎՊ:ՕՀ

Նախագծի ենթաէջեր

Կաղապարներ

Վերահսկող մասնակիցներ

Emblem-star.svg 2012 թ. Օրվա հոդվածներ (արխիվ). ՓետրվարՄարտԱպրիլՄայիսՀունիսՀուլիսՕգոստոսՍեպտեմբերՀոկտեմբերՆոյեմբերԴեկտեմբեր
Cscr-featuredtopic gold.svg 2014 թ. Օրվա հոդվածներ. Հունվար - ՓետրվարՄարտԱպրիլՄայիսՀունիսՀուլիսՕգոստոսՍեպտեմբերՀոկտեմբերՆոյեմբերԴեկտեմբեր
Cscr-featuredtopic gold.svg 2015 թ. Օրվա հոդվածներ. Հունվար - ՓետրվարՄարտԱպրիլՄայիսՀունիսՀուլիսՕգոստոսՍեպտեմբերՀոկտեմբերՆոյեմբերԴեկտեմբեր


Հուլիս 31-ի հոդված

-
Ֆիլմի պաստառը

Ֆորսաժ 7, (անգլ.՝ Furious 7), քրեական մարտաֆիլմ, «Ֆորսաժ» շարքի յոթերորդ ֆիլմը, նկարահանված ռեժիսոր Վան Ջեյմսի կողմից։ Գլխավոր դերերում են Վին Դիզելը, Փոլ Ուոքերը, Ջեյսոն Սթեթհեմը, Դուեյն Ջոնսոնը։ «Ֆորսաժ 7»-ը միանգամից երկու ֆիլմի շարունակություն է՝ «Ֆորսաժ 6» (2013) և «Եռակի ֆորսաժ. Տոկիոյի դրիֆթ» (2006), որոնց գործողությունները ժամանակագրորեն տեղի են ունեցել նախորդ չորս մասերից հետո (Ֆորսաժ, Կրկնակի ֆորսաժ, Ֆորսաժ 4, Ֆորսաժ 5

Նկարահանումները սկսվել են 2013 թվականի սեպտեմբերին, իսկ թողարկման ամսաթիվը նախատեսված էր 2014 թվականի հուլիսի 11-ը, բայց 2013 թվականին տեղի ունեցած Փոլ Ուոքերի մահը ստիպեց ստեղծողներին վերամշակել ֆիլմի սցենարը և տեղափոխել ազատ արձակման օրը 2015 թվականի ապրիլ շարունակել...

-
Անցած 10 օրվա հոդվածները Եկող 10 օրվա հոդվածները
Հուլիսի 30
Երիկամաբջջային քաղցկեղ

Երիկամաբջջային քաղցկեղ (ԵԲՔ) (անգլ.՝ Renal cell carcinoma), հայտնի է նաև հիպերնեֆրոմա անվանումով, իրենից ներկայացնում է երիկամի չարորակ ուռուցք։ Այն կազմում է մեծահասակների մոտ հանդիպող չարորակ ուռուցքների շուրջ 3%-ը և երիկամի չարորակ ուռուցքների շուրջ 90%-ը։ Հիվանդությունը հաճախ ի հայտ է գալիս 40-70 տարեկան հասակում։ Տղամարդիկ հիվանդանում են կանանցից 1.5 անգամ ավելի հաճախ:

ԵԲՔ-ի առաջացման պատճառները և մեխանիզմները լրիվ դեռ հայտնի չեն։ Ներկայումս ինտենսիվորեն ուսումնասիրվում են երիկամաբջջային քաղցկեղի զարգացման և առաջընթացի մոլեկուլյար մեխանիզմները։ Ըստ տարբեր վարկածների, այս ուռուցքի զարգացման գործում դեր ունեն արտաքին միջավայրի տարբեր գործոնները, մասնագիտական վնասակար ազդեցությունները, քրոմոսոմային անոմալիաները և ուռուցքային աճը ճնշող գեների մուտացիաները շարունակել...

Օգոստոսի 1
Վյաչեսլավ Ֆետիսովը

Վյաչեսլավ Ալեքսանդրովիչ Ֆետիսով (ռուս.՝ Вячесла́в Алекса́ндрович Фети́сов, 1958 թվական ապրիլի 20, Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ականավոր խորհրդային և ռուս հոկեյիստ, պետական գործիչ, ԽՍՀՄ Սպորտի Վաստակավոր Վարպետ (1978 թվական), Ռուսաստանի Վաստակավոր մարզիչ (2002 թվական), հանդես է եկել պաշտպանի դիրքում։

Հոկեյ սկսել է խաղալ Կորովինսկի մայրուղու թիվ 4 շենքի բակային թիմում։ № 19 ԲՇՏ-ի բակային թիմի կազմում հասնում է մինչև քաղաքային «Ոսկե տափօղակ» մրցաշարի եզրափակիչ։ 12 տարեկան հասակում ընդգրկվում է ԲԿՄԱ-ում՝ մարզիչ Յուրի Ալեքսանդրովիչ Չաբարինի մոտ։ 18 տարեկան հասակում ԲԿՄԱ-ի երիտասարդական թիմի կազմում մասնակցում է Կանադայում շրջագայությանը: 1983-1989 թվականներին խաղացել է ԲԿՄԱ-ի կազմում (թիմի և ԽՍՀՄ հավաքականի ավագն էր, մի փոքրիկ դադարով 1988 թվականին), 1994 թվականին խաղացել է Մոսկվայի «Սպարտակ»-ի կազմում շարունակել...

Հուլիսի 29
Պոսեյդոնի արձանը Կոպենհագենում

Պոսեյդոն (հին հունարեն՝ Ποσειδών), հին հունական դիցաբանության պանթեոնի Տասներկու Օլիմպիական աստվածներից մեկն էր։ Նրա հիմնական տիրապետությունը օվկիանոսն էր, նրան կոչում էին "Ծովի Աստված"։ Բացի այդ, նրան կոչում էին "Երկիրը- Թափահարող / սասանող"՝ շնորհիվ նրա կարողությանը առաջացնել երկրաշարժներ և "Ձիերի զսպիչ"։ Աշխարհի բաժանման ժամանակ, երբ տիտանները պարտություն կրեցին և գահավիժ եղան Տարտարոս, Պոսեյդոնին հասավ ջրային տարրերքը։ Աստիճանաբար նա դուրս մղեց տեղական ծովային հին աստվածներին՝ Ներեոսին, Պրոտեոսին, Օվկիանոսին և այլք։

Համարվել է, որ այս աստծո զայրույթը կատաղի է, ինչպես և նրա տարրը, անհաշտ բարկությամբ նա հետապնդում է նրանց, ովքեր վիրավորել են նրան կամ հանդգնել չենթարկվել։ Հիմնական առանձնահատկությունը, որը տարբերում է Պոսեյդոնին առասպելներում՝ դա իշխանական, անողորմ և բռնի ուժն է, որը դրսևորվում է իր անբաժան թագավորական վեհությամբ շարունակել...

Օգոստոսի 2
Տաճարի հայկական խորանը

Սուրբ Ծննդյան տաճար (արաբ․՝ كنيسة المهد‎‎, հուն.՝ Βασιλικὴ τῆς Γεννήσεως, եբր.՝ כנסיית המולד‎), քրիստոնեական եկեղեցի Բեթղեհեմում, որը, ըստ ավանդության, կառուցված է Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան վայրում։ Ավետյաց երկրի ամենասուրբ եկեղեցիներից մեկն է համարվում. մյուսը Սուրբ Հարության տաճարն է։

Աշխարհի ամենահին, ցայսօր էլ անընդմեջ գործող եկեղեցիներից է։ Առաջին եկեղեցին կառուցվել է Ծննդյան քարանձավում, 330-ական թվականներին Կոստանդիանոս Ա Մեծ կայսեր կողմից։ Օծվել է 339 թվականի մայիսի 31-ին և առանց ընդմիջումների գործում է մինչև մեր օրերը։ Ժամանակակից VI—VII դարերի բազիլիկան միակն է ողջ Պաղեստինում, որ ամբողջությամբ կանգուն է մնացել մինչմահմեդական ժամանակներից։

2012 թվականի հունիսի 29-ին Սանկտ Պետերբուգում կայացած ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 36-րդ նստաշրջանում բազիլիկան հայտարարվել է որպես համամարդկային մշակութային ժառանգություն շարունակել...

Հուլիսի 28
Արմատի նշանակումը մաթեմատիկայում

n-րդ աստիճանի արմատ a թվից կոչվում է այն b թիվը, որոնց համար գոյություն ունի հետևյալ առնչությունը՝ ~b^n=a., որտեղ n-ը հանդիսանում է ցանկացած բնական թիվ և անվանվում է աստիճանի ցուցիչ (կամ արմատի աստիճան). այն կարող է ամենաքիչը ընդունել 2 արժեք, քանի որ n=1 դեպքում ստացվում է նույն թիվը:

Նշանակում. b=\sqrt[n]{a},, աջ մասի նշանը (արմատի նշան) կոչվում է արմատական: a թիվը (արմատատակ արտահայտություն) հաճախ կարող է լինել իրական և կոմպլեքս թիվ:

Օրինակներ իրական թվերի բազմության վրա.

Օգոստոսի 3
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված հոդված չկա։ Դուք կարող եք նոր հոդված առաջարկել թեկնածուների էջում։
Հուլիսի 27
Մանչեսթեր Յունայթեդի զինանշանը

«Մանչեսթեր Յունայթեդ» (անգլ.՝ Manchester United Football Club; արտասանություն։ [ˈmæntʃɛstə ju:ˈnaɪtɪd]), անգլիական պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլային ակումբ Մեծ Մանչեսթերի Սթրեդֆորդ քաղաքից, խաղում է Պրեմիեր Լիգայում։ Հիմնադրվել է որպես «Նյուտոն Հիթ (Լանկաշիր Էնդ Յորքշիր Ռեյլուեյ)» 1878 թվականին, անվանափոխվել է 1902 թվականին՝ դառնալով «Մանչեսթեր Յունայթեդ», իսկ տեղափոխվել է «Օլդ Թրաֆորդ» 1910 թվականին։ Աշխարհի ամենահանրահայտ ֆուտբոլային ակումբներից մեկն է, անգլիական Պրեմիեր Լիգայի հիմնադիր ակումբներից մեկը 1992 թվականին:

Ակումբը 1910 թվականից իր խաղերն անցկացնում է «Օլդ Թրաֆորդ» մարզադաշտում։ Այն համարվում է Անգլիայի ամենամեծ մարզադաշտը «Ուեմբլիից» հետո և տեղավորում է գրեթե 76000 հանդիսական։

«Մանչեսթեր Յունայթեդը» համարվում է ամենատիտղոսակիր, ամենամեծ և լեգենդար ակումբներից մեկը ֆուտբոլի պատմության մեջ շարունակել...

Օգոստոսի 4
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված հոդված չկա։ Դուք կարող եք նոր հոդված առաջարկել թեկնածուների էջում։
Հուլիսի 26
Լիլիան Ջիլբրեթը

Լիլիան Էվելին Մոլեր Ջիլբրեթ (անգլ.՝ Lillian Evelyn Moller Gilbreth, 24 մայիսի 1878, Օքլենդ2 հունվարի 1972, Ֆինիքս), ամերիկացի գիտնական, մենեջմենթի խորհրդատու, հոգեբան, կազմակերպությունների և էրգոնոմիկայի կադրային ռեսուրսների մասնագետ։ Իր ամուսնու՝ Ֆրենկ Ջիլբրեթի հետ մասին հանդիսանում է շարժումների մասին գիտության հիմնադիրներից մեկը (անգլ.՝ motion study), աշխատանքի գիտական կազմակերպման մի շարք մեթոդների հեղինակ։

Հատուկ ուշադրություն է դարձրել հոգեբանության բնագավառին, հատկապես՝ արտադրական և կրթական գործընթացներում։ Զբաղվել է կառավարչական ոլորտի այնպիսի ոլորտների ուսումնասիրմամբ, ինչպիսիք են մոտիվացիան, աշխատավայրի ռացիոնալացումը շարունակել...

Օգոստոսի 5
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված հոդված չկա։ Դուք կարող եք նոր հոդված առաջարկել թեկնածուների էջում։
Հուլիսի 25
Միսիոներական լեռնաշղթայի գրոհը

Չաթանուգայի ճակատամարտ (անգլ.՝ Battle of Chattanooga), Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմի կարևորագույն ճակատամարտերից մեկը։ Այն տեղի ունեցել 1863 թվականի նոյեմբերի 24-26-ին, պատերազմի արևմտյան թատերաբեմում։ Երբեմն նաև անվանում են Չաթանուգայի պայքար կամ Չաթանուգյան արշավանք։

1863 թվականի սեպտեմբերին հյուսիսայինների Քամբերլենդյան բանակը գեներալ Ռոզեկրանցի հրամանատարությամբ, ռազմական գործողությունների Արևմտյան թատերաբեմում ծանր պարտություն էր կրել Չիկամոգայի ճակատամարտում։

Արդյունքում Ռոզեկրանցի բանակը հակառակորդի կողմից արգելափակվեց Չաթանուգա քաղաքի շրջանում (Թենեսի նահանգ)։ Առաջին անգամ հարավցիներին հաջողվեց հյուսիսցիների ցամաքային բանակը արգելափակել։ Պաշարված զորքի գլխի վրա կախված էր սովի աղետը։ Չաթանուգայի հանձնման դեպքում, հյուսիսցիները ողջ արևմտյան ճակատը կարող էր փլուզվել։ շարունակել...

Օգոստոսի 6
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված հոդված չկա։ Դուք կարող եք նոր հոդված առաջարկել թեկնածուների էջում։
Հուլիսի 24
Մարսողական ուղու հորմոնները

Ներզատական համակարգ օրգանիզմում ներզատական բջիջների և գեղձերի համակարգ, որոնք արտադրում են կենսաբանական ակտիվ նյութեր՝ հորմոններ։ Հիմնական նպատակը օրգանիզմի տարբեր օրգան-համակարգերի գործունեության կարգավորումն է, որն իրականացվում է նրանց կողմից արտադրվող հորմոններով, այլ կենսաբանական ակտիվ նյութերով, կենտրոնական նյարդային համակարգի և իմունային համակարգի անմիջական մասնակցությամբ և համագործակցությամբ։

Հորմոններն արտադրվում են ոչ միայն ներզատական գեղձերում, այլև ներզատական բջիջներ ունեցող, բայց ներզատական գեղձ չհանդիսացող այնպիսի օրգաններում, ինչպիսիք են` ստամոքսը, աղիները, Լյարդը, սիրտը, արյունատար անոթները, ուղեղը և այլն։ Օրգանիզմի ներզատական համակարգն իր մեջ ներառում է ներզատական գեղձերն ու ողջ օրգանիզմով ցրված ներզատական բջիջները։ Վերջինս կոչվում է սփռուն ներզատական համակարգ

20-րդ դարի 60-ական թվականներին անգլիացի հյուսվածաքիմիկոս Է. Պիրսը մի շարք օրգաններում հայտնաբերեց բջիջներ, որոնք ընդունակ էին ամինաթթուների նախորդներ կլանել, ապա կարբօքսիլացնել և դրանց մնացորդներից սինթեզել պեպտիդային հորմոններ շարունակել...

Օգոստոսի 7
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված հոդված չկա։ Դուք կարող եք նոր հոդված առաջարկել թեկնածուների էջում։
Հուլիսի 23
Բամբերգ (գերմ.՝ Bamberg, [ˈbambɛɐ̯k], միջին բարձր գերմ.՝ Babenberg, Բամբերգի խոսվածքով՝ Bambärch), քաղաք Գերմանիայի Բավարիա մարզում, մարզային խորհրդի նստավայր։
Բամբերգի կենտրոնը
Բամբերգը համալսարանների, բարձրագույն դպրոցների և կառավարական քաղաք է, կարևոր տնտեսական կենտրոն, ինչպես նաև եպիսկոպոսանիստ քաղաք։ Երկրամասի քարտեզագրման ժամանակ քաղաքը նշվել է որպես Արևմտյան Ֆրանկոնիայի տարածաշրջանային կենտրոն և ներառվում է Նյուրնբերգի մետրոպոլիայի մեջ։ Քաղաքն ունի գրեթե 71.000, իսկ ագլոմերացիան՝ շուրջ 117.000 բնակիչ: Բամբերգի ագլոմերացիան՝ 117.000 բնակչությամբ՝ 73-րդն է Գերմանիայի ագլոմերացիաների շարքում։

Քաղաքի հին հատվածը Գերմանիայում անփոփոխ պահպանված ամենահին քաղաքամասն է և 1993 թվականից ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Դրանից բացի` Բամբերգը հայտնի է իր գարեջրային բազմազան ավանդույթներով շարունակել...

Օգոստոսի 8
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված հոդված չկա։ Դուք կարող եք նոր հոդված առաջարկել թեկնածուների էջում։
Հուլիսի 22
Ցեզիումի քլորիդ

Ցեզիումի քլորիդ, անօրգանական երկտարր միացություն կազմված քլորից և ցեզիումից, քլորաջրածնական թթվի ցեզիումական աղը։ Բյուրեղային վիճակում անգույն նյութ է` իոնական բյուրեղացանցով. բավականին ջերմադիմացկուն է։ Ցեզիումի քլորիդը լավ լուծվում է ջրում և խիտ աղաթթվում։

Բնության մեջ հիմնականում հանդիպում է միներալների հետ խառնուրդի տեսքով։ Պարունակվում է կառնալիտում (մինչև 0,002 %), սիլվինում և կաինիտում։ Քիչ քանակությամբ մտնում է նաև հանքային ջրերի բաղադրության մեջ։ Օրինակ՝ Բադ Դյուրկհայմի հանքային աղբյուրները (Գերմանիա), որտեղ և առաջին անգամ հայտնաբերվել է ցեզիումը, պարունակում են 0,17 մգ/լ ցեզիումի քլորիդ։

CsCl-ի բյուրեղային կառուցվածքը խորանարդաձև է. հանդես է գալիս AX տեսքով, որտեղ յուրաքանչյուր A (Cs) ատոմ շրջապատված է ութ X (Cl) ատոմով շարունակել...

Օգոստոսի 9
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված հոդված չկա։ Դուք կարող եք նոր հոդված առաջարկել թեկնածուների էջում։
Հուլիսի 21
Արցախում Մի-24 ուղղաթիռի խոցում՝ Ադրբեջանի զինուժի կողմից ԼՂՀ ՊԲ ռազմական, չզինված Մի-24 ուղղաթիռի խոցում, որը տեղի է ունեցել 2014 թվականի նոյեմբերի 12-ին՝ արցախաադրբեջանական սահմանագծին, ուսումնավարժական թռիչքի ժամանակ։

Դա 1994 թվականի հրադադարից ի վեր, առաջին նման դեպքն էր։ Ըստ ԼՂՀ ՊԲ ու ՀՀ ՊՆ տարածած հաղորդագրության՝ նոյեմբերի 12-ին ժամը 13։45-ի սահմաններում հայ-ադրբեջանական ուժերի շփման գծի՝ Արցախի արևելյան հատվածում ուսումնավարժական թռիչքի ժամանակ ադրբեջանական զինված ուժերի կողմից հրադադարի ռեժիմի խախտման հետևանքով խոցվել է պաշտպանության բանակի օդուժի Մի-24 հարվածային ուղղաթիռը։

Ուղղաթիռը Արցախում մասնակցում էր ՀՀ և ԼՂՀ զինված ուժերի «Միասնություն-2014» համատեղ օպերատիվ-մարտավարական զորավարժություններին։ Հարվածի արդյունքում հայկական ուղղաթիռը պայթել և վայր է ընկել հայկական դիրքերից ոչ հեռու շարունակել...

Օգոստոսի 10
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված հոդված չկա։ Դուք կարող եք նոր հոդված առաջարկել թեկնածուների էջում։
Emblem-star.svg Գլխավոր էջի բաժիններ – Օրվա հոդվածԱյսօր պատմության մեջԳիտեի՞ք որՕրվա պատկերՇաբաթվա կենսագրությունՇաբաթվա հոդված