Թաքսիմ Գեզի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox plant.png
Թաքսիմ Գեզի
İstanbul - Taksim Gezi Parkı - Mart 2013 - r7.JPG
Տեսակքաղաքային զբոսայգի
ԵրկիրFlag of Turkey.svg Թուրքիա
ՎարչատարածքԲեյօղլու
Հիմնվել է1943
Կոորդինատներ: 41°2′18.0000000988″ հս․ լ. 28°59′13.000000098397″ ավ. ե. / 41.038333333360775° հս․. լ. 28.98694444447177787° ավ. ե. / 41.038333333360775; 28.98694444447177787
Թաքսիմ Գեզիը գտնվում է Թուրքիաում
Թաքսիմ Գեզի
Թաքսիմ Գեզիը գտնվում է Երկիրում
Թաքսիմ Գեզի

Թաքսիմ Գեզի այգի (թուրք.՝ Taksim Gezi Parkı), քաղաքային զբոսայգի Ստամբուլի Թաքսիմ հրապարակում: Այգին գտնվում է Բեյօղլու թաղամասում: Զբոսայգին քաղաքի ամենափոքր այգիներից մեկն է: Նախկինում այգու տեղում եղել են զորանոցներ: 2013 թվականին այգում տեղի են ունեցել բախումներ ցուցարարների և ոստիկանների միջև: Բախման պատճառը Ստամբուլի քաղաքային իշխանությունների որոշումն էր հատել ծառերը և դրա փոխարեն կառուցել առևտրի կենտրոն[1][2]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն վայրում, որտեղ ներկայումս գտնվում է այգին, 1806 թվականին կառուցվել են զորանոցներ, որոնք առավել հայտնի էին Հալիլ փաշայի հրետանային զորանոցներ անվամբ (թուրք.՝ Halil Paşa Topçu Kışlası): Զորանոցները կառուցված էին օսմանյան, ռուսական և հնդկական ճարտարապետական ոճերով: Դրանք մեծապես տուժել էին Մարտի 31-ի պատահարի ժամանակ 1909 թվականին[3]:

Ժամանակի ընթացքում զորանոցների ներքին բակը վերակառուցվում է և դառնում Ստամբուլի առաջին մարզադաշտը: Թաքսիմ մարզադաշտում 1923 թվականի հոկտեմբերի 26-ին Թուրքիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականը անց է կացրել իր առաջին խաղը՝ խաղալով ոչ-ոքի Ռումինիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի հետ[3]:

1936 թվականին Թուրքիայի նախագահ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը հրավիրեց ֆրանսիացի ճարտարապետ և քաղաքային դիզայներ Անրի Պրոստին Ստամբուլ՝ քաղաքային զարգացման պլանի մշակման համար: Այդ պլանի շրջանակներում 1940 թվականին, երբ Ստամբուլի քաղաքագլուխը Լութֆի Քըրդարն էր, զորանոցները հիմնահատակ վերացվեցին[3]:

Պրոստի նախագծի համաձայն, առաջարկվում էր քաղաքի կենտրոնում կառուցել քաղաքային մեծ զբոսայգի, որը կտեղակայվեր Թաքսիմ հրապարակի, Նիշանթաշը փողոցի և Մաչքայի միջև՝ ձգվելով մինչև Բոսֆոր: Զբոսայգու կառուցումն ավարտվել է 1943 թվականին, և սկզբնական շրջանում կոչվել է Ինյոնյուի այգի (թուրք.՝ İnönü Park)՝ ի պատիվ երկրորդ նախագահ Իսմեթ Ինյոնյուի[3]: Ժամանակի ընթացքում այգու տարածքը կրճատվել է՝ ի հաշիվ նորակառույց հյուրանոցների:

2013 թվականին երկրի կառավարությունը հանդես եկավ հայտարարությամբ՝ վերականգնելու պատմական զորանոցները և վերացնելու այգին: Դա հանգեցրեց ժողովրդական ցույցերի, որը վերածվեց այգու տարածքում վրանային քաղաքի ստեղծմանը[4]: Արդյունքում ցույցեր սկսվեցին Թաքսիմ հրապարակում, այնուհետև Ստամբուլի մնացած շրջաններում: Ոստիկանների հետ բախումները սկսվեցին մայիսի 28-ին և միայն հունիսի 16-ին ոստիկանական ուժերը կարողացան ցուցարարներին հանել այգուց՝ միայն արցունքաբեր գազի օգնությամբ[5]:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. В столкновениях в центре Стамбула пострадали 12 человек (1 июня 2013)
  2. В Стамбуле возобновились беспорядки (1 июня 2013)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «Taksim Gezi Parkı'nın Tarihçesi»։ Aktif Haber (Turkish)։ 2013-06-01։ Վերցված է 2013-06-91 
  4. «Последний мирный день Гези-парка»։ Газета «Известия»։ 2013-06-14։ Վերցված է 2013-06-21 
  5. «Злой турок, добрый турок»։ Газета «Известия»։ 2013-06-16։ Վերցված է 2013-06-21