Արաբներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Արաբներ
العرب al-ʿarab
Flag of the Arab League.svg
Արաբական պետությունների լիգա
Bust of emperor Philippus Arabus - Hermitage Museum.jpg John-of-Damascus 01.jpg Muhammed's name.jpg Dhamar Ali Yahbur II.jpg Antarah ibn Shaddad.jpg
Ֆիլիպ Արաբ Հովհաննես Դամասկոսցի Մուհամմադ մարգարե Ալի Յահբուր Անտարա
Al-kindi.jpeg PSM V25 D300 Averroes.jpg
ալ-Քինդի ալ-Մութանաբբի Աբու ալ-Ալա ալ-Մաարրի Իբն Խալդուն Իբն Ռուշդ
Necip Mahfuz.jpg Khalil Gibran - Autorretrato con musa, c. 1911.jpg Yusuf Idris portrett.jpg Butrus bustani.jpg Al-Kawakibi.jpg
Նագիբ Մահֆուզ Խալիլ Ջուբրան Յուսուֆ Իդրիս Բուտրուս Բուսթանի ալ-Քաուաքիբի
Iraq, Saddam Hussein (222).jpg Nasser.jpg Muammar al-Gaddafi at the AU summit.jpg ArafatEconomicForum.jpg
Հաֆեզ ալ-Ասադ Սադդամ Հուսեյն Գամալ Աբդել Նասեր Մուամմար Կադդաֆի Յասեր Արաֆաթ
Ընդհանուր քանակ

ավելի քան 450 000 000[1]

Բնակեցում
ԱՊԼ ԱՊԼ 400.000.000
Բրազիլիա Բրազիլիա 15 000 000
Ինդոնեզիա Ինդոնեզիա 5 000 000
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 4 000 000
Ֆրանսիա Ֆրանսիա 4 000 000
Իսրայել Իսրայել 1 500 000
Իրան Իրան 1 500 000
Լեզու(ներ)
Արաբերեն
Հավատք(ներ)
Իսլամ, Քրիստոնեություն
Բարեկամական էթնիկ խմբեր
Հրեաներ


Արաբներ, (արաբ․՝ العرب‎‎ ալ-արաբ), ժողովուրդ, որը բնակվում է Արաբական աշխարհ: Նրանք հիմնականում ապրում են Արևմտյան Ասիայի, Հյուսիսային Աֆրիկայի, Սոմալի թերակղզու և Հնդկական օվկիանոսի կղզիների Արաբական երկրներում:

Արաբները առաջին անգամ հիշատակվել են մ.թ.ա. իններորդ դարի կեսերին որպես Արաբական թերակղզու ցեղեր[2]: Սկզբնական շրջանում արաբները եղել են Ասորեստանի կազմում (մ.թ.ա 911–612 թվականներ) և նրան հաջորդած Բաբելոնի (մ.թ.ա 626–539 թվականներ), Աքեմենյանների (մ.թ.ա 539–332 թվականներ), Սելևկյանների և Պարթևաստանի տիրապետության տակ[3][4][5]: Արաբական ցեղերը, որոնցից հայտնիներն էին Ղասանիդները և Լախմիդները, սկսեցին բնակություն հաստատել Սիրիական անապատի հարավում 3-րդ դարից Հռոմեական և Սասանյան կայսրությունների ժամանակ[6][7][8]: Ավանդաբար համարվում է, որ արաբները սերում են Իսմայելից, ով Աբրահամի որդին էր[9][10][11]: Արաբական անապատը համարվում է արաբների ծննդավայրը[12]: Կան նաև այլ արաբական խմբեր, որոնք տարածվել են ցամաքով և գոյություն ունեն հազարամյակներ[13][14]:

Մինչև Բարեպաշտ խալիֆների պետության (632–661) հզորացումը, «Արաբ» կոչում էին Արաբական թերակղզու և Սիրիական անապատի կենտրոնական և հյուսիսային մասում ապրող յուրաքանչյուր մեծ քոչվոր Սեմիթական ժողովրդի[15][16][17]: Ներկայումս արաբ կոչում են մեծ թվով մարդկանց, որոնց հայրենիքը Արաբական աշխարհն է, չնայած արաբերենը և արաբների մշակույթը սփռվել է Արաբական արշավանքների ժամանակ 7-րդ և 8-րդ դարերում և մեծ թվով ժողովուրդներ արաբացվել են[18][19][20][21]: Արաբները ստեղծեցին Բարեպաշտ խալիֆների (632–661), Օմայյան (661–750) և Աբբասյան (750–1258) խալիֆայությունները, որոնց սահմանները արևմուտքում ձգվում էին մինչև Ֆրանիայի հարավ, արևելքում` Չինաստան, հյուսիսում` Անատոլիա և հարավում` Սուդան: Այն ամենամեծ ցամաքային կայսրություններից մեկն էր պատմության մեջ[22][23][24][25][26]: 20-րդ դարի սկզբին Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Օսմանյան կայսրությունը վերացավ, որի տիրապետության տակ էր Արաբական աշխարհը Մամլուքների սուլթանությունից հետո 1517 թվականից[27][28]: Օսմանյան կայսրությունը մասնատվեց տարբեր պետությունների, այդ թվում ներկայիս արաբական պետությունների[29][30]: Արաբական լիգան հիմնադրվել է 1945 թվականի մարտի 22-ին[31]:

Ներկայումս արաբները բնակվում են Արաբական լիգայի 33 արաբական երկներում: Արաբական աշխարհի տարածքը կազմում է 13 միլիոն կմ², Ատլանտյան օվկիանոսից հարավից մինչև Արաբական ծով արևելք, Միջերկրական ծովից հյուսիսից մինչև Սոմալի թերակղզի և Հնդկական օվկիանոս հարավից: Բացի արաբական երկրների բնակչությունից արաբները ունեն մեծ սփյուռք[32]: Արաբները ունեն սեփական լեզուն, ճարտարապետությունը, արվեստը, գրականությունը, երաժշտությունը, պարը, խոհանոցը, զգեստները, հասարակությունը, սպորտը և ավանդույթները[33][34][35]: Ամբողջ աշխարհում արաբների թիվը հասնում է 450 միլիոնի[1]: Նրանք թվով աշխորհում երկրորդ ժողովուրդն են Հան ազգությունից հետո:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Margaret Kleffner Nydell Understanding Arabs: A Guide For Modern Times, Intercultural Press, 2005, ISBN 1931930252, page xxiii, 14
  2. Myers, E. A. (անգլերեն). The Ituraeans and the Roman Near East: Reassessing the Sources. Cambridge University Press. ISBN 9781139484817. https://books.google.ch/books?id=-cRrGQ8bIAkC&lpg=PP1&pg=PP1#v=onepage&q&f=false. 
  3. Bowman, Alan K.; Champlin, Edward; Lintott, Andrew (անգլերեն). The Cambridge Ancient History. Cambridge University Press. ISBN 9780521264303. https://books.google.ch/books?id=JZLW4-wba7UC&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false. 
  4. Jan Retsö,։ «Arabs (historical)» (անգլերեն) 
  5. «The origin of the word "Arab"»։ www.ismaili.net 
  6. «LAKHMIDS – Encyclopaedia Iranica»։ www.iranicaonline.org (անգլերեն) 
  7. Bowersock, G.W.; Brown, Peter; editors, Oleg Grabar, (1999). Late antiquity : a guide to the postclassical world (2. print. տպ.). Cambridge, Mass.: Belknap Press of Harvard Univ. Press. ISBN 0674511735. 
  8. Cameron, Averil (անգլերեն). The Mediterranean World in Late Antiquity: AD 395–700. Routledge. ISBN 9781136673054. https://books.google.ch/books?id=_NSoAgAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PR7#v=onepage&q&f=false. 
  9. Fredrick E. Greenspahn (2005). Lindsay Jones. ed։. Encyclopedia of Religion. 7. Macmillan Reference USA. էջեր 4551–4552. ISBN 9780028657400. https://books.google.am/books?id=0jMOAQAAMAAJ&dq=Ishmael. «ISHMAEL, or, in Hebrew, Yishmaʿeʾl; eldest son of Abraham. Ishmael's mother was Hagar, an Egyptian slave girl whom Sarah gave to Abraham because of her own infertility; in accordance with Mesopotamian law, the offspring of such a union would be credited to Sarah (Gn. 16:2). The name Yishmaʿeʾl is known from various ancient Semitic cultures and means "God has hearkened, " suggesting that a child so named was regarded as the fulfillment of a divine promise. Ishmael was circumcised at the age of thirteen by Abraham and expelled with his mother at the instigation of Sarah, who wanted to ensure that Isaac would be Abraham's heir (Gn. 21). In the New Testament, Paul uses this incident to symbolize the relationship between Judaism, the older but now rejected tradition, and Christianity (Gal. 4:21–31). In the Genesis account, God blessed Ishmael, promising that he would be the founder of a great nation and a "wild ass of a man" always at odds with others (Gn. 16:12). He is credited with twelve sons, described as "princes according to their tribes" (Gn. 25:16), representing perhaps an ancient confederacy. The Ishmaelites, vagrant traders closely related to the Midianites, were apparently regarded as his descendants. The fact that Ishmael's wife and mother are both said to have been Egyptian suggests close ties between the Ishmaelites and Egypt. According to Genesis 25:17, Ishmael lived to the age of 137. Islamic tradition tends to ascribe a larger role to Ishmael than does the Bible. He is considered a prophet and, according to certain theologians, the offspring whom Abraham was commanded to sacrifice (although surah Judaism has generally regarded him as wicked, although repentance is also ascribed to him. According to some rabbinic traditions, his two wives were Aisha and Fatima, whose names are the same as those of Muhammad's wife and daughter Both Judaism and Islam see him as the ancestor of Arab peoples. Bibliography A survey of the Bible's patriarchal narratives can be found in Nahum M. Sarna's Understanding Genesis (New York, 1966). Postbiblical traditions, with reference to Christian and Islamic views, are collected in Louis Ginzberg's exhaustive Legends of the Jews, 2d ed., 2 vols., translated by Henrietta Szold and Paul Radin (Philadelphia, 2003). Frederick E. Greenspahn (1987 and 2005)» 
  10. Noegel, Scott B.; Wheeler, Brannon M. (անգլերեն). The A to Z of Prophets in Islam and Judaism. Scarecrow Press. ISBN 9781461718956. https://books.google.ch/books?id=lNAWAgAAQBAJ&pg=PA130&lpg=#v=onepage&q&f=false. 
  11. «Ishmael and Isaac»։ www.therefinersfire.org (անգլերեն) 
  12. Inc, Encyclopædia Britannica (անգլերեն). Britannica Student Encyclopedia (A-Z Set). Encyclopædia Britannica, Inc.. ISBN 9781615355570. https://books.google.ch/books?id=CeObAAAAQBAJ&pg=PA156&lpg=PA156&dq=#v=onepage&q&f=false. 
  13. MacArthur, John F. (անգլերեն). Terrorism, Jihad, and the Bible. Thomas Nelson Inc. ISBN 9781418518974. https://books.google.ch/books?id=P_tB-z8DH5wC&pg=PT15&lpg=PT15&dq=#v=onepage&q&f=false. 
  14. «Early History of Palestine»։ www.palestinefacts.org 
  15. «Arab people»։ Encyclopædia Britannica (անգլերեն) 
  16. Grant, Christina Phelps (2003). The Syrian desert : caravans, travel and exploration. Hoboken: Taylor and Francis. ISBN 1136192719. 
  17. «The Nomadic Tribes of Arabia»։ Boundless (անգլերեն)։ 2 October 2016 
  18. Ruthven, Albert Hourani ; with a new afterword by Malise (2010). A history of the Arab peoples (1st Harvard Press pbk. տպ.). Cambridge, Mass.: Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 978-0674058194. 
  19. «HISTORY OF MIGRATION»։ www.historyworld.net 
  20. «Untitled Document»։ people.umass.edu 
  21. «History of the Arabs (book)»։ www.historyworld.net 
  22. «Islam, The Arab Empire Of The Umayyads»։ history-world.org 
  23. «The Arab Empire | Mohammed | Umayyad Empire History»։ www.historybits.com 
  24. «Top 10 Greatest Empires In History»։ Listverse։ 22 June 2010 
  25. Pillalamarri Akhilesh։ «The 5 Most Powerful Empires in History»։ The National Interest (անգլերեն) 
  26. «10 Greatest Empires in the History of World»։ Top Ten Lists։ 24 March 2010 
  27. Page 8 – The Arab Revolt, 1916–18 Published by New Zealand History at nzhistory.net.nz
  28. Sean McMeekin (2012) The Berlin–Baghdad Express. Belknap Press. 0674064321. pp. 288, 297
  29. L., Rogan, Eugene (2004-01-01). Frontiers of the state in the late Ottoman Empire : Transjordan, 1850-1921. Cambridge University Press. ISBN 0521892236. OCLC 826413749. https://www.worldcat.org/oclc/826413749. 
  30. Schsenwald, William L. "The Vilayet of Syria, 1901-1914: A Re-Examination of Diplomatic Documents As Sources." Middle East Journal (1968), Vol 22, No. 1, Winter: p. 73.
  31. Arab League formed — History.com This Day in History — 3/22/1945. History.com. Retrieved on 2014-04-28.
  32. Frishkopf, edited by Michael (2010). Music and media in the Arab world (1st տպ.). Cairo: The American University in Cairo Press. ISBN 9774162935. 
  33. «Culture and Tradition in the Arab Countries»։ www.habiba.org 
  34. «Arabic Culture & Traditions – Online Resources | Pimsleur Approach™»։ www.pimsleurapproach.com 
  35. El-Shamy, Hasan M. (1995). Folk traditions of the Arab world : a guide to motif classification (1. [Dr.]. տպ.). Bloomington u.a.: Indiana Univ. Press. ISBN 0253352223.