Իսլամ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Իսլամ

Իսլամ

Հավատի հիմքեր

Միաստվածություն
Աստվածային արդարություն
Մարգարե · Ահեղ դատաստան · Իմամաթ

Իսլամի հիմնասյուներ

Վկայություն · Աղոթք · Նվիրաբերություն
Պահք  · Ուխտագնացություն
Ջիհադ

Պատմություն և ներկայացուցիչներ

Մուհամմադ մարգարե
Մարգարեներ · Խալիֆներ
Սուննիներ · Շիաներ

Գրքեր և օրենքներ

Ղուրան · Սուննա · Հադիսներ
Շարիաթ · Ֆիկհ
Հանաֆիականություն ·Մալիքիականություն
Շաֆիականություն ·Հանբալիականություն
Ջաֆարիականություն

Արաբամուսուլմանական փիլիսոփայություն

Իսլամական փիլիսոփայություն
Մութազիլիականություն
Աշարիականություն
Սուֆիզմ

Մշակույթ և հանրություն

Արվեստ · Տոներ
Տոմար
Մզկիթներ

Պորտալ:Իսլամ

п · о · р


Իսլամի տարածվածությունը

Իսլամը (արաբ.՝ الإسلام), միաստածային կրոն, որի համաձայն կա միայն մեկ և անվիճելի աստված (Ալլահ)[1] և Մուհամմադը աստծու վերջին մարգարեն է[2][3]: Այն աշխարհում երկրորդ ամենամեծ կրոնն է[4] և ամենաարագ աճող հիմնական կրոնն է աշխարհում[5][6][7], ավելի քան 1,8 միլիարդ հետևորդով կամ իսլամ դավանում է աշխարհի բնակչության 24,1%-ը[8], որոնց անվանում են մուսուլմաններ[9]: Իսլամի համաձայն Աստված, ով գթասիրտ է, ամենակարող և միակը[10], իր մարգարեների միջոցով ուղարկել է իր ավետարանները մարդկությանը[3][11]: Իսլամի սուրբ գիրքը համարվում է Ղուրան, որը մուսուլմանների կողմից բացվում է որպես աստծու խոսք:

Իսլամը սկիզբ է առել 7-րդ դարի սկզբին Մեքքայում[12] և 8-րդ դարի դրությամբ Իսլամական կայսրությունը ընդլայնվեց Պիրենեյան թերակղզուց մինչև Ինդոս գետ: Իսլամական ոսկե դար պատմաբանները անվանում են 8-րդ դարից մինչև 13-րդ դարն ընկած ժամանակաշրջանը, որտեղ պատմական իսլամական աշխարհում զարգացավ գիտությունը, տնտեսությունը և մշակույթը[13][14][15]:

Մուսուլմանների մեծ մասը իսլամական հիմնական երկու ճյուղերից մեկին են պատկանում[16][17] Սուննի (75–90%) կամ Շիա (10–20%): Մուսուլմանների 13%-ը ապրում է Ինդոնեզիայում,[18], որը ամենամեծ Մուսուլմանական երկիրն է: Մուսուլմանների 31%-ը ապրում է Հարավային Ասիայում[19][20][21], 23%-ը` Մերձավոր Արևելք-Հյուսիսային Աֆրիկայում[22], որտեղ առաջատար կրոնն է[23] և 15%-ը Ենթասահարայում:

Ղուրան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Ղուրան
Ղուրանի առաջին սուրահը

Ղուրանը իսլամի սուրբ գիրքն է։ Ըստ իսլամի ուսմունքի, Ղուրանը ուղիղ, հավերժական և իրական Աստծո խոսքն է։ Ղուրանը ուղարկվել է Աստծո կողմից յոթերորդ երկինք, և ապա՝ հրեշտակ Գաբրիելը (Ջաբրաիլը) մաս-մաս փոխանցեց այն Մուհամմադ մարգարեին ավելի քան 23 տարիների ընթացքում։

Ղուրան բառը գալիս է արաբական qurʼān բառից (բարձրաձայն ընթերցանություն)։ Ղուրանը բաղկացած է 114 սուրաներից (գլուխներ) և 6600 այաներից։ Ժամանակագրական կարգով առանձնանում են մեքքենական և մադինայական սուրահներ։ Մուսուլմանները կարծում են, որ Ղուրանը պարունակում է Աստծո նոր օրենքը, որն ունի աննշան տարբերություններ նախորդող օրենքներից։

Մուհամմադը (մոտ 570 թ - հունիսի 8, 632 թ) - Իսլամի մարգարեն է, ով ուղարկվել է Աստծո կողմից ամբողջ մարդկությանը։ Մուսուլմանները հավատում են, որ Մուհամմադի միջոցով, Աստված ուղարկել է նոր կրոնը - իսլամը - ավարտուն տեսքով, ինչպես նաև Ղուրանը - վերջին Աստվածային Հայտնությունը։ Ըստ Իսլամի դրույթների, Մուհամմադը – Աստծո վերջին առաքյալն է նրանից հետո առաքյալներ չեն լինի մինչև դատաստանի օրը։ Մուհամմադը Մեքքենական Կուրեյշ ցեղից էր։ Նրա նախնիներից է մարգարե Աբրահամը ու նրա որդի Իսմայիլը։ Ռազմաքաղաքական, տնտեսական, կրթական և այլ ձեռքբերումները մուսուլմանների կողմից հանգեցրել է նրան, որ իսլամը դարձավ համաշխարհային կրոն։ Մուսուլմանների տեսանկյունից, Իսլամի ծագումը և զարգացումը առաջին հերթին կապված է Աստվածային հայտնութունից և ճակատագրից։ Իսլամը դարձավ նոր քաղաքակրթության, նոր տիպի մտածողության, ապրելակերպի հիմքը, որոնք ազդել են մարդկության պատմության ընթացքում։

Մուսուլմանական համայնքներ գոյություն ունեն ավելի քան 120 երկրներում և համակցված են, ըստ տարբեր տվյալներով 1,3 մինչև 1,9 միլիարդ մարդ։ 35 երկրներում մուսուլմանները կազմում են բնակչության մեծ մասը, իսկ 29 երկրներում Իսլամի հետևորդները կազմում են հզոր փոքրամասնություն։ 28 երկրներում իսլամը ճանաչվել է պետական կամ պաշտոնական կրոն։ Մուսուլմանների միայն 18% է ապրում արաբական երկրներում։ Իսլամը երկրորդ ամենամեծ կրոնն է աշխարհում քրիստոնեությունից հետո, ինչպես նաև մոլորակի ամենաարագ աճող կրոնը։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. quran.com: [1]
  2. John L. Esposito (2009)։ «Islam. Overview»։ in John L. Esposito։ The Oxford Encyclopedia of the Islamic World։ Oxford: Oxford University Press։ (subscription required (help))։ «Profession of Faith [...] affirms Islam's absolute monotheism and acceptance of Muḥammad as the messenger of God, the last and final prophet.» 
  3. 3,0 3,1 F. E. Peters (2009)։ «Allāh»։ in John L. Esposito։ The Oxford Encyclopedia of the Islamic World։ Oxford: Oxford University Press։ (subscription required (help))։ «the Muslims’ understanding of Allāh is based [...] on the Qurʿān's public witness. Allāh is Unique, the Creator, Sovereign, and Judge of humankind. It is Allāh who directs the universe through his direct action on nature and who has guided human history through his prophets, Abraham, with whom he made his covenant, Moses, Jesus, and Muḥammad, through all of whom he founded his chosen communities, the “Peoples of the Book.”» 
  4. «The Global Religious Landscape»։ Pew Forum։ 18 December 2012 
  5. Burke Daniel (April 4, 2015)։ «The world's fastest-growing religion is ...»։ CNN։ Վերցված է 18 April 2015 
  6. Lippman, Thomas W. (2008-04-07)։ «No God But God»։ U.S. News & World Report։ Վերցված է 2013-09-24։ «Islam is the youngest, the fastest growing, and in many ways the least complicated of the world's great monotheistic faiths. It is based on its own holy book, but it is also a direct descendant of Judaism and Christianity, incorporating some of the teachings of those religions—modifying some and rejecting others.» 
  7. PBS - Islam: Empire of Faith - Faith - Islam Today.
  8. «Why Muslims are the world’s fastest-growing religious group»։ Pew Research Center (en-US)։ 2017-04-06։ Վերցված է 2017-05-11 
  9. According to Oxford Dictionaries, "Muslim is the preferred term for 'follower of Islam,' although Moslem is also widely used."
  10. Juan E. Campo, ed. (2009)։ «Allah»։ Encyclopedia of Islam։ Encyclopedia of Islam։ Facts on File։ էջ 34։ ISBN 978-0-8160-5454-1 
  11. İbrahim Özdemir (2014)։ «Environment»։ in Ibrahim Kalin։ The Oxford Encyclopedia of Philosophy, Science, and Technology in Islam։ Oxford: Oxford University Press։ (subscription required (help))։ «When Meccan pagans demanded proofs, signs, or miracles for the existence of God, the Qurʾān’s response was to direct their gaze at nature’s complexity, regularity, and order. The early verses of the Qurʾān, therefore, reveal an invitation to examine and investigate the heavens and the earth, and everything that can be seen in the environment [...] The Qurʾān thus makes it clear that everything in Creation is a miraculous sign of God (āyah), inviting human beings to contemplate the Creator.» 
  12. Watt, William Montgomery (2003). Islam and the Integration of Society. Psychology Press. էջ 5. ISBN 978-0-415-17587-6. https://books.google.com/books?id=AQUZ6BGyohQC. 
  13. George Saliba (1994), A History of Arabic Astronomy: Planetary Theories During the Golden Age of Islam, pp. 245, 250, 256–7. New York University Press, 0-8147-8023-7.
  14. King David A. (1983)։ «The Astronomy of the Mamluks»։ Isis 74 (4): 531–555։ doi:10.1086/353360 
  15. Hassan Ahmad Y (1996)։ «Factors Behind the Decline of Islamic Science After the Sixteenth Century»։ in Sharifah Shifa Al-Attas։ Islam and the Challenge of Modernity, Proceedings of the Inaugural Symposium on Islam and the Challenge of Modernity: Historical and Contemporary Contexts, Kuala Lumpur, August 1–5, 1994։ International Institute of Islamic Thought and Civilization (ISTAC)։ էջեր 351–399։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2 April 2015-ին 
  16. Harney John (January 3, 2016)։ «How Do Sunni and Shia Islam Differ?»։ The New York Times։ Վերցված է January 4, 2016 
  17. Almukhtar Sarah, Peçanha Sergio, Wallace Tim (January 5, 2016)։ «Behind Stark Political Divisions, a More Complex Map of Sunnis and Shiites»։ The New York Times։ Վերցված է January 6, 2016 
  18. Miller (2009, էջեր. 8,17)
  19. Pechilis, Karen; Raj, Selva J. (2013-01-01) (անգլերեն). South Asian Religions: Tradition and Today. Routledge. ISBN 9780415448512. https://books.google.com/?id=kaubzRxh-U0C&pg=PA193&lpg=PA193&dq=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia#v=onepage&q=what%20percent%20of%20muslims%20live%20in%20south%20asia&f=false. 
  20. «10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050»։ Pew Research Center's Religion & Public Life Project։ 2015-04-02։ Վերցված է 2017-02-07 
  21. Diplomat Akhilesh Pillalamarri, The։ «How South Asia Will Save Global Islam»։ The Diplomat (en-US)։ Վերցված է 2017-02-07 
  22. «Middle East-North Africa Overview»։ 7 October 2009 
  23. «Region: Middle East-North Africa»։ The Future of the Global Muslim Population։ Pew Research Center։ Վերցված է 22 December 2011