Մեծ մզկիթ Ջեննե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մեծ մզկիթ Ջեննե
արաբ․՝ الجامع الكبير في جينيه‎‎
Great Mosque of Djenné 1.jpg
Տեսակ մզկիթ
Երկիր Flag of Mali.svg Մալի
Վարչատարածք Djenné
Մասն է Old Towns of Djenné
Հիմնվել է 1906
Կառուցման սկիզբ 1906
Կառուցման ավարտ 1909
Առաջին հիշատակում XIII դար
Բացվեց 1907
Կարգավիճակ գործող
Ճարտարապետություն
Ոճ Սուդանա-Սահելային ճարտարապետություն
Երկարություն 75 մետր
Լայնություն 75 մետր
Բարձրություն 16 մետր
Մինարեթ 3
Մինարեթի բարձրություն 16 մետր
Շինանյութ հարդ, ավազ
Կոորդինատներ: 13°54′19.0000001008″ հս․ լ. 4°33′20.000000100159″ ամ. ե. / 13.905277777805777° հս․. լ. 4.55555555558337755° ավ. ե. / 13.905277777805777; 4.55555555558337755
Մեծ մզկիթ Ջեննեը գտնվում է Մալիում
Մեծ մզկիթ Ջեննե
Մեծ մզկիթ Ջեննեը գտնվում է Աշխարհում
Մեծ մզկիթ Ջեննե

Ջեննեյան մզկիթ մայր տաճար (արաբ․՝ الجامع الكبير في جينيه‎‎), արևի տակ չորացած տիղմից կառուցված ամենամեծ կավե կառույցն է (շինություն) աշխարհում: Մզկիթը գտնվում է Ջեննե քաղաքում, Մալի, Հարավային Աֆրիկայի Բանի (Բաղնիքի) գետի ողողահունում (ափին): Համալիրի մեջ է մտնում «Հին քաղաք Ջեննեն», 1988 թվականին մզկիթը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության ցուցակում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մզկիթը ներկայումս, լուսանկարը արվել է 2003 թվականին
Գլխավոր մուտքը գտնվում է հյուսիսային պատին

Ջեննեի առաջին մզկիթի կառուցման թվագրության մասին փաստացի տվյալներ չկան, բայց կան հիշտակաություններ ոչ ավելի վաղ քան 1200 թվականն է, և ոչ ուշ 1330 թվականն է:[1]

Մի քանի հարյուրամյակների ընթացքում Ջեննեն եղել է առևտրային կենտրոն և շատ կարևոր հանգույց տրանսսահարական ճանապարհի ոսկեվաճառների համար: 15-րդ դարից 16-րդ դարերի ընթացքում Ջեննեն դարձավ այն վայրերից մեկը, որտեղից սկսվեց իսլամի տարածումը Աֆրիկայի ամբողջ տարածքում[2]:

Մզկիթի համալիրի ընթացիկ կառուցումը ընթացավ երեք տարի և ավարտվեց 1907 թվականին (այլ տվյալներով 1909 թվական)[2]: Շինարարական աշխատանքներին հետևում են Ջեննե քաղաքի որմնադիրների համքարության վերակացուն: Այդ ժամանակ Ջեննեն համարվում էր Ֆրանսիական Արևմտյան Աֆրիկայի գաղութ, և հնարավոր է, որ ֆրանսիացիները առաջարկել են քաղաքական և տնտեսական աջակցություն շինարարական աշխատանքներին և մզկիթին և նրա հարևանությամբ գտնվող մեդրեսին: Մզկիթը կառուցված է մամլած կավից, ավազից և ջրից: Այն կանգնեցվել է բարձր՝ երեք մետրանոց հարթակի վրա հենց այն տեղում, որտեղ 13-րդ դարից 14-րդ դարերը գտնվում էր մզկիթի համալիրի հին կառույցը: Կառույցի չափերը հասնում են 75×75 մետրի, իսկ կենտրոնական աշտարակի բարձրությունը հասնում է մոտ 13 մետրի:

Մզկիթը էլեկտրաֆիկացվել է վերջերս:

Որոշ վայրերում մզկիթի օրիգինալ մակերեսը պատված է կղմինդրասալիկներով, որն էլ ոչնչացնում է վերջինիս պատմական կառուցվածքը, իսկ երբեմն էլ վտանգի տակ է դնում շենքի կառուցվածքային ամբողջականությունը: Մզկիթի ծխականները դեմ էին նրա արդիականացմանը, որ ընթանում էր 1990-ական թվականներին:

Ինչպես ենթադրում են շատ ճարտարապետներ, Ջեննեի մզկիթը սուդանա-սահալինային ոճի ամենամեծ ձեռքբերումն է, թեև որոշակի իսլամական ազդեցությամբ[2]: Մզկիթի մուտքը բաց է միայն մուսուլմանների համար: Այս մասին զգուշացնում են մուտքի մոտ տեղադրված ինֆորմացիոն վահանակները: Այս կանոնը տարածվում է Մալիի գրեթե բոլոր մզկիթներում [2]:

Համաշխարհային ժառանգություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1988 թվականից մզկիթը գտնվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕհամաշխարհային ժառանգության ցանկում, Աֆրիկայում և այժմ այն Մալիի ամենատարածված տեսարժան վայրերից մեկն է [2]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]