Ալի Խամենեի
 |
Սա հոդված է վերջերս մահացած մարդու մասին: Որոշակի տեղեկությունները, ինչպիսիք են՝ մահվան կամ դրան նախորդող իրադարձությունների հանգամանքները, կարող են հաճախակի փոփոխվել՝ կախված այդ հանգամանքների ի հայտ գալուց: Այն դեպքում, երբ ապակառուցողական խմբագրումներ են եղել, դիմե՛ք ադմինիստրատորներին: |
| Ալի Խամենեի | |
| |
| Կուսակցություն՝ | Combatant Clergy Association? և Իսլամական հանրապետական կուսակցություն |
|---|---|
| Կրթություն՝ | Ղոմի հոգևոր ճեմարան, Najaf Seminary? և Hawza ‘Ilmiyya Khorasan? |
| Մասնագիտություն՝ | ֆաքիհ, քաղաքական գործիչ, թարգմանիչ, գրող և բանաստեղծ |
| Դավանանք | իսլամ |
| Ծննդյան օր | ապրիլի 19, 1939[1][2][3] |
| Ծննդավայր | Մաշհադ, Իրան[4] |
| Վախճանի օր | փետրվարի 28, 2026[5][6][7][…] (86 տարեկան) |
| Վախճանի վայր | Թեհրան, Իրան[8] |
| Դինաստիա | Khamenei family? |
| Քաղաքացիություն | .svg){kind=small} Պահլավական Իրան և  Իրան
|
| Հայր | Javad Khamenei? |
| Մայր | Khadija Mirdamadi? |
| Ամուսին | Մանսուրե Խոջաստե Բաղերզադե |
| Զավակներ | Մոջթաբա Խամենեի, Մոստաֆա Խամենեի, Masoud Khamenei?, Meysam Khamenei?, Boshra Khamenei? և Hoda Khamenei? |
| Կայք՝ | khamenei.ir |
| Ինքնագիր | 
|
Սեյեդ Ալի Հոսեյնի Խամենեի (պարս.՝ سید علی حسینی خامنهای, ապրիլի 19, 1939[1][2][3], Մաշհադ, Իրան[4] - փետրվարի 28, 2026[5][6][7][…], Թեհրան, Իրան[8]), իրանցի հոգևորական և քաղաքական գործիչ, Իրանի գերագույն հոգևոր առաջնորդ 1989-2026 թվականներին, Իրանի նախագահ 1981-1989 թվականներին։ Սպանվել է 2026 թվականի փետրվարի 28-ին՝ Իրանի իսրայելա-ամերիկյան ռմբակոծության ժամանակ։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ալի Խամենեին ծնվել է 1939 թվականի Ապրիլի 19 -ին Իրանի Մաշհադ քաղաքում։ Նա եղել է ընտանիքի ութ երեխաներից երկրորդը։ Հայրն ազգությամբ ազարի (ադրբեջանցի) էր, իսկ մայրը՝ պարսիկ։ Ալի Խամենեին Մաշհադում սովորել է շիա իսլամական հոգևոր ակադեմիայում։ 1957 թվականին տեղափոխվել է Իրաքի Նաջաֆ քաղաքը, բայց քիչ ժամանակ անց վերադարձել է հարազատ քաղաքը։ Հաջորդ տարի տեղափոխվել է Ղոմ, որտեղ աշակերտել է այաթոլլահ Հոսեյն Բորուջերդիին և Ռուհոլլահ Խոմեյնիին։ Խոմեյնիի արմատական հայացքները շատ ուժեղ ազդեցություն են ունեցել Ալի Խամենեի վրա, որը սկսել է ընդդիմադիր գործունեություն ծավալել Մոհամադ Ռեզա շահի իշխանության դեմ։ 1964 թվականին շահի հրամանով Ռուհոլլահ Խոմեյնին վտարվել է Իրանից, իսկ Ալի Խամենեին բանտարկվել է, սակայն շուտով ազատ է արձակվել և տեղափոխվել Մաշհադ։ 1963 թվականից մինչև 1975 թվականը Ալի Խամենեին բանտարկվել է ավելի քան 5 անգամ[9]։
Իսլամական հեղափոխություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ալի Խամենեին եղել է Իրանի իսլամական հեղափոխության առանցքային դեմքերից մեկը։ Իսլամական հեղափոխությունից հետո Ալի Խամենեին հիմնադրել է «Ջոմհուրի-ե էսլամի» թերթը՝ Իսլամական հանրապետության մասին[10]։ Այաթոլլահ Մոնտեզերի հրաժարականից հետո Խոմեյնին Ալի Խամենեին նշանակել է Թեհրանի ուրբաթօրյա աղոթքների ղեկավար։
Քաղաքական գործունեություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Որոշ ժամանակ անց Ալի Խամենեին զբաղեցրեց Պաշտպանության փոխնախարարի պաշտոնը։ Իրան-իրաքյան պատերազմի ժամանակ Ալի Խամենեին բազմիցս այցելել է ռազմաճակատը որպես Պաշտպանության խորհրդարանական կոմիտեի ներկայացուցիչ։
Իրանի նախագահական ընտրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
1981 թ. հունիսի 27-ին՝ Իրանում անցկացվեցին Նախագահական Ընտություններ։
Ընտրությունների արդունքներ՝
| Թեկնածու | Ձայների Քանակ | % |
|---|---|---|
| Ալի Խամենեի | 16 003 242 | (95.02%) |
| Ալի Ակբար Պարվարեշ | 342 600 | (2.03%) |
| Հասան Հաֆուրիֆարդ | 78 559 | (0.47%) |
| Ռեզա Զավերեի | 62 133 | (0.37%) |
| Անվավեր Քվեաթերթիկներ | 356 266 | (2.12%) |
Հաջորդ նախագահական ընտրությունները Իրանում անցկացվեցին 1985 թվականի օգոստոսի 16-ին։ Այդ ժամանակ նույնպես Ալի Խամենեին ձայների ճնշող մեծամասնությամբ (85%) վերընտրվեց Իրանի Նախագահի պաշտոնում։
Ալի Խամենեին Իրանի հոգևոր առաջնորդ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1989 թվականի հունիսի 3-ին մահացավ Իրանի հոգևոր առաջնորդ Ռուհոլլահ Խոմեյնին։ Այնուհետև Իրանի 74 հոգևորականների քվեարկությամբ Ալի Խամենեին ստացավ 60 ձայն և դարձավ Իրանի հոգևոր առաջնորդ։ Ալի Խամենեին իրապես ընդլայնեց հոգևոր առաջնորդի լիազորությունները։ Իշխելու տարիներին Իրանի հոգևոր առաջնորդն ավելի ազդեցիկ էր, քան Իրանի Նախագահը։
Արտաքին քաղաքականություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների քննադատությունը Ալի Խամենեի ելույթի անբաժանելի մասն էին կազմում։ Նա քննադատում էր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներին Միջին Արևելքում իմպերիալիստական քաղաքականություն վարելու համար։ Քննադատում էր նաև Իսրայելին աջակցելու և Իրաքի հանդեպ ագրեսիա առաջացնելու համար[11]։
Գրքեր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ալի Խամենեին գրել է 10-ից ավելի գրքեր՝
- Իսլամական Հուրանի ընդհանուր ծրագիրը
- Աղոթքի խորությունը
- Համբերության հարցը
- Չորս խոշոր գիտության գործիչների մասին
- Վիլայեթ
- Շիա Իմամների կենսագրությունը
- Միասնություն և Նվիրվածություն
- Արվեստը Այաթոլլա Խամենեիի տեսանկյունից
- Կրոնի պատշաճ ըմբռնումը
- Գործոնն է Իմամների կյանքի պայքարը
- Անհրաժեշտ է վերադառնալ Հուրանին
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 Libre L. Ali Khamenei - Ayatollah et guide suprême de la Révolution Islamique (ֆր.) — 1915. — ISSN 1379-6992
- ↑ 2,0 2,1 https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142#600
- ↑ 3,0 3,1 BBC Things
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Inskeep S. https://www.npr.org/2025/06/25/nx-s1-5442496/what-to-know-iran-ayatollah-khamenei — NPR, 2025.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says (բրիտ․ անգլ.) — (untranslated), 2026.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Alonso P. Fin d'une ère. Mort de Ali Khamenei, impitoyable gardien de la révolution iranienne (ֆր.) — Libé, 2026.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 Irans Staatsmedien bestätigen Tod von Ajatollah Ali Chamenei (գերմ.) / Hrsg.: J. Allmendinger — Zeitverlag, 2026. — ed. size: 477000 — ISSN 0044-2070
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Iran confirms Supreme Leader Ali Khamenei dead after US-Israeli attacks — Al Jazeera, 2026.
- ↑ «Ալի Խամենեի Կենսագրություն». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ մարտի 6-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 22-ին.
- ↑ Ջումհուրյիաթ թերթ
- ↑ «Ալի Խամենեի». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունիսի 18-ին. Վերցված է 2015 թ․ մայիսի 22-ին.
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը] | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ալի Խամենեի» հոդվածին։ |
| ||||||||||||||||||||||||
