Բարաք Օբամա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից



Բարաք Հուսեյն Օբամա
Barack Hussein Obama
President Barack Obama.jpg
ԱՄՆ-ի 44-րդ նախագահ
Ստանձնեց պաշտոնը՝ հունվարի 20, 2009
Փոխնախագահ՝ Ջոզեֆ Բայդեն
Կուսակցություն՝ Դեմոկրատ
Ծննդյան օր՝ սեպտեմբերի 4, 1961 (53 տարեկան)
Ծննդավայր՝ Հոնոլուլու, Հավայի, ԱՄՆ
Երեխաներ՝ Մալիա Ան
Նատաշա
Օբամա Պենսիլվանիա 2008 թվականի նախագահական ընտրությունների արշավ

Բարաք Հուսեյն Օբամա II (անգլերեն՝ Barack Hussein Obama, օգոստոսի 4, 1961[1][2], Q6366688?[1]), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 44-րդ և գործող նախագահ(2009 թվականի հունվարի 20-ից) [3]։ Օբաման առաջին սևամորթ ամերիկացին է, որն առաջադրվել է որպես ԱՄՆ նախագահի թեկնածու որևէ ամերիկյան կուսակցությունից։

Կոլումբիայի համալսարանի և Հարվարդի օրենսգիտության դպրոցի շրջանավարտ, ուր նա եղել է առաջին սևամորթ անձը, որ նախագահել է «Harvard Law Review»-ին։ Օբաման ընտրվել է որպես համայնքի կազմակերպիչ և որպես քաղաքացիական իրավունքների դատախազ Իլինոյսի սենատում երեք ժամկետների համար՝ 1997-2004 թթ։ Եվ միաժամանակ, 1992-2004թթ Օբաման դասավանդել է սահմանադրական իրավունք Չիկագոյի համալսարանում։ 2000 թ.-ին ձախողվեց ԱՄՆ ներկայացուցիչների պալատի անդամ դառնալու նրա առաջին փորձը։ Այս դեպքից հետո, 2003-ի հունվարին Օբաման դրեց իր թեկնածությունը ԱՄՆ սենատի անդամ ընտրվելու համար և 2004 թ. նոյեմբերին ընտրվեց սենատում՝ շահելով քվեների 70 %։ Օբաման 2005-ի հունվարից 2008-ի նոյեմբերը Միացյալ Նահանգների կրտսեր սենատորն էր Իլինոյսից, որից հրաժարվել է նախագահ (2009թ. հունվարի 20) ընտրվելու կապակցությամբ։

Օբաման (2009 թվականի հոկտեմբերի 9) Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր է։

Վաղ կյանք և կարիերա[խմբագրել]

Օբաման ծնվել է 1961 թվականի օգոստոսի 4-ին[4] Կապիոլանիի մայրության և գինեկոլոգիական հիվանդանոցում (այժմ՝ Կապիոլանիի կանանց և երեխաների բժշկական կենտրոն) Հոնոլուլուում, Հավայի[5][6][7][8]։ Նա առաջին նախագահն էր, ով ծնվել էր Հավայիում։ Նրա մայրը՝ Սթենլի Աննա Դունհամը, ծնվել է Ուիչիտոյում, Կանզասում և հիմնականում անգլիական նախնիներ ուներ[9]։ Նրա հայրը՝ ավագ Բարաք Օբաման, Նյանգոմա Կոգելո, Քենիայից էր։ Օբամայի ծնողները հանդիպել են 1960 թվականին ռուսերենի դասին Մանոայում գտնվող Հավայիի համալսարանում, որտեղ իր հայրը օտարերկրյա ուսանող էր[10][11]։ Նրանք ամուսանացան Ուաիլուկու, Մաուիում 1961 թվականի փետրվարի 2-ին և բաժանվեցին[12][13], երբ Օբամայի մայրը տեղափոխվեց Սիեթլ, Վաշինգտոն իր նորածին տղայի հետ 1961 թվականի օգոստոսին, որպեսզի 1 տարի սովորի Վաշինգտոնի համալսարանում։ Այդ նույն ժամանակ, հունիսին ավագ Օբաման ստացավ տնտեսագիտության բակալավրի աստիճան Հավայիում։ Այնուհետև նա մեկնեց՝ հաճախելու Հարվարդի համալսարան։ Օբամայի ծնողները բաժանվեցին 1964 թվականի մարտին։ Ավագ Օբաման վերադարձավ Քենիա 1964 թվականին, որտեղ կրկին ամուսնացավ։ Նա այցելեց Բարաքին Հավայիում միայն մեկ անգամ 1971 թվականին[14][15]։ Մահացավ ավտովթարից 1982 թվականին, երբ իր որդին 21 տարեկան էր[16]։

1963 թվականին Դունհամը Հավայիի համալսարանում հանդիպում է ինդոնեզական Արևելք-Արևմուտք կենտրոնի աշխարհագրության ասպիրանտ Լոլո Սոետրոյին[17]։ Նրանք ամուսնացան Մոլոկայիում 1965 թվականի մարտի 15-ին։ 2 անգամ իր J1 վիզան մեկ տարով երկարացնելուց հետո՝ Լոլոն 1966 թվականին վերադառնում է Ինդոնեզիա։ 16 ամիս հետո` 1967 թվականին, նրան հետևում են իր կինն ու խորթ որդին։ Ընտանիքն ի սկզբանե ապրում էր Մենտենգ Դալամի հարևանությամբ հարավային Ջակարտայի Տեբետ տեղամասում, իսկ հետո 1970 թվականից ի վեր՝ կենտրոնական Ջակարտայի Մետնենգի հարևանությամբ, ավելի հարուստ թաղամասում[18]։ 6-10 տարեկան հասակում Օբաման հաճախել է տեղական ինդոնեզական դպրոցներ՝ Սբ․ Ֆրանցիս Ասսիսի կաթոլիկ դպրոց երկու տարով և Բեսուկի պետական դպրոց մեկ ու կես տարով։ Այս ամենը համալրվել է նաև իր մոր կողմից անգլերեն լեզվի ուսուցմամբ[19]։

Ընտանիք և անձնական կյանք[խմբագրել]

2006 թվականին Օբաման նշեց, որ նրա աճող ընտանիքը նման ՝ «Մինի Ամերիկայի Նահանագներին»: Նա ասում էր, որ ստացել է բարեկամներ, ովքեր նման են Բերնի Մաքիին և նաև բարեկամներ, ովքեր նման են Մարգարետ Թետչերին: Օբաման ունի խորթ քույր՝ Մայա Սոյետորո-Նգ, նրա մոր և ինդոնեզացու՝ երկրորդ ամուսնու զավակն էր: Օբամայի մայրիկը փրկվել էր իր Կանզասից մոր շնորհիվ: Օբաման նաև ունի Իռլանդական արմատներ:Նա հանդիպել է իր իռլանդացի զարմիկներին Մոնեգալում՝ 2011 թվականի մայիսին: «Հիշողություններ իմ մայրիկից»-ում նա Օբաման խոսում է իր ընտանիքի պատմության, հավանական բնիկ ամներիկացի նախնիների և Ջեֆերսոն Դեվիսի հետ բարեկամական կապերի մասին, ով հայտնի էր ամերիկյան քաղաքացիական պատերազմի տարիներին: Բացի իր բնիկ անգլերեն լեզվից, Օբաման խոսում է նաև ինսոնեզերեն, որը սովորել է մանկության տարիներին Ջակարտայում: Օբաման խաղում է բասկետբոլ, ձախլիկ խաղացող է: Նա թիմի անդամ է դարձել ավագ դպրոցի տարիներին: 1989 թվականի հունիսին Օբաման հանդիպեց Միշել Ռոբինսոնին, երբ նա աշխատում էր Չիկագոյի իրավաբանական ընկերություններից մեկում: Նա երեք ամիս գրանցված էր որպես Օբամայի խորհրդատու այդ ընկերությունում: Հետագայում Ռոբինսոնը միացավ Օբամային մի քանի հասարակական գործողությունների ընթացքում, սակայն մերժում էր Օբամայի ժամադրության գնալու առաջարկները: Նրանք հանդիպել սկսեցին ավելի ուշ՝ ամռանը, նշանադրվեցին 1991 թվականին, ամուսնացան՝ 1992թվականի հոկտեմբերի 3-ին: Զույգի առաջին աղջիկը՝Մալիա Անը՝ ծնվել է 1998 թվականի հունլիսի 4-ին, իսկ երկրորդ աղջիկը՝ Նատաշան կամ Սաշան՝ 2001 թվականի հունիսի 10-ին: Օբաման նաև ունի երկու շուն(Portuguese Water Dogs), առաջինը տղա է՝ Բո անվանումով, ով նվեր է Թեդ Կեննեդիի կողմից՝ 2013 թվականի օգոստոսին: Բոյի ընկերուհին Սաննինն է: 2005 թվականին ընտանիքը Հայդ Փարք՝ Չիկագոյից տեղափոխվեց 1.6 միլիոն արժեցող հարևանությամբ՝ Կենվուդի բնակարաններից մեկը:

Օբաման բազմաթիվ անգամներ փորձել է թողնել ծխելը, նույնիսկ որոշ ժամանակներ օգտագործել է նիկոտինային թերապիան, և վերջապես 2010 թվականին Միշել Օբաման հայտարարեց, որ իր ամուսինը հաղթահարել է իր վատ սովորությունը:

Կրոնական հայացքներ[խմբագրել]

Օբաման քրիստոնյա է, ում կրոնական հայացքները զարգացել են արդեն հասուն տարիքում: Նա իր ընտանիքի անդամներին, հատկապես մորը համարել է ոչ-կրոնական անձեր:Իսկ իր հորը նա բնորոշել է որպես «համոզված աթեիստ», իսկ խորթ հորը՝ «մարդ, ով կրոնի մեջ ոչ մի օգուտ չի տեսնում»: Օբաման բացատրել է, որ նա քսան տարեկանում աշխատելով սևամորթների եկեղեցիներում որպես համակարգող, նա հասկացել է աֆրո-ամերիկյան ավանդական կրոնների ազդեցությունը հասարակության վրա: 2008 թվականի հունվարին Օբաման խոսեց իր քրիստոնյա լինելու պատճառների ու հավատի մասին: Նա համոզված է, որ քրիստոնեությունը նրան տալիս է հավատ, իսկ իր հավատը՝ մեղքերից մաքրություն և հավերժական կյանք: 2010 թվականի սեպտեմբերի 27-ին հայտարարեց իր ելույթում, որ նա արդեն ընտրած քրիստոնյա է: Թեկուզ նրա ընտանիքը, անկեղծ ասած, նրանցից չէ, որ ամեն շաբաթ գնում են եկեղեցի, բայց նրա մայրը ամենա հոգևոր մարդկանցից մեկն էր, չնայած նրան, որ Օբամային չի մեծացրել եկեղեցում: Նա եկել է քրիստոնեական հայացքների ավելի մեծ տարիքում, երբ նա ծանոթ դարձավ Հիսուսի գաղափարներին, և ուզել է իր քույրերին, եղբայրներին առաջնորդել այդպես: Հավատում է, որ ինչպես վերաբերվես մյուսներին, այնպես էլ քեզ ետ կվերաբերվեն:

Քաղաքական գործունեությունը[խմբագրել]

Որպես 109-րդ Կոնգրեսի դեմոկրատական փոքրամասնության անդամ՝ Օբաման օգնել է զինված ուժերի կարգավորման և պետական բյուջեյի օգտագործման թափանցիկությունը ավելացնելու վերաբերյալ օրենքներ ստեղծելու գործում։ Ինչպես նաև գործնական ուղևորություններով եղել է Արևելյան Եվրոպայում՝ այդ թվում՝ Ռուսաստանում, Միջին Արևելքում և Աֆրիկայում։ Կոնգրեսի 110-րդ գումարման ընթացքում Օբաման մասնակցել է բազմաթիվ օրենքների ստեղծմանը, այդ թվում՝ ընտրակեղծիքների, կոնգրեսի անդամների վրա օրենդրական ազդեցության մեծացման և ընտրությունների արդար անցկացման վերաբերյալ, ինչպես նաև գլոբալ տաքացման, միջուկային ահաբեկչության և զորացրված ամերիկյան զինծառայողների օգնության խնդիրների մասին։ Օբաման ԱՄՆ նախագահի թեկնածությունը դնելու ցանկութան մասին հայտարարել է 2007 թ. փետրվարի 10-ին Իլինոյս նահանգի Սպրինգֆիլդի հին Կապիտոլիի շենքի դիմաց [20]։ Վայրի ընտրությունն ուներ խորհրդանշական բնույթ, քանի որ հենց այդտեղ Աբրահամ Լինքոլնը 1858 թվականին իր պատմական ելույթն է ունեցել ընդդեմ ստրկատիրության[21]։

Նախագահական ընտրություններ[խմբագրել]

2008-ի համագումարում Ազգային Դեմոկրատական կուսակցության կողմից Օբաման պաշտոնապես առաջադրվեց որպես ԱՄՆ նախագահի թեկնածու, իսկ Դելավերի նահանգի սենատոր Ջոզեֆ Բայդենը՝ որպես փոխնախագահի թեկնածու։ Ընտրարշավի ողջ ընթացքում Օբաման հանդես է եկել Իրանի պատերազմի արագ ավարտի, էներգետիկ անկախության և ունիվերսալ առողջապահության կողմ[22]։ Ընտրարշավն ընթացել է «Փոփոխություններ, որոնց մենք կարող ենք հավատալ»[23][24] և «Այո, մենք կարող ենք» [25] (Yes We Can երգը մի շարք հանրաճանաչ մարդկանց մասնակցությամբ, որում հնչում են Օբամայի նախընտրական ելույթի խոսքերը, մեծ ճանաչում ստացավ և արժանացավ Վեբբի/Webby մրցանակի) կարգախոսների ուղեկցությամբ։ 2008թ. ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում ԱՄՆ Դեմոկրատական կուսակցության կողմից առաջադրված Բարաք Օբաման ձայների մեծամասնությամբ (365 ձայն) հաղթեց իշխող ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցության կողմից առաջադրված Ջոն Մաքքեյնին (173 ձայն)։ Ստանալով ընտրազանգվածի 52,9%-ի քվեն՝ Օբաման ԱՄՆ նախագահական պաշտոնը ստանձնել է 2009 թվականի հունվարի 20-ին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. 1,0 1,1 (untranslated title)
  2. Record #132522136 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  3. «Բարաք Օբաման՝ ԱՄՆ-ի հաջորդ նախագահ»։ Ամերիկայի Ձայն։ http://www.voanews.com/armenian/archive/2008-11/2008-11-05-voa1.cfm։ Վերցված է 2009 թ․ հոկտեմբերի 5–ին։ 
  4. «President Barack Obama»։ Washington, D.C.: The White House։ 2008։ http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama։ Վերցված է December 12, 2008։ 
  5. «Certificate of Live Birth: Barack Hussein Obama II, August 4, 1961, 7:24 pm, Honolulu»։ Department of Health, State of Hawaii։ The White House։ April 27, 2011։ Արխիվացված օրիգինալից April 29, 2011-ին։ https://web.archive.org/web/20110429013125/http://www.whitehouse.gov/sites/default/files/rss_viewer/birth-certificate-long-form.pdf։ Վերցված է April 27, 2011։ (անգլերեն)
  6. Maraniss, David (August 24, 2008). «Though Obama had to leave to find himself, it is Hawaii that made his rise possible». The Washington Post: p. A22. http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/08/23/AR2008082301620.html։ Վերցված է October 28, 2008. 
  7. Nakaso, Dan (December 22, 2008). «Twin sisters, Obama on parallel paths for years». The Honolulu Advertiser: p. B1. http://the.honoluluadvertiser.com/article/2008/Dec/22/ln/hawaii812220320.html։ Վերցված է January 22, 2011. 
  8. Rudin, Ken (December 23, 2009)։ «Today's Junkie segment on TOTN: a political review Of 2009»։ Talk of the Nation (Political Junkie blog)։ NPR։ http://www.npr.org/blogs/politicaljunkie/2009/12/todays_junkie_segment_on_totn_5.html։ Վերցված է April 18, 2010։ «We began with the historic inauguration on January 20—yes, the first president ever born in Hawaii» 
  9. Obama (1995, 2004), p. 12.
  10. Jones, Tim (March 27, 2007). «Barack Obama: Mother not just a girl from Kansas; Stanley Ann Dunham shaped a future senator». Chicago Tribune: p. 1 (Tempo). http://servv89pn0aj.sn.sourcedns.com/~gbpprorg/obama/barack.mother.txt. 
  11. Obama (1995, 2004), pp. 9–10.
    • Scott (2011), pp. 80–86.
    • Jacobs (2011), pp. 115–118.
    • Maraniss (2012), p. 154–160.
  12. Ripley, Amanda (April 9, 2008). «The story of Barack Obama's mother». Time (New York). http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1729524,00.html։ Վերցված է April 9, 2007. 
  13. Scott (2011), p. 86.
    • Jacobs (2011), pp. 125–127.
    • Maraniss (2012), p. 160–163.
  14. Scott (2011), pp. 87–93.
    • Jacobs (2011), pp. 115–118, 125–127, 133–161.
    • Maraniss (2012), pp. 170–183, 188–189.
  15. Scott (2011), pp. 142–144.
    • Jacobs (2011), pp. 161–177, 227–230.
    • Maraniss (2012), pp. 190–194, 201–209, 227–230.
  16. Ochieng, Philip (November 1, 2004). «From home squared to the US Senate: how Barack Obama was lost and found». The EastAfrican (Nairobi). https://web.archive.org/web/20070927223905/http://www.nationmedia.com/EastAfrican/01112004/Features/PA2-11.html. 
  17. Scott (2011), pp. 97–103.
    • Maraniss (2012), pp. 195–201, 225–230.
  18. Maraniss (2012), pp. 195–201, 209–223, 230–244.
  19. Maraniss (2012), pp. 216, 221, 230, 234–244.
  20. Пирсон, Рик; Лонг, Рей. «Obama: I’m running for president», «Chicago Tribune», 10 февраля 2007. Проверено 20 сентября 2008.
  21. Presidential Campaign Announcement (видео), Obama for America, Brightcove.TV, 10 февраля 2007. Проверено 14 января 2008.
  22. Barack Obama on the Issues: What Would Be Your Top Three Overall Priorities If Elected?, «Washington Post»
  23. Биография кандидата в президенты Барака Обамы, Государственный департамент США.
  24. Шитов, Андрей. Он изменит Вашингтон, «Российская газета» 5 июня 2008.
  25. Артемьев, Александр. Обама победил криками «Газета. Ru» 28 август 08

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]