Ուլիսես Ս. Գրանթ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ուլիսես Ս. Գրանթ
անգլ.՝ Ulysses S. Grant
Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg
 
Կուսակցություն՝ ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցություն
Կրթություն՝ ԱՄՆ Ռազմական ակադեմիա
Մասնագիտություն՝ ռազմական առաջնորդ, քաղաքական գործիչ և պետական գործիչ
Դավանանք պրեսբիտերականներ և մեթոդիզմ
Ծննդյան օր ապրիլի 27, 1822(1822-04-27)[1][2][3][…]
Ծննդավայր Փոյնթ Փլեզընթ, Monroe Township, Կլերմոնտ, Օհայո, ԱՄՆ
Վախճանի օր հուլիսի 23, 1885(1885-07-23)[1][2][3][…] (63 տարեկան)
Վախճանի վայր Ուիլթոն, Սարատոգա շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ
Գերեզման Գրանթի դամբարան
Թաղված Գրանթի դամբարան
Քաղաքացիություն Flag of the United States (1877–1890).svg ԱՄՆ
Ի ծնե անուն անգլ.՝ Hiram Ulysses Grant
Հայր Ջես Ռութ Գրանթ[4]
Մայր Hannah Simpson Grant?[4]
Ամուսին Ջուլիա Գրանտ[4]
Զավակներ Ֆրեդերիկ Դենթ Գրանթ, Ուլիսես Ս. Գրանթ կրտսեր, Նելլի Գրանթ[4] և Ջես Ռութ Գրանթ
 
Ինքնագիր UlyssesSGrantSignature.svg
 
Պարգևներ

ԱՄՆ Կոնգրեսի ոսկե մեդալ

Ուլիսես Սիմփսոն Գրանտ (ի ծնե՝ Hiram Ulysses Grant, ապրիլի 27, 1822(1822-04-27)[1][2][3][…], Փոյնթ Փլեզընթ, Monroe Township, Կլերմոնտ, Օհայո, ԱՄՆ - հուլիսի 23, 1885(1885-07-23)[1][2][3][…], Ուիլթոն, Սարատոգա շրջան, Նյու Յորք, ԱՄՆ), ամերիկացի քաղաքական և ռազմական գործիչ, ԱՄՆ-ի քաղաքացիական պատերազմի տարիներին հյուսիսային գնդի զորահրամանատար, բանակի գեներալ (1866 թվականի հուլիսի 25-1869 թվականի մարտի 4): 1869 թվականի մարտի 4-ից մնչև 1877 թվականի մարտի 4ը ԱՄՆ 18-րդ նախագահ։ 1913-ից Գրանտի դիմանկարը պատկերված է 50 դոլար արժողությամբ թղթադրամի վրա: Ամերիկայի փիլիսոփայական հասարակության անդամ (1868), արժանացել է Կոնգրեսի Ոսկե մեդալի (1863):

Երիտասարդություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայրեմ Ուլիս Գրանտը ծնվել է 1822 թվականին։ Նրա ծնողները՝ ծագումով շոտլանդացիներ են, ընտանիքը եղել է ապահովված՝ հայրը ունեցել է դուբիլային արհեստանոց[5]: Ուիլսի մոր ազգանունը՝ Սիմփսոն, երբեմն սխալմամբ մեկնաբանվում է որպես նրա երկրորդ անուն, չնայած, Գրանտի վկայությամբ, դա չի համապատասխանում ճշմարտությանը[5]:

1843 թվականին Գրանտն ավարտել է Վեստ-Փոյնթի ռազմական ակադեմիան, առաջադիմության 21-րդն էր և ստացել երկրորդ լեյտենանտի ժամանակավոր կոչում: Գրանտը ծառայել է որպես կվարտիրմեյստեր Միսուրիի սահմանի 4-րդ հետևակային գնդում, այստեղ նա ստիպված էր կռվել հնդիկների հետ: 1845 թվականին, երբ սկսվեց Մեքսիկայի հետ պատերազմը, Հրանտի գունդը ուղարկվեց Տեխասի սահման և ակտիվ մասնակցություն ունեցավ հետագա ռազմական գործողություններին։ 1854 թվականին նա հեռացավ զինվորական ծառայությունից և հաստատվեց Սենթ Լուիսում՝ դառնալով ֆերմեր, հետագայում տեղափոխվելով Գալենա՝ Իլինոյս նահանգ, իր հոր մոտ, որը շարունակում էր զբաղվել մաշկի արտադրությամբ։

Ակադեմիայում Գրանտը ստացել է «Քեռի Սեմ Գրանտ» մականունը, կամ պարզապես Սեմ, անվան ինիցիալով, որոնց տակ Գրանտը գրանցվել է ակադեմիա:

Քաղաքացիական պատերազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երբ սկսվեց քաղաքացիական պատերազմը, Գալենում կամավորական ջոկատ ստեղծվեց, որտեղ էլ Գրանտն ընտրվեց հրամանատար։ Իլինոյսի նահանգապետի հանձնարարությամբ Գրանտը երկու ամսվա ընթացքում կազմակերպել է 21 գունդ և նշանակվել է նրանցից մեկի հրամանատար։ Շուտով նա փաստացի դարձավ Հյուսիսային Միսուրիի շրջանում կենտրոնացած բոլոր կամավորական զորքերի հրամանատար, և օգոստոսի 23-ին նշանակվեց կամավորների բրիգադի գեներալ։ Հետագայում պատերազմի ընթացքում ի հայտ եկան Գրանտի ակնառու ռազմավարական ունակությունները, հատկապես 1862 թվականի սկզբին Հենրի և Դոնելսոն ֆորտերը գրավելիս։

Գրանտ Ուլիս

Դոնելսոնի ամրոցը գրավելու ժամանակ Գրանտը ստացել է «Անվերապահ կապիտուլյացիա գեներալ» մականունը (անգլ.՝ Unconditional Surrender), մականունների բառերի առաջին տառերը համընկնում են Գրանտի ինիցիալների հետ: Հրանտը դարձավ ազգային հերոս, նրա վրա աստիճանաբար դրվում էին զորքերի հրամանատարությանը վերաբերող ավելի ու ավելի կարևոր խնդիրներ: 1862 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Գրանտը հրեաներին արտաքսել է Թենեսի, Միսիսիպի և Կենտուկի նահանգներից[6] (ինչի համար էլ հետագայում հրապարակավ զղջացել է[7]): 1863 թվականի հուլիսին Գրանտին երկար պաշարումից հետո հաջողվել է ստիպել հանձնել Վիքսբերգը։ 1863 թվականի նոյեմբերին Գրանտը Չաթանուգա քաղաքում ապաշրջափակեց սսևերյանների կայազորը՝ ջախջախելով կոնֆեդերատներին Չատանուգայի հայտնի ճակատամարտում։ 1863 թվականի դեկտեմբերին կոնգրեսը որոշեց ոսկե մեդալ նվաճել Գրանտի պատվին և շնորհակալություն հայտնեց նրան և նրա բանակին: 1864 թվականի մարտի 2-ին Կոնգրեսը ամերիկյան բանակի համար նոր կոչում սահմանեց՝ բանակի գեներալ-լեյտենանտ, և նախագահ Լինքոլնը անմիջապես նրան շնորհեց Գրանտ, որին դրանից հետո հանձնարարվեց կոնֆեդերատների բանակի դեմ ռազմական գործողությունների գլխավոր ղեկավարումը։

Հետագայում գեներալ Վ. Շերմանը գրել է, որ որպես զորավարի Գրանտի գլխավոր և լավագույն որակն այն էր, որ թշնամին կարող է նրա հետ հաշվի նստել[8]։ Գրանտը միավորման համար պատերազմ է սկսել՝ հենվելով ֆեդերացիայի մարդկային ռեսուրսների գերազանցության վրա։ Նա բոլորովին չէր մտածում մարդկային կորուստների մասին։ Թավուտների ճակատամարտում 18 հազար մարդ կորցնելով՝ նա սառնասրտորեն շարունակել է հարձակումը և Սպոթսիլվեյնիի ճակատամարտում կորցրել է ևս 18 հազար մարդ։ Մի քանի շաբաթ անց Քոլդ Հարբորի մոտ հարավցիների ամրացված դիրքերի վրա ճակատային գրոհներում նա կործանել է ևս 13 հազար զինվոր։ «Սարսափելի ու անողոք ինչ-որ բան է տեղի ունեցել, և հին խոսքերը, ինչպիսիք են «հաղթանակը» և «պարտությունը», կորցրել են իրենց նշանակությունը։  Մի անշնորհք փոքրիկ մարդ է կարմիր ցցված մորուքով (գեներալ Գրանտ) մտադիր է շարունակել առաջ շարժվել, և այժմ ամբողջ պատերազմը եղել է մեկ շարունակական պայքար։ Եթե մի հարված չի հաջողվել, ապա անմիջապես հարվածել է մյուսին» (Բրյուս Քաթոն)[9]։

1865 թվական

1865 թվականի ապրիլին, համառ մարտերից հետո, Հրանտը գեներալ Լիին ստիպեց հանձնվել Ապոմատոքսի ողջ բանակին և դրանով վերջ դրեց քաղաքացիական պատերազմին։ 1866 թվականին Կոնգրեսի կողմից նրան տրվել է բանակի գեներալի տիտղոս, որն անցել է գեներալ Շերմանին այն բանից հետո, երբ Գրանտը 1869 թվականի մարտի 4-ին ստանձնել Է ԱՄՆ-ի նախագահի պաշտոնը: 1867 թվականին նա ժամանակավորապես զբաղեցրել է ռազմական նախարարի պաշտոնը նախագահ Ջոնսոնի վարչակազմում։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Дерюжинский В. Ф. (1890–1907)։ «Грант, Улисс-Сидней»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ 
  • McFeely William S. (1981)։ Grant: A Biography։ Norton։ ISBN 0-393-01372-3 ; Pulitzer Prize
  • Smith Jean Edward (2001)։ Grant։ New York: Simon & Schuster։ ISBN 0-684-84927-5 
  • Badeau, Adam. Military History of Ulysses S. Grant, from April, 1861, to April, 1865. 3 vols. 1882.
  • Ballard, Michael B., Vicksburg, The Campaign that Opened the Mississippi, University of North Carolina Press, 2004, ISBN 0-8078-2893-9.
  • Ed Bearss, The Vicksburg Campaign, 3 volumes, Morningside Press, 1991, ISBN 0-89029-308-2.
  • Carter, Samuel III, The Final Fortress: The Campaign for Vicksburg, 1862—1863 (1980)
  • Bruce Catton, Grant Moves South, Little, Brown & Co., 1960, ISBN 0-316-13207-1.
  • Catton, Bruce, Grant Takes Command, Little, Brown & Co., 1968, ISBN 0-316-13210-1.
  • Bruce Catton, U. S. Grant and the American Military Tradition (1954)
  • Cavanaugh, Michael A., and William Marvel, The Petersburg Campaign: The Battle of the Crater: «The Horrid Pit», June 25 — August 6, 1864 (1989)
  • Conger, A. L. The Rise of U. S. Grant (1931)
  • Davis, William C. Death in the Trenches: Grant at Petersburg (1986).
  • Fuller, Maj. Gen. J. F. C., Grant and Lee, A Study in Personality and Generalship, Indiana University Press, 1957, ISBN 0-253-13400-5.
  • Gott, Kendall D., Where the South Lost the War: An Analysis of the Fort Henry-Fort Donelson Campaign, February 1862, Stackpole Books, 2003, ISBN 0-8117-0049-6.
  • Johnson, R. U., and Buel, C. C., eds., Battles and Leaders of the Civil War. 4 vols. New York, 1887—88, often reprinted
  • Lewis, Lloyd. Captain Sam Grant (1950), pre-Civil War
  • McWhiney, Grady, Battle in the Wilderness: Grant Meets Lee (1995)
  • McDonough, James Lee, Shiloh: In Hell before Night (1977).
  • McDonough, James Lee, Chattanooga: A Death Grip on the Confederacy (1984).
  • Maney, R. Wayne, Marching to Cold Harbor. Victory and Failure, 1864 (1994).
  • Matter, William D., If It Takes All Summer: The Battle of Spotsylvania (1988)
  • Miers, Earl Schenck., The Web of Victory: Grant at Vicksburg. 1955.
  • Rhea, Gordon C., The Battle of the Wilderness May 5—6, 1864, Louisiana State University Press, 1994, ISBN 0-8071-1873-7.
  • Rhea, Gordon C., The Battles for Spotsylvania Court House and the Road to Yellow Tavern May 7—12, 1864, Louisiana State University Press, 1997, ISBN 0-8071-2136-3.
  • Rhea, Gordon C., To the North Anna River: Grant and Lee, May 13—25, 1864, Louisiana State University Press, 2000, ISBN 0-8071-2535-0.
  • Rhea, Gordon C., Cold Harbor: Grant and Lee, May 26 — June 3, 1864, Louisiana State University Press, 2002, ISBN 0-8071-2803-1.
  • Miller, J. Michael, The North Anna Campaign: «Even to Hell Itself», May 21—26, 1864 (1989).
  • Simpson, Brooks D, Ulysses S. Grant: Triumph Over Adversity, 1822—1865 (2000).
  • Steere, Edward, The Wilderness Campaign (1960)
  • Sword, Wiley, Shiloh: Bloody April. 1974.
  • Williams, T. Harry, McClellan, Sherman and Grant. 1962.
  • Porter, Horace, Campaigning with Grant (1897, reprinted 2000)
  • Sherman, William Tecumseh, Memoirs of General William T. Sherman. 2 vols. 1875.
  • Simon, John Y., ed., The Papers of Ulysses S. Grant, Southern Illinois University Press (1967—) multivolume complete edition of letters to and from Grant.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Lundy D. R. The Peerage
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Энциклопедия Брокгауз (գերմ.)
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Kindred Britain
  5. 5,0 5,1 R. Chernow Grant. — New York: Penguin Press, 2017. — ISBN 9781594204876
  6. Judaic Treasures of the Library of Congress: Order No. 11. — Jewish Virtual Library.
  7. [1]. — Лев Рожанский «Евреи генерала Гранта» (18.03.2013 г.)
  8. Маль К. Гражданская война в США 1861—1865. М., 2002, с. 374.
  9. Маль К. Гражданская война в США 1861—1865. М., 2002, с. 403.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]