Տեխաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Տեխաս
անգլ.՝ Texas
Flag of Texas Զինանշան
Flag of Texas.svg
Seal of Texas.svg
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Կարգավիճակ ԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վարչկենտրոն Օստին
Օրենսդրական մարմին Texas Legislature
Միության մուտք դեկտեմբերի 29, 1845 (28-րդ)
Պաշտոնական լեզուներ չկա
Բնակչություն
25 145 561 մարդ (ապրիլի 1, 2010)[1], 20 851 820 մարդ (2000)[1], 16 986 510 մարդ (1990), 14 229 191 մարդ (1980)[1], 11 196 730 մարդ (1970)[1], 9 579 677 մարդ (1960)[1], 7 711 194 մարդ (1950)[1], 6 414 824 մարդ (1940)[1], 5 824 715 մարդ (1930)[1], 4 663 228 մարդ (1920)[1], 3 896 542 մարդ (1910)[1] և 27 469 114 մարդ (2015)[2] (2 տեղ)
Տարածք 696 241 կմ² կմ² (2 տեղ)
Texas in United States.svg
Հիմնադրված է դեկտեմբերի 29, 1845 թ.
Սահմանում է Տամաուլիպաս, Չիուաուա, Նյու Մեքսիկո, Օկլահոմա, Արկանզաս, Լուիզիանա, Կոաուիլա և Նուևո Լեոն
Ժամային գոտի UTC-6, Central Time Zone և America/Chicago
Հապավում TX
ISO 3166-2 կոդ US-TX
Անվանված է Caddo
Մականուն The Lone Star State
Միության մուտք դեկտեմբերի 29, 1845 (28-րդ)
Կոորդինատներ: 31°0′1e-07″ հս․ լ. 100°0′1e-07″ ամ. ե. / 31.000000000028° հս․. լ. 100.000000000028° ավ. ե. / 31.000000000028; 100.000000000028
texas.gov

Տեխաս (անգլերեն՝ Լսել Texas Տեքսաս), նահանգ ԱՄՆ-ի հարավային մասում։ Տեխասը բնակչությամբ և տարածքով երկրորդն է Միացյալ Նահանգներում։ Նահանգը գտնվում է Միացյալ Նահանգների Հարավ կենտրոնական մասում, այն սահմանակցում է Մեքսիկային հարավից, Նյու Մեքսիկո նահանգին արևմուտքից, Օկլահոմային հյուսիսից, Արկանզասին հյուսիս արևելքից և Լուիզիանային արևելքից։ Տեխասի տարածքը կազմում է 696241 կմ քառակուսի, իսկ բնակչությունը 26,9 միլիոն (հուլիս 2014)։[3]

Հյուստոնը Տեխասի ամենամեծ քաղաքն է և չորրորդ ամենախոշորը ԱՄՆ-ում, մինչդեռ Սան Անտոնիոն երկրորդ խոշորագույնն է նահանգում և յոթերորդ ամենամեծը ԱՄՆ-ում։ Մյուս մեծ քաղաքներն են Էլ Պասոն և Օսթինը, որը նահանգի կենտրոնն է։ Տեխասի մականունն է Lone Star State, որպեսզի ընգծվի այն հանգամանքը, որ Տեխասը եղել է նախկին անկախ պետություն և ստացել է անկախությունը Մեքսիկայից[4]: Նահանգի անվանումը եկել է «Tejas» բառից, ինչը նշանակում է ընկեր Կադդո լեզվով[5]:

Իր չափսերի և աշխարհագրական բազմազանության շնորհիվ ինչպիսին է Բալկոնես ճեղքվածքը, Տեխասում կան բազմազան լանդշաֆտներ, որոնք հանդիպում են Միացյալ Նահանգների հարավային և հարավարևմտյան շրջաններում[6]: Տեխասը հանրահայտ է որպես անապատային նահանգ, չնայած Տեխասի միայն 10 տոկոսն է անապատ[7]: Բնակչության մեծ մասը կենտրոնացած է նախկին պրերիաներում, խոտհարքում, անտառներում և ափամերձ հատվածներում։

«Տեխասի վեց դրոշներ» տերմինը նշանակում է այն վեց երկրները, որոնց տիրապետության տակ եղել է տարածաշրջանը։ Իսպանիան առաջին եվրոպական պետությունն էր, որը տիրացավ Տեխասին։ Դրանից հետո շատ կարճ ժամանակով Տեխասին տիրացավ Ֆրանսիան։ Մեքսիկան վերահսկեց տարածաշրջանը մինչև 1836 թվականը, երբ Տեխասը դարձավ անկախ՝ դառնալով անկախ հանրապետություն: 1845 թվականին Տեխասը միացավ Միացյալ Նահանգներին որպես 28-րդ նահանգ։ Նահանգի անէքսացիան եղավ պատճառ, որպեսզի սկսվի Մեքսիկա-ամերիկյան պատերազմը 1846 թվականին։ Տեխասը հայտարարեց ԱՄՆ կազմից իր դուրս գալու մասին 1961 թվականին և պաշտոնապես միացավ ԱՄՆ-ին նույն տարվա մարտի 2-ին։ Քաղաքացիական պատերազմից հետո Տեխասում կազմավորվեց ֆեդերատիվ կառավարություն։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Texas.gov – Պաշտոնական կայք

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 https://web.archive.org/web/20111028064539/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php
  2. 2,0 2,1 Population Estimates Program
  3. «U.S. Census Bureau Announces 2010 Census Population Counts – Apportionment Counts Delivered to President»։ Press Release։ U.S. Census Bureau։ Վերցված է փետրվարի 7, 2011 
  4. «Introduction to Texas»։ Netstate.com։ Վերցված է ապրիլի 11, 2010 
  5. Texas from Sea to Shining Sea https://books.google.am/books/about/Texas.html?id=PUemv3wa0O8C&redir_esc=y
  6. Sansom, Andrew: Water in Texas: An Introduction, University of Texas Press, 2008, pg. 25
  7. Dingus, Anne: The dictionary of Texas misinformation, Gulf Publishing Company, 1987