Տեխաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Տեխաս
Texas
Տեխաս նահանգի դրոշը Տեխաս նահանգի կնիքը
Դրոշը Կնիքը
Միացիալ Նահանգների քարտեզը ընգծված Տեխաս նահանգով
Մայրաքաղաք Օսթին
Ամենամեծ քաղաք Հյուսթոն
Մակերես  2րդ (ԱՄՆ-ում)
 - Ամբողջ 696 241 կմ2
 - Լայնք 1 244 կմ
 - Երկարություն 1 270 կմ
 - Լայնություն 25° 50′ N - 36° 30′ N
 - Երկայնություն 93° 31′ W - 106° 39′ W
Բնակչություն  2րդ (ԱՄՆ-ում)
 - Ամբողջ (2010) 25 145 561
Միության մուտք  դեկտեմբերի 29, 1845 (28րդ)
Նահանգապետ Րիկ Պերի
Ժամային գոտի UTC-6/UTC-5
UTC-7/UTC-6
Կրճատ անվանում TX
Կայք texas.gov

Տեխաս (անգլերեն՝ Լսել Texas Տեքսաս), նահանգ ԱՄՆ-ի հարավային մասում։ Տեխասը բնակչությամբ և տարածքով երկրորդն է Միացյալ Նահանգներում։ Նահանգը գտնվում է Միացյալ Նահանգների Հարավ կենտրոնական մասում, այն սահմանակցում է Մեքսիկային հարավից, Նյու Մեքսիկո նահանգին արևմուտքից, Օկլահոմային հյուսիսից, Արկանզասին հյուսիս արևելքից և Լուիզիանային արևելքից։ Տեխասի տարածքը կազմում է 696241 կմ քառակուսի, իսկ բնակչությունը 26,9 միլիոն (հուլիս 2014):[1]

Հյուստոնը Տեխասի ամենամեծ քաղաքն է և չորրորդ ամենախոշորը ԱՄՆ-ում, մինչդեռ Սան Անտոնիոն երկորդ խոշորագույնն է նահանգում և յոթերորդ ամենամեծը ԱՄՆ-ում։ Մյուս մեծ քաղաքներն են Էլ Պասոն և Օսթինը, որը նահանգի կենտրոնն է։ Տեխասի մականունն է Lone Star State, որպեսզի ընգծվի այն հանգամանքը, որ Տեխասը եղել է նախկին անկախ պետություն և ստացել է անկախությունը Մեքսիկայից[2]: Նահանգի անվանումը եկել է «Tejas» բառից, ինչը նշանակում է ընկեր Կադդո լեզվով[3]:

Իր չափսերի և աշխարհագրական բազմազանության շնորհիվ ինչպիսին է Բալկոնես ճեղքվածքը, Տեխասում կան բազմազան լանդշաֆտներ, որոնք հանդիպում են Միացյալ Նահանգների հարավային և հարավարևմտյան շրջաններում[4]: Տեխասը հանրահայտ է որպես անապատային նահանգ, չնայած Տեխասի միայն 10 տոկոսն է անապատ[5]: Բնակչության մեծ մասը կենտրոնացած է նախկին պրերիաներում, խոտհարքում, անտառներում և ափամերձ հատվածներում։

«Տեխասի վեց դրոշներ» տերմինը նշանակում է այն վեց երկրները, որոնց տիրապետության տակ եղել է տարածաշրջանը։ Իսպանիան առաջին եվրոպական պետությունն էր, որը տիրացավ Տեխասին։ Դրանից հետո շատ կարճ ժամանակով Տեխասին տիրացավ Ֆրանսիան։ Մեքսիկան վերահսկեց տարածաշրջանը մինչև 1836 թվականը, երբ Տեխասը դարձավ անկախ՝ դառնալով անկախ հանրապետություն: 1845 թվականին Տեխասը միացավ Միացյալ Նահանգներին որպես 28-րդ նահանգ։ Նահանգի անէքսացիան եղավ պատճառ, որպեսզի սկսվի Մեքսիկա-ամերիկյան պատերազմը 1846 թվականին։ Տեխասը հայտարարեց ԱՄՆ կազմից իր դուրս գալու մասին 1961 թվականին և պաշտոնապես միացավ ԱՄՆ-ին նույն տարվա մարտի 2-ին։ Քաղաքացիական պատերազմից հետո Տեխասում կազմավորվեց ֆեդերատիվ կառավարություն։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Texas.gov – Պաշտոնական կայք

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «U.S. Census Bureau Announces 2010 Census Population Counts – Apportionment Counts Delivered to President»։ Press Release։ U.S. Census Bureau։ Վերցված է փետրվարի 7, 2011 
  2. «Introduction to Texas»։ Netstate.com։ Վերցված է ապրիլի 11, 2010 
  3. Texas from Sea to Shining Sea https://books.google.am/books/about/Texas.html?id=PUemv3wa0O8C&redir_esc=y
  4. Sansom, Andrew: Water in Texas: An Introduction, University of Texas Press, 2008, pg. 25
  5. Dingus, Anne: The dictionary of Texas misinformation, Gulf Publishing Company, 1987