Նեբրասկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Նեբրասկա
անգլ.՝ Nebraska
flag of Nebraska Զինանշան
Flag of Nebraska.svg
Seal of Nebraska.svg
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Կարգավիճակ ԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վարչկենտրոն Լինքոլն
Ամենաբարձր կետ Panorama Point
ԲԾՄ 790 մետր
Օրենսդրական մարմին Nebraska Legislature
Միության մուտք մարտի 1, 1867 (37-րդ)
Պաշտոնական լեզուներ անգլերեն
Բնակչություն
1 896 190 մարդ (2015)[1] (38 տեղ)
Տարածք 200 520 կմ² կմ² (16 տեղ)
Nebraska in United States.svg
Հիմնադրված է մարտի 1, 1867 թ.
Սահմանում է Հարավային Դակոթա, Միսսուրի, Կոլորադո, Այովա, Կանզաս և Վայոմինգ
Ժամային գոտի UTC-7 և America/Chicago
Հապավում NE[2]
ISO 3166-2 կոդ US-NE
Մականուն Cornhusker State
Միության մուտք մարտի 1, 1867 (37-րդ)
Կոորդինատներ: 41°30′ հս․ լ. 100°0′ ամ. ե. / 41.500° հս․. լ. 100.000° ավ. ե. / 41.500; 100.000
nebraska.gov

Նեբրասկա (անգլերեն՝ Լսել Nebraska), նահանգ ԱՄՆ-ի կենտրոնական մասում։ Բնակչությունը կազմում է 1 842 641 մարդ (2011): Նահանգի վարչական կենտրոնը Լինքոլն քաղաքն է, ամենախոշոր քաղաքը Օմահան: Նեբրասկան նահանգի կարգավիճակ ստացել է 1867 թվականին, դառնալով Միացյալ Նահանգների 37-րդ նահանգը:

Ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Նեբրասկա» բառը եկել է հնդկացիական սիուի ցեղ լեզվից` Ñí Brásge կամ Ní Btháska, որը նշանակում է` «Հարթ ջուր», և այն անվանվում է Փլաթ գետի անունով, որը հոսում է նահանգով:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հատված Փլաթ գետից

Նեբրասկան հյուսիսից սահմանակից է Հարավային Դակոտային , արևելքից՝ Այովային, հարավ-արևելքից՝ Միսսուրիին, Կանզասին՝ հարավից, Կոլորադոյին՝ հարավ-արևմուտքից, Վայոմինգին՝ արևմուտքից: Ընդհանուր առմամբ նահանգը ունի 93 շրջան: Նեբրասկան բաժանվում է երկու ժամային գոտիների: Նահանգի տարածքով արևելքից դեպի արևմուտք հոսում են երեք խոշորագույն գետեր: Նայոբրերան հոսում է նահանգի հյուսիսային մասում, Փլանթը և Ռեպաբլիկամ-Ռիվերը՝ հարավային մասով:

Ըստ աշխարհագրական դիրքի Նեբրասկան բաժանվում է երկու շրջանի`տափաստանների և հսկա հարթավայրերի:

Արևմտյան Նեբրասկայի մեծ մասը զբաղեցնում են հսկա հարթավայրերը, որն էլ իր հերթին բաժանվում է ենթատարածաշրջանների: Նահանգի ամենաբարձր կետը`Պանորամա-Փոինթ լեռն է։ Բացարձակ բարձրությունը կազմում է 1 653 մետր։ Այն գտնվում է Նեբրասկայի արևմուտքում:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նեբրասկան բաժանվում է երկու կլիմայական գոտիների: Նահանգի Արևելյան հատվածում կլիման մայրցամաքային է, իսկ արևմտյան մասում՝ չորային: Ընդհանուր առմամբ Նեբրասկան բնութագրվում է ջերմաստիճանի սեզոնային տատանումներով և տեղումներով: Այսինքն տաք ամառվա և ցուրտ ձմեռվա ջերմաստիճանները նահանգում գրեթե հավասար են: Տարեկան միջին տեղումների քանակը արևելքից դեպի արևմուտք նվազում է, 800 մմ` հարավարևելյան մասում, իսկ արևմտյան մասում՝ 350 մմ: Խոնավությունը զգալիորեն կրճատվել է: Ձնակույտերը Նեբրասկա նահանգում շատ հաճախ են լինում, իսկ ձյան ծածկույթը հասնում է 65-ից 90 սմ-ի: Նեբրասկայում ամենաբարձր ջերմաստիճանը գրանցվել է 48 ° C (1936 թվականին), իսկ ամենացածր ջերմաստիճանը` -44 °C (12 փետրվարի 1899 թվականին):

Նեբրասկայում գտնվում է այսպես կոչված Ալլեե տոռնադոն: Ամռանը շատ հաճախ են լինում ամպրոպները, փոթորիկները և տոռնադոները:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նեբրասկայի բնակչության խտությունը

2010 թվականի տվյալներով Նեբրասկայում բնակչությունը կազմել է 1 826 341 մարդ: Համեմատած 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների հետ, բնակչությունը աճել է 85 000 մարդով (5%)։ Հիմնականում դա պայմանավորված է բնական աճով: Բնակչության կենտրոնը հիմնականում բաշխված է Պոլկի շրջանում:

Նեբրասկայի ռասայական կազմում գերակշռում են սպիտակամորթները՝ 93,53 %: Աֆրոամերիկացիները կազմում են 4.48% հնդիկացիները՝ 1.32%, ասիացիները՝ 1.58%, հավայացիները՝ 0.11%: Սպիտակամորթները բաժանվել են հետևյալ կերպ` գերմանական ամերիկացիներ՝ 38.6%, իռլանդացիներ՝ 12.4%, անգլիացիներ՝ 9.6%, շվեդներ՝ 4.9%, չեխեր՝ 4.9%: Տոկոսային հարաբերությամբ Նեբրասկան ԱՄՆ-ում առաջին տեղում է՝ չեխական ծագմամբ ամերիկացիների թվով։

Թերսթոնի շրջանում հնդկացիները մեծամասնությու են կազմում:

Ուրբանիզացիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նեբրասկա նահանգի միայն 11 %-ը ունի ավելի քան 3000 բնակիչ: Կան հարյուրավոր բնակավայրեր, որտեղ բնակչությունը պակաս է 1000 բնակչից: Նեբրասկայում կա գյուղական բնակչության թվի էական նվազում, որը հանգեցնում է գյուղական շատ դպրոցների միավորմանը:

Նեբրասկայում բնակչության նվազումը ընկած է 1990 թ-ից 2000 թվականների միջև:

Կրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ կրոնի բնակչությունը բաժանվում է հետևյալ կերպ` քրիստոնյաներ՝ 90 %, իրենց չեն համարում որևէ կրոնի հետևորդ` 9%, այլ կրոններ 1%: Քրիստոնեական բաշխումը՝ կաթոլիկներ (28 %), լյութերականներ (16 %), մեթոդիստներ (11 %), բապտիստներ (9 %), երիցականներ (4 %), այլ ուղղություններ (21 %), քրիստոնեական այլ համոզմունքներ (1 %):

Խոշոր քաղաքներ և տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լինկոլնի կենտրոն
  • Օմահա — 408 958
  • Լինքոլն — 258 379
  • Բելվույու — 50 137
  • Գրանդ-Այլնդ— 48 520
  • Կարնի — 30 787
  • Ֆրիմոնթ — 26 397
  • Հեյսթնինհգ — 24 907
  • Նորթ-Փլաթ — 24 733

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]