Հավայի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Հավայի
անգլ.՝ Hawaii
flag of Hawaii Զինանշան
Flag of Hawaii.svg
Seal of the State of Hawaii.svg
Hawai'i.jpg
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Կարգավիճակ ԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վարչկենտրոն Հոնոլուլու
Ամենաբարձր կետ Մաունա-Կեա
ԲԾՄ 925 մետր
Օրենսդրական մարմին Hawaii State Legislature
Միության մուտք օգոստոսի 21, 1959 (50-րդ)
Պաշտոնական լեզուներ անգլերեն[1] և Hawaiian[1]
Բնակչություն
1 404 054 մարդ (2013) (40 տեղ)
Տարածք 28 311 կմ² կմ² (43 տեղ)
Hawaii in United States (US50).svg
Հիմնադրված է օգոստոսի 21, 1959 թ.
Ժամային գոտի Hawaii–Aleutian Time Zone և Pacific/Honolulu
Հապավում HI
ISO 3166-2 կոդ US-HI
Մականուն The Aloha State
Միության մուտք օգոստոսի 21, 1959 (50-րդ)
Կոորդինատներ: 21°18′41.000000100396″ հս․ լ. 157°47′47.000000103975″ ամ. ե. / 21.31138888891677752° հս․. լ. 157.79638888891776105° ավ. ե. / 21.31138888891677752; 157.79638888891776105
portal.ehawaii.gov

Հավայի (անգլերեն՝ Լսել Hawaii), ԱՄՆ-ի նահանգ, որը գտնվում Խաղաղ օվկիանոսում։ Ընդգրկում է Հավայան կղզիները։ Այն 1959 թվականի օգոստոսի 21-ին դարձավ ԱՄՆ 50-րդ նահանագը:

Բնակչությունը կազմում է 1 419 561 մարդ (2014 թվականի տվյալներով): Քաղաքի բնակչությունը կազմում է ամբողջ բնակչության 70 %-ը: Պաշտոնական լեզուն անգլերենն է: Տուրիստական գոտիներում անգլերենի հետ միասին օգտագործվում է նաև ճապոներենը։ Առօրյա կյանքում, միմյանց հետ շփվելով տարբեր էթնիկ խմբեր, խոսում են տարբեր լեզուներով, այդ թվում նաև հավայերեն:

Հավայի նահանգի վարչական կենտրոնը Հոնոլուլուն է, իսկ մյուս ամնախոշոր քաղաքներն են` Հիլո, Կաիլուա-Կոնա, Կանեհոեն: Տնտեսապես առավել զարգացած կղզին Օհաուն է:

Նահանգի մյուս պաշտոնական անվանումը`Ալոհա նահանգ:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հրաբխային լավայի արտանետումներ Կիլաուեա

Նահանգը գտնվում է Հավայան կղզիներում և Խաղա օվկիանոսի կենտրոնական մասում: Տարածքը կազմում է 28 311 կմ²: Հավայան կղզիներում գտնվում է Մաունա-Լոա և Կիլաուէա հրաբուխները և հանգած հրաբուխ` Մաունա-Քեան (բարձրությունը 4205 մ): Հավայի նահանգը երկրի մակերևույթով ամենաարագ աճող երկիրն է (դա հրաբխային գործունեության հետևանք է): Հողի բնույթի շնորհիվ, որը պահում է խոնավությունը, նահանգում չկան լճեր: Բացառություններ են` Ուաիաու, Հալուոլու լճերը և Կա-Լոկո ջրամբարը:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նահանգը ունի արևադարձային կլիմա: Տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 18-ից 25 աստիճան: Տարեկան տեղումները կազմում են 4000 մմ: Նահանգը ունի արևադարձային տափաստաններ և սավանաներ:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հավայան կղզու առողջարաններ
First Hawaiian Center — Հավայի հանագի ամենաբարձի կառուցը (131 մ)

Տնտեսության հիմքն են հանդիսանում` զբոսաշրջությունը և ծառայությունները: Կղզիներում կան մի շարք հանգստավայրեր, բնական և պատմական վայրեր, այդ թվում նաև ազգային պարկեր:

Արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերն են շաքարավազը և մրգային պահածոները։

Գյուղատնտեսություն Վերամշակվում է 1 միլիոն հեկտար: Գլխավոր սպառողական մշակաբույսը բրինձն է: Անասնապահությունը ունի երկրորդական նշանակություն: Լավագույն հողերը զբաղեցնում են արտահանման տնկարկները, մշակաբույսերից` արքայախնձոր, շաքարեղեգ, սուրճի, սիզալ, բանան և գուավա:

Հավայի նահանգը հիմնական տրանսպորտային հանգույց է Հյուսիսային Խաղաղ օվկիանոսում, որի ունի կապող ճանապարհ, ԱՄՆ-ի և Կանադայի, Արևելյան Ասիայի, Ֆիլիպինների, Ավստրալիայի, Նոր Զելանդիայի հետ:

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էթնիկական կազմը

Շրջանում տիրել են եվրոպացիներ` գերմանացիներ, պորտուգալացիներ, բրիտանացիներ. Նախկին ԽՍՀՄ-ից գաղթածների թիվը կազմում է 5 հազար [2]:

Կրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2000 թվականի տվյալներով Հավայի նահանգում տարբեր կրոնի հետևորդների և դավանանքի ներկայացուցիչներ բաշխվել են հետևյալ կերպ [3] [4] [5]: Քրիստոնեություն՝ 351 000 (28,9 %) Բուդդայականություն՝ 110 000 (9 %) Հուդայականություն՝ 10 000 (0,8 %) այլ կրոններ՝ 100 000 (10 %) Ոչ ոք չի պատկանում որևէ կրոնի 650 000 (51,1 %)

Անհատներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հավանայի անհատ անձինք

Անվանել են ի պատիվ Հավայի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրաբանություն

  • Հավայիտ- հրաբխային ապարի տեսակ
  • Հավայիտ (մինարալ)- հանքային կվարցի բազմազանություն
  • Հավայան հրաբխի տեսակ -Հրաբուխ
  • Հավայան ժայթքման տեսակ-ժայթքող հրաբուխ
  • Հրաբխային ռուբեր հավայան տեսակ-հրաբխային ռուբեր

Մշակույթ

  • Հավայան գիթառ
  • Հավայան պար

Այլ

  • Հավայան արծիվ

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Hawaii Islands2.png

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]