Կուկի կղզիներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կուկի կղզիներ
Kūki 'Āirani (մաորի)
Cook Islands (անգլ.)
Կուկի կղզիների դրոշ
Flag of the Cook Islands.svg


Cook Islands on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg
Կարգավիճակ associated state, կղզային պետություն և երկիր
Պետական լեզու անգլերեն և Cook Islands Māori
Մայրաքաղաք Ավարուա
Կառավարության ղեկավար Henry Puna
Մակերես 240 կմ²
Ազգաբնակչություն 21 000 մարդ (2016)[1]
Հիմն Te Atua Mou E
Արժույթ նորզելանդական դոլար և Cook Islands dollar
Ժամային գոտի UTC-10
Հեռախոսային կոդ +682
Ինտերնետ-դոմեն .ck
Կոորդինատներ: 15° հվ. լ. 161° ամ. ե. / 15° հս․. լ. 161° ավ. ե. / 15; 161
cook-islands.gov.ck

Կուկի կղզիներ (Kūki 'Āirani (մաորի), անգլ.՝ Cook Islans)՝ ինքնավար, Նոր Զելանդիայի հետ ասոցացված պետություն Խաղաղ Օվկիանոսի հարավում՝ Պոլինեզիայում։ Կուկի կղզիները սահմանակից երկրներ չունեն, սակայն ջրային տարածքներով սահմանակցում են հյուսիսում՝ Կիրիբատիի, արևելքում՝ Ֆրանսիական Պոլինեզիայի, արևմուտքում՝ Նիուեի, Ամերիկյան Սամոայի և Տոկելաուի, իսկ հարավում՝ Խաղաղ Օվկիանոսի չեզոք ջրերի հետ։ Տարածքը կազմում են 15 կղզիներ, որոնցից 6-ը հյուսիսային խմբում, 9-ը՝ հարավային։ Կղզիներից 3-ն անմարդաբնակ են։ Ցամաքի ընդհանուր տարածքը՝ 240 կմ2, բնակչությունը՝ մոտ 20 հազար մարդ։ Մայրաքաղաքը Ավարուա քաղաքն է (Ռարոտոնգա կղզի)։ Ժամանակակից անվանումը կղզեխումբն ստացել է միայն XIX դարում ռուս ծովագնաց Իվան Կրուզենշտեռնի կողմից։ Կրուզենշտեռնը դրանք անվանել է անգլիացի ծովագնաց Ջեյմս Կուկի պատվին։ Մինչ այդ կղզիները կոչվում էին Հերվի կղզիներ։

1888 թվականին կղզիները դարձել են Բրիտանական կայսրության պրոտեկտորատ, իսկ 1901 թվականին փոխանցվել են Նոր Զելանդիայի կառավարմանը։ 1965 թվականին Կուկի կղզիները դարձան ինքնավար պետական միավորում Նոր Զելանդիայի կազմում։ Կուկի կղզիներն անդամակցում են Հարավխաղաղօվկիանոսյան կոմիսիային և Խաղաղօվկիանոսյան կղզիների ֆորումին։ Աշխարհի պետություններից շատերը չեն ճանաչում Կուկի կղզիները՝ որպես միջազգային իրավունքի սուբյեկտ,[2] սակայն 33 պետություններ ու Եվրոպական Միությունը դիվանագիտական հարաբերություններ են հաստատել Կուկի կղզիների հետ։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդհանուր աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կուկի կղզիներ պետությունը բաղկացած է 15 կղզիներից և ատոլներից, որոնք գտնվում են Խաղաղ օվկիանոսում հասարակածի և Այծեղջյուրի արևադարձի միջև 2,2 մլն կմ² մակերեսի վրա, արևմուտքում՝ Տոնգայի և արևելքում՝ Ընկերության կղզիների միջև։ Ցամաքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 236,7 կմ²: Ամենահյուսիսային կղզուց (Տոնգարևա կղզի) մինչև ամենահարավային կղզի (Մանգաիա կղզի) հեռավորությունը կազմում է մոտ 1400 կմ[3]:

Կղզի Վարչական կենտրոն Մակերես,
կմ²
Բնակչություն,
մարդ (2011)
Հարավային խումբ
1 Ռարոտոնգա Ավարուա 67,1 10 572
2 Աիտուտակի Արուտանգա 18,3 1771
3 Ատիու 26,9 468
4 Մանգաիա 51,8 562
5 Մանուաէ 6,2
6 Մաուկե 18,4 330
7 Միտիարո 22,3 189
8 Տակուտեա 1,2
Հյուսիսային խումբ
9 Մանիխիկի 5,4 238
10 Նասաու 1,3 73
11 Պալմերստոն 2,1 60
12 Պուկապուկա 1,3 451
13 Ռակախանգա 4,1 77
14 Սուվորով 0,4
15 Տոնգարևա Օմոկա 9,8 213
Ընդհանուր 236,7 14 974

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]