Հյուսիսային Կարոլինա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Հյուսիսային Կարոլինա
անգլ.՝ North Carolina
Flag of North Carolina Զինանշան
Flag of North Carolina.svg
Seal of North Carolina.svg
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Կարգավիճակ ԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում է ԱՄՆ
Վարչկենտրոն Ռոլի
Օրենսդրական մարմին North Carolina General Assembly
Միության մուտք նոյեմբերի 21, 1789 (12-րդ)
Պաշտոնական լեզուներ անգլերեն
Բնակչություն
9 535 483[1], 8 049 313[1], 6 628 637[1], 5 881 766[1], 5 082 059[1], 4 556 155[1], 4 061 929[1], 3 571 623[1], 3 170 276[1], 2 559 123[1], 2 206 287[1] և 10 042 802[2] (10 տեղ)
Տարածք 139 390 կմ² (28 տեղ)
North Carolina in United States.svg
Հիմնադրված է նոյեմբերի 21, 1789 թ.
Սահմանում է Վիրջինիա, Հարավային Կարոլինա, Ջորջիա և Թենեսի
Ժամային գոտի Eastern Time Zone և America/New York
Փոխարինեց Province of North Carolina
ISO 3166-2 կոդ US-NC
Անվանված է Չարլզ I Ստյուարտ
Միության մուտք նոյեմբերի 21, 1789 (12-րդ)
Կոորդինատներ: 35° հս․ լ. 80° ամ. ե. / 35° հս․. լ. 80° ավ. ե. / 35; 80
http://www.nc.gov

Հյուսիսային Կարոլինա[3][4] (անգլերեն՝ Լսել North Carolina), նահանգ ԱՄՆ-ի արևելքում, որը համարվում է նաև Հարավ-Ատլանտյան նահանգներից մեկը։ Նահանգի մայրաքաղաքը Ռոլի քաղաքն է։ Բնակչությունը՝ 9,943,964 մարդ (2014 թվականի դրությամբ)[5]:

Հյուսիսային Կարոլինա նահանգի պաշտոնական մականունն է «Կուպրագործների նահանգ» (անգլ.՝ Tarheel State

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի սկզբանե՝ բնակեցված լինելով բազմաթիվ հնդկացիական ցեղերով, այդ թվում նաև չերոկիներով, Հյուսիսային Կարոլինան առաջին ամերիկյան տարածքն էր, որը անգլիացիները փորձել են գաղութացնել։

Հայտնի անգլիացի պալատական, արկածախնդիր և բանաստեղծ Ուոլթեր Ռելին (Ռոլի), ում անունով կոչվել է նահանգի մայրաքաղաքը, ժամանակակից Հյուսիսային Կարոլինայի ափերի մոտ երկու գաղութ էր հիմնել (այն ժամանակ այն համարվում էր Վիրջինիայի մասը) 1580-ական թվականների վերջում, սակայն երկու փորձերն էլ անհաջողությամբ են ավարտվել։ Դրանցից մեկի անհետացումը Ռոանոկ կղզու վրա մինչ այսօր ամերիկյան պատմության ամենամեծ առեղծվածն է մնում։

«Կարոլինա» անվանումը ի հայտ է եկել XVII դարի երկրորդ կեսին Անգլիայի և Շոտլանդիայի թագավոր Կառլոս I-ի (լատ.՝ Carolus) պատվին։ XVII դարի վերջին այդ տարածքում, որն իր մեջ ներառում էր նաև Հարավային Կարոլինան և Թենեսին, հիմնադրվել են մի քանի բնակավայրեր՝ առաջացնելով Կարոլինա նահանգը։ 1712 թվականին Հյուսիսային Կարոլինան սկսեց ղեկավարվել հատուկ փոխնահանգապետի կողմից։ 17 տարի անց այն ստացավ թագավորական գաղութի կարգավիճակ, առաջացել է Հյուսիսային Կարոլինա նահանգը։

Քաղաքացիական պատերազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1860 թվականին Հյուսիսային Կարոլինան եղել է ստրկատիրական նահանգ, որտեղ բնակվել է մոտ 1 միլիոն մարդ։ Նահանգի բնակչության 1/3-րդը ստրուկներ էին։ Սակայն կային նաև 30 000 ազատ սևամորթներ, որոնք բնակվում էին նահանգում։ Չիմանալով, թե ում սատարել Քաղաքացիական պատերազմում՝ Հյուսիսին թե Հարավին, Հյուսիսային Կարոլինան վերջին նահանգն էր, որը դուրս է եկել Միությունից 1861 թվականին։

Նահանգապետ Էլլիսը, ով 1861 թվականի քաղաքացիական պատերազմի սկզբին եղել է նահանգապետ, նախագահ Լինքոլնի՝ 75 000 զինվոր տրամադրելու կոչին պատասխանեց. «Դուք չեք կարող ստանալ ոչ մի զորք Հյուսիսային Կարոլինայից»: Սակայն, նահանգապետ Զեբալոնե Բերդ Վենս Աշվիլի ղեկավարման օրոք, ով ընտրվել էր 1862 թվականին, նահանգը տրամադրել էր 125 000 զինվոր Կոնֆեդերացիայի համար (Հարավային Նահանգներ), ավելին, քան այլ Հարավային նահանգները։

XX դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

XX դարում Հյուսիսային Կարոլինան առաջատարն է դարձել գյուղատնտեսության և արդյունաբերության մեջ։ Նահանգի արդյունաբերության արտադրանքի ծավալը՝ մասնավորապես տեքստիլը, քիմիկատները, էլեկտրական սարքավորումները, թուղթը և թղթից պատրաստված ապրանքները 1990-ական թվականներին ութերորդ տեղն էր գրավում[6][7]: Ծխախոտը, որը համարվում է Հյուսիսային Կարոլինայի եկամտի ամենավաղ աղբյուրներից մեկը, մինչ օրս մնում է տեղական տնտեսության կարևոր ոլորտը։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նահանգի տարածքում գտնող Էշ շրջանում սկիզբ է առնում Նյու Ռիվեր գետը, որը համարվում է Հյուսիսային Ամերիկայի հնագույն գետը[8]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 1,19 1,20 1,21 https://web.archive.org/web/20111028064539/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php
  2. 2,0 2,1 Population Estimates Program
  3. Атлас мира. Карта «Соединённые Штаты Америки» (масштаб 1:11 400 000). — Роскартография, 2010. — С. 168-169. — ISBN 978-5-85120-295-7
  4. Словарь географических названий зарубежных стран / отв. редактор А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М.: Недра, 1986. — С. 326.
  5. «Table 1. Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2014» (CSV)։ U.S. Census Bureau։ դեկտեմբերի 31, 2014։ Վերցված է դեկտեմբերի 31, 2014 
  6. «The Industrial History of North Carolina: A Research Guide»։ Վերցված է նոյեմբերի 3, 2010 
  7. «The Growth of Research Triangle Park»։ Վերցված է նոյեմբերի 3, 2010 
  8. Нью-Ривер (անգլ.) на сайте dgif.virginia.gov

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]