Նյու Հեմփշիր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Նյու Հեմփշիր (այլ կիրառումներ)
Picto infobox map.png
Նյու Հեմփշիր
անգլ.՝ New Hampshire
flag of New Hampshire Զինանշան
Flag of New Hampshire.svg
Seal of New Hampshire.svg
New Hampshire in United States (US48).svg
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Կարգավիճակ ԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վարչկենտրոն Կոնկորդ
Ամենաբարձր կետ Mount Washington
ԲԾՄ 305 մետր
Օրենսդրական մարմին New Hampshire General Court
Միության մուտք հունիսի 21 1788 (9-րդ)
Պաշտոնական լեզուներ անգլերեն
Բնակչություն
1 330 608 մարդ (2015)[1] (42 տեղ)
Տարածք 24 214 կմ² կմ² (46 տեղ)
New Hampshire in United States (zoom).svg
Հիմնադրված է հունիսի 21, 1788 թ.
Սահմանում է Մասաչուսեթս, Վերմոնտ, Քվեբեք, Մեն, Province of Canada, Lower Canada և Province of Quebec
Ժամային գոտի Eastern Time Zone և America/New York
Հապավում NH
Փոխարինեց Province of New Hampshire
ISO 3166-2 կոդ US-NH
Անվանված է Հեմփշիր
Մականուն The Granite State
Միության մուտք հունիսի 21 1788 (9-րդ)
Կոորդինատներ: 44°0′1e-07″ հս․ լ. 71°30′1e-07″ ամ. ե. / 44.000000000028° հս․. լ. 71.500000000028° ավ. ե. / 44.000000000028; 71.500000000028
nh.gov

Նյու Հեմփշիր[2] (անգլ.՝ New Hampshire), ոչ մեծ նահանգ[3] ԱՄՆ-ի հյուսիս-արևելքում՝ Նոր Անգլիա շրջանում։ Բնակչությունը կազմում է 1 318 194 մարդ (2011 թ.)։ Ոչ պաշտոնական անվանումը «Գրանիտե նահանգ» է։ Նահանգի մայրաքաղաքը Կոնկորդն է, ամենախոշոր քաղաքը՝ Մանչեսթերը: Մեծ Բրիտանիայից անկախացած առաջին նահանգն է երկրում։ Նահանգի նշանաբանն է. «Ապրիր ազատ կամ մահացիր:» (անգլ.՝ Live free or die

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Winnipesaukee Sunset 8-28-2002 (JJH).jpg

Նյու Հեմփշիր գավառը հիմնվել է 1623 թվականին բրիտանացի կապիտան Ջոն Մեյսոնի կողմից։ Նահանգն իր անունն ստացել է ի պատիվ անգլիական Հեմփշիր կոմսության։ Անկախության համար պատերազմի ժամանակ Նյու Հեմփշիրը դարձավ 13 սյուներից մեկը, որոնք դրվեցին բրիտանական տիրապետության դեմ, և առաջին նահանգը, որը անկախ հռչակվեց։ Նահանգի մայրաքաղաք Կոնկորդն անցյալում հայտնի էր Ռամֆորդ և Պենակուկ անուններով։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նյու Հեմփշիրն ավանդաբար մտցնում են Նոր Անգլիա պատմա-մշակութային շրջանի կազմի մեջ։ Հյուսիսից նահանգը սահմանակից է կանադական Քվեբեկ գավառին, արևելքից՝ Մեն նահանգին և Ատլանտյան օվկիանոսին, հարավից՝ Մասաչուսեթսին, արևմուտքից՝ Վերմոնտին: Նյու Հեմփշիրի մակերեսը 24 217 կմ² է (46-րդը երկրում)։ Նահանգի՝ Ատլանտյան օվկիանոսին ափամերձ հատվածը 29 կիլոմետր է։

Հյուսիսում են գտնվում Սպիտակ լեռները, որը հայտնի զբոսաշրջական կենտրոն է, իսկ Նյու Հեմփշիրի միջնամասում տեղակայված է Նորանգլիական բարձրությունը, հարավ-արևելքում՝ մերձօվկիանոսյան ցածրավայրը։ Կլիման ունի մայրցամաքային բնույթ՝ տաք, կարճատև ամառ, և ցուրտ, բավականին խստաշունչ, ձնառատ ու քամոտ ձմեռ։ Նահանգի գլխավոր գետերն են Կոնեկտիկուտը և Մերիմակը, որոնց էներգիան օգտագործվում է ՋԷԿ-երի կողմից։

Խոշորագույն լիճը Ուիննիպեսոկին է։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավանդույթի համաձայն՝ նահանգի արդյունաբերությունը հիմնվում է ՋԷԿ-երի էներգիայի վրա։ 19-րդ դարում, երբ Նյու Հեմփշիրում սկսվեց ինտենսիվ արդյունաբերությունը, խոշոր կապիտալն ուղղվեց դեպի ալրաղացը, տեքստիլ և կաշվե կոշկեղենի արտադրությունը։ 20-րդ դարի վերջին դրանց փոխարինեց մեքենաշինությունը, ինչպես նաև էլեկտրոնիկայի արտադրությունը։ Այսօր Նաշուա քաղաքը մասնագիտանում է օպտիկայի, Պորթսմութը` ավտոմասերի և ծովային նավերի արտադրության վրա:

Գյուղատնտեսության մեջ գերակշռում են անասնաբուծությունը, թռչնաբուծությունը, ջերմոցային տնտեսությունը` մասնագիտանալով լոռամրգիի և հապալասի արտադրությամբ։

Միակ օվկիանոսային նավահանգիստը Պորթսմութն է։ Բնակչության զգալի մասը (մինչև 15 %) զբաղված է սպասարկման և զբոսաշրջության ոլորտում։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռասայական կազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության բաշխումն ըստ ռասայական հատկանիշի.

Կրոնական կազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նյու Հեմփշիրում ապրողների գրեթե 72%-ն իրեն համարում է քրիստոնյա, բացի այդ այստեղ բավականին մեծ թիվ են կազմում բապտիստները (6 %), մեթոդիստները (3 %), Քրիստոնեական միացյալ եկեղեցու ծառաները (6 %) և այլ կրոնական ճյուղավորումներ՝ ներառյալ մորմոնները, ադվենտիստները և այլն։ Ապրողների մոտ 17%-ն իրենց համարում են աթեիստ:

Բնակչության աճ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նահանգի բնակչությունը տարիներով[4]

Տարեթիվ Թվաքանակ
1790 141885
1800 183858
1810 214460
1820 244155
1830 269328
1840 284574
1850 317976
1860 326073
1870 318300
1880 346991
1890 376530
1900 411588
1910 430572
1920 443083
1930 465293
1940 491524
1950 533242
1960 606921
1970 737681
1980 920610
1990 1109252
2000 1235786
2010 1316470

Կրթություն և գիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանովերում է գտնվում ԱՄՆ-ի ամենահին բուհերից մեկը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Population Estimates Program
  2. Атлас мира. Карта «Соединённые Штаты Америки» (масштаб 1:11 400 000). — Роскартография, 2010. — С. 168-169. — ISBN 978-5-85120-295-7
  3. Атлас мира. Указатель географических названий. — Роскартография, 2010. — С. 233. — ISBN 978-5-85120-295-7
  4. Resident Population Data։ «Resident Population Data – 2010 Census»։ 2010.census.gov։ US Census Bureau։ Արխիվացված օրիգինալից-ից դեկտեմբերի 20, 2012-ին։ Վերցված է դեկտեմբերի 24, 2012 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]