Jump to content

Վայոմինգ

Փոխել հղումները
Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Վայոմինգ
անգլ.՝ Wyoming
Վայոմինգի դրոշ




ԵրկիրԱմերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Մասն էՄայրցամաքային նահանգներ
ՀիմնWyoming?
ԿարգավիճակԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում էԱՄՆ[1]
Ներառում էԼարամիի շրջան, Natrona County?, Քեմբել շրջան, Սվիթուոթերի շրջան, Ֆրիմոնթ շրջան, Օլբանի շրջան, Շերիդան, Park County?, Տիտոն, Ուինտա օկրուգ, Լինքոլն, Carbon County?, Converse County?, Goshen County?, Բիգ Հորն շրջան, Sublette County?, Platte County?, Johnson County?, Washakie County?, Weston County?, Hot Springs County?, Niobrara County? և Քրուկ
ՎարչկենտրոնՇայեն
Ամենաբարձր կետGannett Peak?
ԲԾՄ2040 մետր
Օրենսդրական մարմինWyoming Legislature?
Դատական մարմինWyoming Supreme Court?
Միության մուտք(44-րդ)
Պաշտոնական լեզուներանգլերեն
Բնակչություն
▼576 851 մարդ (ապրիլի 1, 2020)[2] (50 տեղ)
Տարածք253 348 կմ²  (10 տեղ)
Հիմնադրված էհուլիսի 10, 1890 թ.
Սահմանակցում էՄոնտանա, Հարավային Դակոթա, Նեբրասկա, Կոլորադո, Յուտա և Այդահո
Ժամային գոտիUTC-7, MDT? և Ամերիկա/Դենվեր
ՀապավումWY և Wyo.
ՆախորդWyoming Territory?
ISO 3166-2 կոդUS-WY
Անվանված էWyoming Valley?
ՄականունEquality State
Միության մուտք(44-րդ)
43°00′N 107°30′W / 43°N 107.5°W / 43; -107.5
wyoming.gov​(անգլ.)

Վայոմինգ (անգլերեն՝ Լսել Wyoming), նահանգ ԱՄՆ-ի արևմտյան մասում։ Նահանգի տարածքը կազմում է 156,000-ից ավելի քառակուսի կիլոմետր։ Այս ցուցանիշով 10-րդ տեղն է զբաղեցնում Ամերիկայի նահանգների մեջ։ Նահանգի բնակչությունը 600,000-ից քիչ է, և այս ցուցանիշով այն վերջինն է ԱՄՆ նահանգների մեջ և նախավերջինը` բնակչության խտությամբ։ Վայոմինգը հյուսիսում սահմանակից է Մոնթանային, արևելքում՝ Հարավային Դակոտային և Նեբրասկային, հարավում՝ Կոլորադոյին, հարավ-արևմուտքում՝ Յութային և արևմուտքում՝ Այդահոյին։ Նահանգի կենտրոնը և ամենախիտ բնակեցված քաղաքը Շայենն է, որի բնակչությունն 2013 թվականի տվյալներով 62,448 է։ Արևելքի 2/3 մասը ծածկված է լեռնաշղթաններով։

Աշխարհագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Տիտոն Նահանգի արևմտյան մասում

Վայոմինիգ նահանգի մակերեսը կազմում է 253 348 կմ² (ԱՄՆ նահանգների մեջ զբաղեցնում է 10-րդ տեղը)։ Հյուսիսից նահանգը սահմանակից է Մոնտանային, արևելքից սահմանակից է Հարավային Դակոտային և Նեբրասկային, հարավից սահմանակից է Կոլորադոյին և Յուտային, արևմուտքից` Այդահոյին։ Նահանգի արևմտյան մասը զբաղեցնում են ժայռոտ լեռները, ամենաբարձր կետը Գաննեթթ Պիկ լեռն է (4207 մ)։ Միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 2042 մետր։ Նահանգի արևելյան մեծ մասը զբաղեցնում են դաշտավայրերը, Բլեյք-Հիլսի լեռները անցնում են այդ դաշտավայրերով։ Նահանգի հարավ արևմտյան մասում գտնվում է Վայմոնգի բարձրավանդակը։ Գլխավոր գետերն են Ելոուսթոն, Գրին-Րիվեր և Սնեյք գետերը։

Նահանգի 16%-ը ծածկված է անտառներով, այդ թվում` արժեքավոր ծառատեսակներով, որոնցից են եղևնին, սոճին, բարդին և այլն։

Կլիմա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վայոմինգի կլիման մայրցամաքային կիսաչորային է և ամբողջ տարվա ընթացքում տեղի են ունենում ջերմաստիճանի մեծ տատանումներ։ Ամռանը ջերմաստիճանը բավականին բարձր է. հուլիս ամսին հասնում է 29-37 °C-ի, իսկ բարձրադիր վայրերում` 21°С:

Նույնիսկ բարձրադիր շրջաններում գիշերը ջերմաստիճանը զով է։ Ձմռանը ցուրտ է, սակայն ցուրտ եղանակին փոխարինում է մեղմ եղանակը։ Չինուկ կոչվող քամիները փչում են այդ տարածքներով և ձմռանը կարող են անսովոր բարձր ջերմաստիճանի պատճառ դառնալ։ Տեղումների մեծ մասը տեղում է ուշ գարնանը և վաղ ամռանը։ Նահանգի մեծ մասում տեղումների քանակը մեկ տարվա ընթացքում անձրևի տեսքով հասնում է 250 մմ-ի, չնայած որոշ լեռնային շրջաններում արդեն ձյան տեսքով հասնում է 510 մմ-ի։ Երբևէ արձանագրված ամենաբարձր ջերմաստիճանը Վայմոնգում եղել է 46 °C-ը (ֆիքսվել է 1900 թվականի հուլիսի 12-ին Բեյսինում), իսկ ամենացածր ջերմաստիճանը -54 °C-ն է (1933 թվականի փետրվարի 9-ին Րիվերսայդում)։

Նահանգի ցանկացած մասում կլիման կախված է ծովի մակարդակի բարձրությունից և տեղանքի բնույթից։ Այս գործոնները սահմանում են տեղական օդային հոսանքները և ջերմաստիճանի տատանումները բերել են տարափ և խոնավություն։

Casper Կլիմա։

Միջին առավելագույն և նվազագույն ջերմաստիճանները և միջին ջերմաստիճանը.

Ամիս Հուն Փետ Մարr Ապր Մայ Հուն Հուլ Օգո Սեպ Հոկ Նոյ Դեկ Տարի
Միջին մաքսիմում. ջերմաստիճանը °Ֆ (°C) 32
(0)		 37
(3)		 45
(7)		 56
(13)		 66
(19)		 78
(26)		 87
(31)		 85
(29)		 74
(23)		 60
(16)		 44
(7)		 34
(1)		 58
(14)
Միջին նվազագույն ջերմաստիճանը
°F (°C)		 12
(−11)		 16
(−9)		 21
(−6)		 28
(−2)		 37
(3)		 46
(8)		 54
(12)		 51
(11)		 41
(5)		 32
(0)		 21
(−6)		 14
(−10)		 31
(-1)
Միջին ջերմաստիճանը
աստիճան (մմ)		 0.6
(15.2)		 0.6
(15.2)		 1.0
(25.4)		 1.6
(40.6)		 2.1
(53.3)		 1.5
(38.1)		 1.3
(33.0)		 0.7
(17.8)		 0.9
(22.9)		 1.0
(25.4)		 0.8
(20.3)		 0.7
(17.8)		 12.8
(325.1)
Աղբյուրը[3]։
Jackson կլիմա։ Միջին առավելագույն և նվազագույն ջերմաստիճանները և միջին ջերմաստիճանը.
Ամիս Հունվ Փետ Մար Ապր Մայ Հուն Հուլ Օգոս Սեպ Հոկ Նոյ Դեկ տարի
Միջին մաքսիմում ջերմաստիճանը°F (°C) 24
(−4)		 28
(−2)		 37
(3)		 47
(8)		 58
(14)		 68
(20)		 78
(26)		 77
(25)		 67
(19)		 54
(12)		 37
(3)		 24
(−4)		 49
(9)
Նվազագույն միջին ջերմաստիճանը
°F (°C)		 -1
(−18)		 2
(−17)		 10
(−12)		 21
(−6)		 30
(−1)		 36
(2)		 41
(5)		 38
(3)		 31
(−1)		 22
(−6)		 14
(−10)		 0
(−18)		 20
(-7)
Միջին ջերմաստիճանը
դյույմ (մմ)		 2.6
(66.0)		 1.9
(48.3)		 1.6
(40.6)		 1.4
(35.6)		 1.9
(48.3)		 1.8
(45.7)		 1.3
(33.0)		 1.3
(33.0)		 1.5
(38.1)		 1.3
(33.0)		 2.3
(58.4)		 2.5
(63.5)		 21.4
(543.6)
Աղբյուր[4]։

Բնակչություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Բնակչությունն ըստ թվականների
ՏարիԲնակ.±%
16984937—    
17125840+18.3%
17237248+24.1%
173710 664+47.1%
174611 717+9.9%
175613 046+11.3%
177121 863+67.6%
179049 401+126.0%
180079 216+60.4%
1810119 734+51.1%
1820152 056+27.0%
1830242 278+59.3%
1840391 114+61.4%
1850696 115+78.0%
18601 174 779+68.8%
18701 478 103+25.8%
18801 911 698+29.3%
18902 507 414+31.2%
19003 437 202+37.1%
19104 766 883+38.7%
19205 620 048+17.9%
19306 930 446+23.3%
19407 454 995+7.6%
19507 891 957+5.9%
19607 781 984−1.4%
19707 894 862+1.5%
19807 071 639−10.4%
19907 322 564+3.5%
20008 008 278+9.4%
20108 175 133+2.1%
20168 537 673+4.4%
Նշում՝ 1790֊2010 թվականների մարդահամարը ներառում է բոլոր 5 բորոները՝ 1898 թվականի միավորումից առաջ և հետո։ Վայոմինգի համար, նախքան 1874 թվականին Բրոնքսի միանալը, տես Մանհեթեն հոդվածի «Ժողովրդագրություն» բաժինը[5][6]
2017 գնահատում[7]։
Աղբյուր՝

Ըստ 2001 թվականի հուլիսի 1-ի ԱՄՆ մարդահամարի բյուրոյի նահանգը ունի 568,158 բնակչություն և համեմատած 2010 թվականի մարդահամարի բնակչությունը աճել է 0.8%-ով[8]։ 2004 թվականի տվյալներով նահանգի բնակչության 2.2%-ը (11 հազար մարդ) ծնվել է ԱՄՆ-ի տարածքից դուրս։ Բնակչության խտությունը կազմում է ընդամենը 2.6 մարդ 1 կմ քառակուսու վրա (երկրորդ ամենափոքր ցուցանիշն է Ալյասկայում)։ 2000 թվականի տվյալներով նահանգը ունի հետևեյալ ռասայական կազմը.

  • սպիտակամորթներ (96.19%),
  • աֆրոամերիկացիներ (1.01%),
  • բնիկ ամերիկացիներ (3.06%),
  • ասիացիներ (0.84%),
  • օվկիանիացիներ (0.13%):

Սպիտակամորթները բաժանված են հետևյալ կերպ` գերմանացիներ անգլիացիներ, իռլանդացիներ, նորվեգացիներ և շվեդացիներ։

Տնտեսություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վայոմինգը հարուստ է օգտակար հանածոներով (նավթ, բնական գազ, ածուխ, ուրան և աշխարհում խոշորագույն բնական սոդայի պաշարներ), և հանքաարդյունաբերությունը ավանդաբար գերակշռող դիրք է ունեցել նահանգի տնտեսության մեջ։ Նավթի արդյունահանումը սկսվել է 1890-ական թվականներից։ Ուրանի պաշարներ հայտնաբերվել են 1918 թվականին, սակայն արդյունահանումը ակտիվորեն սկսել է զարգանալ 1950 թվականից։ Նահանգում հիմնականում եկամտի աղբյուր է հանդիսանում զբոսաշրջությունը։ Նահանգի գլխավոր տեսարժան վայրերն են Ելոուսթոուն (ազգային պարկ)ը, Դևիլզ Թաուերը և Գրանդ Թեթոն ազգային պարկը։

Պատկերասրահ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընտրությունների արդյունքների գրանցման ցուցակ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընտրությունների արդյունքը մայիսի 1-ի դրությամբ, 2017[9]

Կաղապար:Կուսակցություն#F8F9FA

{{Կուսակցություն|Անկախ (ԱՄՆ) Կաղապար:ԿուսակցությունԿաղապար:Կուսակցություն

! ԿուսակցությունԳրանցված քվեարկողներՏոկոսը
Հանրապետական176,35567.18%
Դեմոկրատական47,10817.94%
Ոչ կուսակցական35,74513.62%
Լիբերտորական կուսակցություն2,3860.91%
Սահմանադրական կուսակցություն7930.30%
Այլ1370.05%
Ընդհանուր քվեարկողներ262,524100.00%

Ընտրությունների արդյունքները Վարչաշրջաններում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանրապետականներն ունեն ձայների մեծամասնություն Ալբանիայում և Տետոնում, որտեղ նրանք ունեն ընտրողների մեծ ցուցակ։

Հանրապետական Դեմոկրատական Անկուսակցական Լիբերտորական Սահմանադրական Այլ մանրամասն Ընդամենը
Շրջան Ընտրողներ % Ընտրողներ % Ընտրողներ % Ընտրողներ % Ընտրողներ % Ընտրողներ % Ընտրողներ % Ընտրողներ
Ալբանիա7,86245.38%5,54131.98%3,58520.69%298 1.72%390.23%10.00%2,32113.40%17,326
Բիգ Հորն4,59782.84%4518.13%4327.79%29 0.52%400.72%00.00%4,14674.71%5,549
Քեմբել15,45882.90%1,0735.75%1,8519.93% 1861.00%510.27%270.14%14,38577.15%18,646
Գարբոն4,11862.36%1,33620.23%1,06416.11%72 1.09%130.20%10.02%2,78242.13%6,604
Կոնվերս5,49981.45%5658.37%6309.33%30 0.44%240.36%30.04%4,93473.08%6,751
Քրոք3,39486.38%2275.78%2706.87%180.46% 200.51%00.00%3,16780.60%3,929
Ֆրեմոնթ11,54666.16%3,51620.15%2,18712.53%1480.85%510.29%30.02%8,03046.01%17,451
Գուշեն4,47274.45%86714.43%61410.22%360.60%180.30%00.00%3,60560.02%6,007
Հոթ Սփրինգս2,09578.41%31111.64%2449.13%140.52%80.30%00.00%1,78466.77%2,672
Ջոնսոն3,85784.07%3196.95%3768.20%230.50%130.28%00.00%3,53877.12%4,588
Լարամիե25,32560.35%9,72823.18%6,42115.30%3470.83%990.24%450.11%15,59737.17%41,965
Լինքոլն6,95776.01%8749.55%1,21713.30%750.82%270.29%30.03%6,08366.46%9,153
Նատրոնա22,80067.23%5,63016.60%4,97314.66%3631.07%1450.43%00.00%17,17050.63%33,911
Նիոբրարա1,19988.81%735.41%715.26%40.30%30.22%00.00%1,12683.40%1,350
Պարկ12,13377.82%1,4959.59%1,80811.60%1090.70%460.03%10.01%10,63868.23%15,592
Պլատե3,38472.62%70715.17%49210.56%450.97%320.69%00.00%2,67757.45%4,660
Շերիդան10,59370.76%2,30015.36%1,89112.63%1250.83%270.18%350.23%8,29355.40%14,971
Սաբլիթ3,71782.25%3938.70%3818.43%240.53%60.13%10.02%3,32473.55%4,519
Սվիթվեթեր9,80456.22%4,89428.06%2,48514.25%1981.14%560.32%20.01%4,91028.16%17,439
Տետոն5,10238.90%4,84136.91%3,04823.24%1110.85%110.08%40.03%2611.99%13,117
Ուինտա6,27371.94%1,26414.50%1,05012.04%830.95%400.46%100.11%5,00957.44%8,720
Վաշակի3,15879.47%43510.95%3428.61%270.68%120.30%00.00%2,72368.52%3,974
Վեստոն3,01583.06%2687.38%3138.62%210.58%120.33%10.03%2,83775.68%3,630
Պետությունում ընդամենը176,35567.18%47,10817.94%35,74513.62%2,3860.91%7930.30%1370.05%129,24749.24%262,524

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Вайоминг (ռուս.) // Большая советская энциклопедия. Том 8. Буковые — Варле — 1927. — Т. 8. — С. 586—589.
  2. ↑ 2020 թվականի ԱՄՆ մարդահամար / United States Census Bureau
  3. ↑ «CountryStudies.us». CountryStudies.us. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 31-ին.
  4. ↑ «Countrystudies.us». Countrystudies.us. Վերցված է 2010 թ․ հուլիսի 31-ին.
  5. ↑ Արխիվացված Հոկտեմբեր 19, 2013 Wayback Machine
  6. ↑ «Historical decennial census population for Wyoming counties, cities, and towns». U.S. Census, Վայոմինգի վիճակը. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 24-ին.
  7. ↑ «Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2017 (NST-EST2017-01)». United States Census Bureau. Վերցված է 2017 թ․ դեկտեմբերի 27-ին. «spreadsheet links: www.census.gov/data/tables/2017/demo/popest/nation-total.html»
  8. ↑ en:United States Census Bureau
  9. ↑ «Statewide Summary : Wyoming Voter Registration» (PDF). Soswy.state.wy.us. 2017 թ․ հունվար. Վերցված է 2017 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Վայոմինգ» հոդվածին։
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 11, էջ 258)։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Վայոմինգ&oldid=10692057» էջից