Վայոմինգ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox map.png
Վայոմինգ
անգլ.՝ Wyoming
flag of Wyoming Զինանշան
Flag of Wyoming.svg
Seal of Wyoming.svg
From Chittenden Road, Mt. Washburn, Yellowstone NP - panoramio - Aaron Zhu.jpg
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Կարգավիճակ ԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վարչկենտրոն Շայեն
Ամենաբարձր կետ Gannett Peak
ԲԾՄ 2040 մետր
Օրենսդրական մարմին Wyoming Legislature
Միության մուտք (44-րդ)
Պաշտոնական լեզուներ անգլերեն
Բնակչություն
586 107 մարդ (2015)[1] (50 տեղ)
Տարածք 253 348 կմ² կմ² (10 տեղ)
Wyoming in United States.svg
Հիմնադրված է հուլիսի 10, 1890 թ.
Սահմանում է Մոնտանա, Հարավային Դակոթա, Նեբրասկա, Կոլորադո, Յուտա և Այդահո
Ժամային գոտի UTC-7, Mountain Time Zone և America/Denver
Հապավում WY
ISO 3166-2 կոդ US-WY
Միության մուտք (44-րդ)
Կոորդինատներ: 43°0′1e-07″ հս․ լ. 107°30′1e-07″ ամ. ե. / 43.000000000028° հս․. լ. 107.500000000028° ավ. ե. / 43.000000000028; 107.500000000028
wyoming.gov

Վայոմինգ (անգլերեն՝ Լսել Wyoming), նահանգ ԱՄՆ-ի արևմտյան մասում։ Նահանգի տարածքը կազմում է 156,000-ից ավելի քառակուսի կիլոմետր և այս ցուցանիշով 10-րդ տեղն է զբաղեցնում Ամերիկայի նահանգների մեջ: Նահանգի բնակչությունը 600,000-ից քիչ է, և այս ցուցանիշով այն վերջինն է ԱՄՆ նահանգների մեջ, և նախավերջինը` բնակչության խտությամբ։ Վայոմինգը հյուսիսում սահմանակից է Մոնթանային, արևելքում՝ Հարավային Դակոտային և Նեբրասկային, հարավում՝ Կոլորադոյին, հարավ-արևմուտքում՝ Յութային և արևմուտքում՝ Այդահոյին։ Նահանգի կենտրոնը և ամենախիտ բնակեցված քաղաքը Շայենն է, որի բնակչությունն 2013 թվականի տվյալներով 62,448 է։ Արևելքի 2/3 մասը ծածկված է լեռնաշղթաններով։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տիտոն Նահանգի արևմտյան մասում

Վայոմինիգ նահանգի մակերեսը կազմում է 253 348 կմ² (ԱՄՆ նահանգների մեջ զբաղեցնում է 10-րդ տեղը): Հյուսիսից նահանգը սահմանակից է Մոնտանային, արևելքից սահմանակից է Հարավային Դակոտային և Նեբրասկային, հարավից սահմանակից է Կոլորադոյին և Յուտային, արևմուտքից Այդահոյին: Նահանգի արևմտյան մասը զբաղեցնում են ժայռոտ լեռները, ամենաբարձր կետը Գաննեթթ Պիկ լեռն է (4207 մ): Միջին բարձրությունը ծովի մակարդակից կազմում է 2042 մետր: Նահանգի արևելյան մեծ մասը զբաղեցնում են դաշտավայրերը, Բլեյք-Հիլսի լեռները անցնում են այդ դաշտավայրերով: Նահանգի հարավ արևմտյան մասում գտնվում է Վայմոնգի բարձրավանդակը: Գլխավոր գետերն են Ելոուսթոն, Գրին-Րիվեր և Սնեյք գետերը:

Նահանգի 16%-ը ծածկված է անտառներով, այդ թվում` արժեքավոր ծառատեսակներով, որոնցից են եղևնին, սոճին, բարդին և այլն:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վայոմինգի կլիման մայրցամաքային կիսաչորային է և ամբողջ տարվա ընթացքում տեղի են ունենում ջերմաստիճանի մեծ տատանումներ: Ամռանը ջերմաստիճանը բավականին բարձր է. հուլիս ամսին հասնում է 29-37 °C-ի, իսկ բարձրադիր վայրերում` 21°С:

Նույնիսկ բարձրադիր շրջաններում գիշերը ջերմաստիճանը զով է: Ձմռանը ցուրտ է, սակայն ցուրտ եղանակին փոխարինում է մեղմ եղանակը: Չինուկ կոչվող քամիները փչում են այդ տարածքներով և ձմռանը կարող են անսովոր բարձր ջերմաստիճանի պատճառ դառնալ: Տեղումների մեծ մասը տեղում է ուշ գարնանը և վաղ ամռանը: Նահանգի մեծ մասում տեղումների քանակը մեկ տարվա ընթավքում անձրևի տեսքով հասնում է 250 մմ-ի, չնայած որոշ լեռնային շրջաններում արդեն ձյան տեսքով հասնում է 510 մմ-ի: Երբևէ արձանագրված ամենաբարձր ջերմաստիճանը Վայմոնգում եղել է 46°C-ը (ֆիքսվել է 1900 թվականի հուլիսի 12-ին Բեյսինում), իսկ ամենացածր ջերմաստիճանը -54°C-ն է (1933 թվականի փետրվարի 9-ին Րիվերսայդում):

Նահանգի ցանկացած մասում կլիման կախված է ծովի մակարդակի բարձրությունից և տեղանքի բնույթից: Այս գործոնները սահմանում են տեղական օդային հոսանքները և ջերմաստիճանի տատանումները բերել են տարափ և խոնավություն:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ 2001 թվականի հուլիսի 1-ի ԱՄՆ մարդահամարի բյուրոյի նահանգը ունի 568,158 բնակչություն և համեմատած 2010 թվականի մարդահամարի բնակչությունը աճել է 0.8%-ով [2]: 2004 թվականի տվյալներով նահանգի բնակչության 2.2%-ը (11 հազար մարդ) ծնվել է ԱՄՆ-ի տարածքից դուրս: Բնակչության խտությունը կազմում է ընդամենը 2.6 մարդ 1 կմ քառակուսու վրա (երկրորդ ամենափոքր ցուցանիշն է Ալյասկայում): 2000 թվականի տվյալներով նահանգը ունի հետևեյալ ռասայական կազմը.

  • սպիտակամորթներ (96.19%),
  • աֆրոամերիկացիներ (1.01%),
  • բնիկ ամերիկացիներ (3.06%),
  • ասիացիներ (0.84%),
  • օվկիանիացիներ (0.13%):

Սպիտակամորթները բաժանված են հետևյալ կերպ` գերմանացիներ անգլիացիներ, իռլանդացիներ, նորվեգացիներ և շվեդացիներ:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վայոմինգը հարուստ է օգտակար հանածոներով (նավթ, բնական գազ, ածուխ, ուրան և աշխարհում խոշորագույն բնական սոդայի պաշարներ), և հանքաարդյունաբերությունը ավանդաբար գերակշռող դիրք է ունեցել նահանգի տնտեսության մեջ: Նավթի արդյունահանումը սկսվել է 1890-ական թվականներից: Ուրանի պաշարներ հայտնաբերվել են 1918 թվականին, սակայն արդյունահանումը ակտիվորեն սկսել է զարգանալ 1950 թվականից: Նահանգում հիմնականում եկամտի աղբյուր է հանդիսանում զբոսաշրջությունը: Նահանգի գլխավոր տեսարժան վայրերն են Ելոուսթոուն (ազգային պարկ)ը, Դևիլզ Թաուերը և Գրանդ Թեթոն ազգային պարկը:


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]