Կանզաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Կանզաս (այլ կիրառումներ)
Picto infobox map.png
Կանզաս
Kansas
flag of Kansas Զինանշան
Flag of Kansas.svg
Seal of Kansas.svg
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Մաան է Midwestern United States
Կարգավիճակ ԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վարչկենտրոն Տոպիկա
Ամենաբարձր կետ Mount Sunflower
ԲԾՄ 600 մետր
Օրենսդրական մարմին Kansas Legislature
Միության մուտք հունվարի 29, 1861 (34-րդ)
Պաշտոնական լեզուներ անգլերեն
Բնակչություն
2 911 641 մարդ (2015)[1] (33 տեղ)
Տարածք 213 100 կմ² կմ² (15 տեղ)
Kansas in United States.svg
Հիմնադրված է հունվարի 29, 1861 թ.
Սահմանում է Օկլահոմա, Կոլորադո, Նեբրասկա և Միսսուրի
Ժամային գոտի Central Time Zone, UTC-6 և America/Chicago
Հապավում KS
ISO 3166-2 կոդ US-KS
Անվանված է Կանզաս գետ
Մականուն The Sunflower State, The Wheat State և The Free State
Միության մուտք հունվարի 29, 1861 (34-րդ)
Կոորդինատներ: 38°30′ հս․ լ. 98°0′ ամ. ե. / 38.500° հս․. լ. 98.000° ավ. ե. / 38.500; 98.000
kansas.gov

Կանզաս (անգլերեն՝ Լսել Kansas), նահանգ ԱՄՆ-ի կենտրոնական մասում։ Տարածքը՝ 213,1 հազար կմ²։ Վարչական կենտրոնը՝ Տոպիկա։ Կոչվել է Կանզաս գետի անունով։ Ամենամեծ քաղաքը Ուիչիտոն է: Կանզաս նահանգը առաջատարն է հացահատկի մշակման ծավալներով: Նահանգի ծաղիկը արևածաղիկն է, նահանգի ծառը բարդին է: Հնդկացիների լեզվով, որոնք բնակեցված են եղել այդտեղ Կանզաս անվանումը նշանակում է «Հարավային քամու մարդկանց բնակավայր»: Նահանգը, որի մեծ մասը զբաղեցնում են տափաստանները, հյուսիսից սահմանակից է Նեբրասկային, արևելքից՝ Միսսուրի գետին, Օկլահոմա և Կոլորադոյին սահմանակից է հարավ-արևմուտքից: Նահանգի ամենամեծ գետերն են Միսսուրին և Արկանզասը, որոնք պատկանում են Հյուսիսային Ամերիկայի ամենամեծ գետ Միսսիսիպիի ջրային ավազանին:


Աշխարհագրություն և կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարավից Կանզասը սահմանակից է Միսսուրիին, արևմուտքում Կոլորադոյին, Հյուսիսից Նեբրասկա նահանգին, հարավից Օկլահոմա նահանգին: Տարածք կազմում է 213,096 քառակուսի կիլոմետր: Կանզասի կլիման մայրցամաքային է, ձմռանը սառը (երբեմն ցուրտ), իսկ ամռանը՝ շոգ: Նահանգի արևելյան մասում հաճախ տեղի են ունենում եղանակի և ջերմաստիճանի հանկարծակի փոփոխություններ: Տարածքը պաշտպանված չէ Կանադայից ներխուժող սառը օդային հոսանքներից, և Մեքսիկական ծոցից եկող տաք օդային հոսանքներից: Օդային զանգվածների բախման հետևանքով ձևավորվում են մթնոլորտային ճակատներ , որից էլ առաջանում է տոռնադոն: Տարեկան միջին ջերմաստրճանը հասնում է +13 °C-ի։Առավելագույն ջերմաստիճանը եղել է +49 °C , որը գրանցվել է 1936 թվականի հուլիսի 24-ին Ալթոն (Alton) կոչվող վայրում։ Նվազագույն ջերմաստիճանը եղել է -40 °C, որը գրանցվել է 1905 թվականի փետրվարի 13-ին Լիբանան (Lebanon) բնակավայրում: Հունվարի ամսվա միջին ջերմաստիճանը լինում է -2...-4 °C (օրական միջին առավելագույն ջերմաստիճանը +2 ... + 6 °C է, գիշերը նվազագույն ջերմաստիճանը -6 °C ..- 9 °C): Հուլիսին միջին ջերմաստիճանը կազմում է +26 .. + 27 °C (օրական առավելագույնը ջերմաստրճանը կազմում է +32 .. + 34 ° C, գիշերը առնվազն՝ +19 .. + 21 ° C): Տարեկան միջին տեղումների քանակը կազմում է 1000 մմ է, որը նվազում է հարավ-արեւելքում կազմելով 400 մմ (Ուիչիտո քաղաքում տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 772 մմ): Որոշ երաշտային տարիներին տարեկան տեղումների հիմնական մասը լինում է ապրիլ-սեպտեմբեր ամիսներին: Դոջ-Սիթին (Dodge City) համարվում է Միացյալ Նահանգների ամենաքամոտ բնակավայրը: Քամու միջին արագությունը մեկ ժամում 14 մղոն արաջություն է կազմում (6.4 մ / վ):

Ժողովուրդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ ԱՄՆ բնակչության մարդահամար բյուրոյի 2011 թվականի հուլիսի 1-ի տվյալներով Կանզասի բնակչությունը կազմել է 2,871,238 մարդ։ Բնական աճը ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների կազմել է 0,64 % [2]: Ըստ 2000 թվականի մարդահամարի տվյալների նահանգի ռասայական կազմը հետևյալն է սպիտակամորթներ (91,91%), աֆրոամերիկացիներ (6.41%), բնիկ ամերիկացիներ (1.78%), ասիացիներ (2,1%), հավայացիներ և օվկիանիացիներ (0 ,12%): Սպիտակամորթ բնակիչները հիմնականում ունեն` գերմանական (33.75%), իռլանդական (14.4%), անգլիական (14.1%), ֆրանսիական (4,4%), շոտլանդական (4.2%), հոլանդական (2.5% ) և շվեդական (2.4%) ծագում [3]:

Ըստ 2004 թվականի տվյալների մոտ 149 800 մարդ (Կանզասի բնակչության 5.5% -ը) ծնվել է Միացյալ Նահանգներից դուրս:

Բնակչության դինամիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1950: 1 905 299 հզ.
  • 1960: 2 178 611 հզ.
  • 1970: 2 246 578 հզ.
  • 1980: 2 363 679 հզ.
  • 1990: 2 477 574 հզ.
  • 2000: 2 688 418 հզ.
  • 2010: 2 853 116 հզ.[4]
  • 2014: 2 904 000 հզ.

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՀՆԱ-ն (մեկ շնչի հաշվով) կազմել է 35,013 դոլար (2008 թ.): Արդյունաբերության մեջ մտնում է` ավիացոն ոլորտը (ինքնաթիռ), ճարտարագիտությունը (տրանսպորտային սարքավորումներ), նավթի և բնական գազի արդյունահանումը, սննդի (մսի փաթեթավորում, ալյուր) արտադրությունը, լեռնահանքերի վերամշակումը, հրատարակչությունը, քիմիական և թեթև արդյունաբերությունը: Գյուղատնտեսության ոլորտից զարգացած են անասնապահությունը (խոշոր եղջերավոր անասուններ և խոզեր), մշակաբույսերը (ցորեն, եգիպտացորեն, վարսակ, բամբակ), միսը և կաթնամթերքը: Ծառայությունների ոլորտներն են` զբոսաշրջությունը, ֆինանսները և առևտուրը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]