Մերիլենդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Մերիլենդ
անգլ.՝ Maryland
flag of Maryland Զինանշան
Flag of Maryland.svg
Seal of Maryland (reverse).svg
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Մաան է contiguous United States
Կարգավիճակ ԱՄՆ-ի նահանգ
Մտնում է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Վարչկենտրոն Աննապոլիս
Ամենաբարձր կետ Hoye-Crest
ԲԾՄ 105 մետր
Օրենսդրական մարմին Maryland General Assembly
Դատական մարմին Maryland Court of Appeals
Միության մուտք ապրիլի 28, 1788 (7-րդ)
Պաշտոնական լեզուներ չկա
Բնակչություն
6 006 401 մարդ (2015)[1] (19 տեղ)
Տարածք 32 133 կմ² կմ² (42 տեղ)
Maryland in United States.svg
Հիմնադրված է ապրիլի 28, 1788 թ.
Սահմանակցում է Դելավեր, Կոլումբիայի շրջան, Վիրջինիա, Արևմտյան Վիրջինիա և Փենսիլվանիա
Ժամային գոտի հյուսիսամերիկյան ժամային գոտի և America/New_York
Հապավում MD
Փոխարինեց Province of Maryland
ISO 3166-2 կոդ US-MD
Անվանված է Henrietta Maria of France
Միության մուտք ապրիլի 28, 1788 (7-րդ)
Կոորդինատներ: 39°0′ հս․ լ. 76°42′ ամ. ե. / 39.000° հս․. լ. 76.700° ավ. ե. / 39.000; 76.700
maryland.gov

Մերիլենդ (անգլերեն՝ Լսել Maryland), տարածքով փոքր նահանգ ԱՄՆ-ի արևելյան մասում։ Մերիլենդը մեկն է այսպես կոչված հյուիսիատլանտյան նահանգներից և մեկը 13 նահանգներից, որտեղ տեղի է ունեցել Ամերիկյան հեղափոխությունը: Բնակչությունը կազմում է 5 828 289 մարդ (2001 թվականի տվյալներով այն ԱՄՆ-ում զբաղեցնում է 19-րդ տեղը)։ Վարչական կենտրոնը Աննապոլիսն է Some Annapolis commercial strip.jpg, խոշորագույն քաղաքը Բալթիմորն էBaltimoreC12.png:

Պաշտոնական մականուններն են`

Աշխարհագրություն և կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մերիլենդ նահանգի մակերեսը կազմում է 32 133 կմ² (42-րդ տեղում է ԱՄՆ-ի նահանգներում), որի մոտ 21 %-ը ջուր է: Նրա տարածքը բաժանված է արևելյան (Դելմարվա թերակղզու վրա) և արևմտյան ափերի: Հյուսիսից Մերիլենդը սահմանակից է Փենսիլվանիային, արևելյան մասով` Դելավեր նահանգին, իսկ հարավից և արևմուտքից սահմանակից է Վիրջինիային և հարավային Վիրջինիային (սահմանը անցնում է Պոդոմակայի երկայնքով), ինչպես նաև` Կոլումբիայի շրջանի վարչական կենտրոնին: Արևելքից նահանգը սահմանակից է Ատլանտյան օվկիանոսին: Նահանգի արևմուտքում է տեղակայված, այսպես կոչված, «Ջրվեժների գիծը»:

Տարեկան միջին եւ բարձր ջերմաստիճանները Մերիլենդի տարբեր քաղաքների եւ վայրերի համար (պետության տարածքային չափսերը)
Քաղաք Հուն Փետ Մար Ապր Մայ Հուն Հուլ Օգոս Սեպ Հոկ Նոյ Գեկ
Հայաթսվիլե 47 °F (8 °C)
29 °F (−2 °C)
51 °F (11 °C)
31 °F (−1 °C)
60 °F (16 °C)
38 °F (3 °C)
70 °F (21 °C)
46 °F (8 °C)
78 °F (26 °C)
55 °F (13 °C)
86 °F (30 °C)
64 °F (18 °C)
89 °F (32 °C)
69 °F (21 °C)
87 °F (31 °C)
67 °F (19 °C)
81 °F (27 °C)
60 °F (16 °C)
71 °F (22 °C)
49 °F (9 °C)
61 °F (16 °C)
41 °F (5 °C)
50 °F (10 °C)
32 °F (0 °C)
Օկլենդ 34 °F (1 °C)
16 °F (−9 °C)
38 °F (3 °C)
17 °F (−8 °C)
48 °F (9 °C)
25 °F (−4 °C)
59 °F (15 °C)
34 °F (1 °C)
68 °F (20 °C)
45 °F (7 °C)
75 °F (24 °C)
53 °F (12 °C)
79 °F (26 °C)
58 °F (14 °C)
78 °F (26 °C)
56 °F (13 °C)
71 °F (22 °C)
49 °F (9 °C)
62 °F (17 °C)
37 °F (3 °C)
50 °F (10 °C)
28 °F (−2 °C)
39 °F (4 °C)
21 °F (−6 °C)
Կամբերլենդ 41 °F (5 °C)
22 °F (−6 °C)
46 °F (8 °C)
24 °F (−4 °C)
56 °F (13 °C)
32 °F (0 °C)
68 °F (20 °C)
41 °F (5 °C)
77 °F (25 °C)
51 °F (11 °C)
85 °F (29 °C)
60 °F (16 °C)
89 °F (32 °C)
65 °F (18 °C)
87 °F (31 °C)
63 °F (17 °C)
80 °F (27 °C)
55 °F (13 °C)
69 °F (21 °C)
43 °F (6 °C)
57 °F (14 °C)
34 °F (1 °C)
45 °F (7 °C)
26 °F (−3 °C)
Հագեսթաուն 39 °F (4 °C)
22 °F (−6 °C)
42 °F (6 °C)
23 °F (−5 °C)
52 °F (11 °C)
30 °F (−1 °C)
63 °F (17 °C)
39 °F (4 °C)
72 °F (22 °C)
50 °F (10 °C)
81 °F (27 °C)
59 °F (15 °C)
85 °F (29 °C)
64 °F (18 °C)
83 °F (28 °C)
62 °F (17 °C)
76 °F (24 °C)
54 °F (12 °C)
65 °F (18 °C)
43 °F (6 °C)
54 °F (12 °C)
34 °F (1 °C)
43 °F (6 °C)
26 °F (−3 °C)
Ֆրեդերիսկ 42 °F (6 °C)
26 °F (−3 °C)
47 °F (8 °C)
28 °F (−2 °C)
56 °F (13 °C)
35 °F (2 °C)
68 °F (20 °C)
45 °F (7 °C)
77 °F (25 °C)
54 °F (12 °C)
85 °F (29 °C)
63 °F (17 °C)
89 °F (32 °C)
68 °F (20 °C)
87 °F (31 °C)
66 °F (19 °C)
80 °F (27 °C)
59 °F (15 °C)
68 °F (20 °C)
47 °F (8 °C)
56 °F (13 °C)
38 °F (3 °C)
45 °F (7 °C)
30 °F (−1 °C)
Baltimore 42 °F (6 °C)
29 °F (−2 °C)
46 °F (8 °C)
31 °F (−1 °C)
54 °F (12 °C)
39 °F (4 °C)
65 °F (18 °C)
48 °F (9 °C)
75 °F (24 °C)
57 °F (14 °C)
85 °F (29 °C)
67 °F (19 °C)
90 °F (32 °C)
72 °F (22 °C)
87 °F (31 °C)
71 °F (22 °C)
80 °F (27 °C)
64 °F (18 °C)
68 °F (20 °C)
52 °F (11 °C)
58 °F (14 °C)
43 °F (6 °C)
46 °F (8 °C)
33 °F (1 °C)
Էլլթոն 42 °F (6 °C)
24 °F (−4 °C)
46 °F (8 °C)
26 °F (−3 °C)
55 °F (13 °C)
32 °F (0 °C)
67 °F (19 °C)
42 °F (6 °C)
76 °F (24 °C)
51 °F (11 °C)
85 °F (29 °C)
61 °F (16 °C)
88 °F (31 °C)
66 °F (19 °C)
87 °F (31 °C)
65 °F (18 °C)
80 °F (27 °C)
57 °F (14 °C)
69 °F (21 °C)
45 °F (7 °C)
58 °F (14 °C)
36 °F (2 °C)
46 °F (8 °C)
28 °F (−2 °C)
Օկեան սիթի 45 °F (7 °C)
28 °F (−2 °C)
46 °F (8 °C)
29 °F (−2 °C)
53 °F (12 °C)
35 °F (2 °C)
61 °F (16 °C)
44 °F (7 °C)
70 °F (21 °C)
53 °F (12 °C)
79 °F (26 °C)
63 °F (17 °C)
84 °F (29 °C)
68 °F (20 °C)
82 °F (28 °C)
67 °F (19 °C)
77 °F (25 °C)
60 °F (16 °C)
68 °F (20 °C)
51 °F (11 °C)
58 °F (14 °C)
39 °F (4 °C)
49 °F (9 °C)
32 °F (0 °C)
Վալդորֆ 44 °F (7 °C)
26 °F (−3 °C)
49 °F (9 °C)
28 °F (−2 °C)
58 °F (14 °C)
35 °F (2 °C)
68 °F (20 °C)
43 °F (6 °C)
75 °F (24 °C)
53 °F (12 °C)
81 °F (27 °C)
62 °F (17 °C)
85 °F (29 °C)
67 °F (19 °C)
83 °F (28 °C)
65 °F (18 °C)
78 °F (26 °C)
59 °F (15 °C)
68 °F (20 °C)
47 °F (8 °C)
59 °F (15 °C)
38 °F (3 °C)
48 °F (9 °C)
30 °F (−1 °C)
Point Lookout պետական այգի 47 °F (8 °C)
29 °F (−2 °C)
51 °F (11 °C)
31 °F (−1 °C)
60 °F (16 °C)
38 °F (3 °C)
70 °F (21 °C)
46 °F (8 °C)
78 °F (26 °C)
55 °F (13 °C)
86 °F (30 °C)
64 °F (18 °C)
89 °F (32 °C)
69 °F (21 °C)
87 °F (31 °C)
67 °F (19 °C)
81 °F (27 °C)
60 °F (16 °C)
71 °F (22 °C)
49 °F (9 °C)
61 °F (16 °C)
41 °F (5 °C)
50 °F (10 °C)
32 °F (0 °C)
[3][4][5][6][7][8][9][10][11][12]

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության խտության քարտեզ

Ըստ 2011 թվականի հուլիսի 11-ի ԱՄՆ մարդահամարի բյուրոյի տվյալների` նահանգի բնակչությունը կազմել է 5,828,289 մարդ, համեմատած 2010 թվականի տվյալների` բնակչությունն աճել է 0.95%-ով[13]: Բնակչության հիմնական մասը ապրում է նահանգի կենտրոնական մասում, Բալթիմոր և Վաշինգտոնի մետրոպոլիայի տարածքում: 2006 թվականի տվյալներով նահանգում ապրող 645 744 մարդ ծնվել է Միացյալ Նահանգներից դուրս: Նրանք հիմնականում Լատինական Ամերիկայի և Ասիայի տեղաբնիկներն են: Մերիլենդը կորեական սփյուռքի մեծ տունն է [14]: Ռասայական կազմը հետևյալն է.

  • սպիտակամորթներ (66,99 %),
  • աֆրոամերիկացիներ (29,02%),
  • ասիացիներ (4,53 %),
  • բնիկ ամերիկացիներ (0,76 %),
  • օվկիանիացիներ (0,12 %):

Սպիտակամորթների հիմնական մասը կազմում են գերմանացի, իռլանդացի, անգլիացի և իտալացի գաղթականները: Բնակչության 82 %-ը դավանում է քրիստոնեություն, 4%-ը` հինդուիզմ 0,1%—ը` իսլամ, 1%—ը` այլ կրոններ, իսկ 11%-ը իրենց հայտարարել են ոչ կրոնականներ:

Բնակչության դինամիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1940- 1 821 244 մարդ
  • 1950- 2 343 001 մարդ
  • 1960- 3 100 689 մարդ
  • 1970- 3 922 399 մարդ
  • 1980- 4 216 975 մարդ
  • 1990- 4 781 468 մարդ
  • 2000- 5 296 486 մարդ
  • 2010- 5 773 552 մարդ

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քերրոլ շրջանի գյուղական լանդշավտը

Ըստ բյուրոյի տնտեսական վերլուծության, ՀՆԱ-ն Մերիլենդում 2005 թվականի տվյալներով կազմել է 246 մլրդ դոլար (15-րդ տեղում է ԱՄՆ նահանգներում): Մերիլենդի այսօրվա տնտեսությունը մեծապես կախված է ծառայության ոլորտից: Տրանսպորտը, շինարարությունը և տեղեկատվական տեխնոլոգիաները մեծապես ազդում են պետական կապիտալի և խոշոր նավահանգիստների գործունեության վրա: Բացի այդ, Մերիլենդում տեղակայված են բազմաթիվ դաշնային կազմակերպություններ, ինչպիսիք են՝ ՆԱՍԱ-ն, Ազգային անվտանգության գործակալությունը (ԱՆԲ), որոնք գտնվում են Ֆորթ Մեյդում: Սպառողական ապրանքների անվտանգության հանձնաժողովի կողմից է հսկվում պարենը և դեղամիջոցները (FDA):

Նահանգն ունի ածուխի զգալի պաշարներ, բայց դրա արտադրությունն էապես նվազել է սկսած XX դարի սկզբից: Գոյություն ունեն քար և ավազ արտադրող ընկերություններ: Գյուղատնտեսության զարգացումը մասնավորապես կախված է ծխախոտից:

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բալթիկտիկծովյան մետրոպոլիտեն
  • Վաշինգտոնյան մետրոպոլիտեն

Առավել հայտնի ուսումնական հաստատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էյզենհաուեր գրադարան (Ջոն Հոփկինսի համալսարան)
  • Ջոն Հոփքինսի համալսարանHopkins Hall, 1885.jpg Johns Hopkins Hospital, early photo.jpg

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընտրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախագահական ընտրությունների արդյունքները

Թրամփ Կենտրոն Բալթիմոր, 1918 թվականին Ագնևի մանկության տարիներին

Gubernatorial election results[15]
Տարի Դեմոկրատական Հանրապետական
1950 42.7% 275,824 57.3% 369,807
1954 45.5% 319,033 54.5% 381,451
1958 63.6% 485,061 36.5% 278,173
1962 55.6% 428,071 44.4% 341,271
1966 40.6% 373,543 49.5% 455,318
1970 65.7% 639,579 32.3% 314,336
1974 63.5% 602,648 36.5% 346,449
1978 71.0% 718,328 29.0% 293,635
1982 62.0% 705,910 38.0% 432,826
1986 82.4% 907,291 17.6% 194,185
1990 59.8% 664,015 40.2% 446,980
1994 50.2% 708,094 49.8% 702,101
1998 55.1% 846,972 44.8% 688,357
2002 47.7% 813,422 51.6% 879,592
2006 52.7% 942,279 46.2% 825,464
2010 56.2% 1,044,961 41.8% 776,319
2014 47.3% 818,890 51.0% 884,400
Presidential election results[15]
Year Դեմոկրատական Հանրապետական
1952 43.8% 395,337 55.4% 499,424
1956 40.0% 372,613 60.0% 559,738
1960 53.6% 565,808 46.4% 489,538
1964 65.5% 730,912 34.5% 385,495
1968 43.6% 538,310 41.9% 517,995
1972 37.4% 505,781 61.3% 829,305
1976 53.0% 759,612 47.0% 672,661
1980 47.1% 726,161 44.2% 680,606
1984 47.0% 787,935 52.5% 879,918
1988 48.2% 826,304 51.1% 876,167
1992 49.8% 988,571 35.6% 707,094
1996 54.3% 966,207 38.3% 681,530
2000 56.6% 1,145,782 40.2% 813,797
2004 55.9% 1,334,493 42.9% 1,024,703
2008 61.9% 1,629,467 36.5% 959,862
2012 62.0% 1,677,844 35.9% 971,869
2016 60.3% 1,677,928 33.9% 943,169
2016 պրեզիդենտական ընտրության ժամանակ

Since before the Civil War, Maryland's elections have been largely controlled by the Democrats[փա՞ստ]

Լեզու[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսպաներենը (այդ թվում` իսպանական կրեոլը) համարվում է Մերիլենդի երկրորդ լեզվուն՝ անգլերենից հետո: Երրորդ եւ չորրորդ ամենաշատ խոսակցական լեզուները ֆրանսերեն (այդ թվում Patois եւ Cajun) և չինարեն լեզուներն են: Խոսակացական լեզուներ են նաև գերմաներենը, ռուսերենը, իտալերենը, պարսկերենը, վիետնամերենը, հնդկերենը, արաբերենը, չինարենը և այլն[16]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Population Estimates Program
  2. Nicknames: America's 50 States
  3. «NowData – NOAA Online Weather Data»։ National Oceanic and Atmospheric Administration։ Վերցված է December 17, 2012 
  4. «Monthly Averages for Oakland, MD»։ weather.com։ Վերցված է September 28, 2013 
  5. «Station Name: MD CUMBERLAND 2»։ National Oceanic and Atmospheric Administration։ Վերցված է March 5, 2013 
  6. «Monthly Averages for Hagerstown, MD»։ weather.com։ Վերցված է September 28, 2013 
  7. «Station Name: MD FREDERICK POLICE BRKS»։ National Oceanic and Atmospheric Administration։ Վերցված է March 5, 2013 
  8. «Station Name: MD MD SCI CTR BALTIMORE»։ National Oceanic and Atmospheric Administration։ Վերցված է February 27, 2013 
  9. «Monthly Averages for Elkton, MD (21921)»։ The Weather Channel։ Վերցված է May 21, 2017 
  10. «Station Name: MD OCEAN CITY MUNI AP»։ National Oceanic and Atmospheric Administration։ Վերցված է March 5, 2013 
  11. «Monthly Averages for Waldorf, MD»։ The Weather Channel։ Վերցված է May 21, 2017 
  12. «Monthly Averages for Point Lookout State Park [Scotland, MD]»։ The Weather Channel։ Վերցված է May 21, 2017 
  13. Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico
  14. The Foreign Born from Korea in the United States
  15. 15,0 15,1 Leip, David։ «General Election Results – Maryland»։ United States Election Atlas։ Վերցված է November 18, 2016 
  16. «Maryland Languages»։ City-Data։ Վերցված է September 14, 2016 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ