Վաշինգտոն ԿՇ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Վաշինգտոնից)
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Վաշինգտոն (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Վաշինգտոն, Կոլումբիայի շրջան
Washington, DC
Դրոշ Զինանշան
Flag of the District of Columbia.svg Seal-DC.png

Washington DC view1.jpg
Կոորդինատներ: 38°53′42″ հս․ լ. 77°2′12″ ամ. ե. / 38.89500° հս․. լ. 77.03667° ավ. ե. / 38.89500; 77.03667
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Հիմնադրված է 1790 թ.
Մակերես 177 կմ²
ԲԾՄ 125 մ
Բնակչություն 601 723 մարդ (2010)
Խտություն 3771 մարդ/կմ²
Ագլոմերացիա 5,4 մլն
Ժամային գոտի UTC-5, ամառը UTC-4
Հեռախոսային կոդ 202
Փոստային ինդեքսներ 20001-20098, 20201-20599
Պաշտոնական կայք dc.gov
##Վաշինգտոն ԿՇ (ԱՄՆ)
Red pog.png

Վաշինգտոն (Կոլումբիայի շրջան) (Վաշինգտոն ԴիՍի) (անգլ.՝ Washington, District of Columbia), Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների մայրաքաղաքը։ Պաշտոնական անվանումը` Կոլումբիա շրջան (անգլ.՝ District of Columbia, կրճատ` D.C): Որպեսզի քաղաքը չշփոթեն երկրի հյուսիս-արևմուտքում գտնվող համանուն նահանգի հետ, ամերիկացիները իրենց խոսակցական լեզվում այն ավանում են «Դի Սի» կամ «Վաշինգտոն Դի Սի»:

Կոլումբիա շրջանն ինքնուրույն տարածք է, որ չի մտնում ոչ մի նահանգի կազմում: Այն ձևավորվել է 1790 թվականին հատուկ ակտով և ներառել է Ջորջթաուն, ինչպես նաև Ալեքսանդրիա (մինչև 1846 թվականը) քաղաքները: Վաշինգտոն քաղաքը հիմնադրվել է 1791 թվականին և անվանակոչվել ԱՄՆ-ի առաջին նախագահ Ջորջ Վաշինգտոնի պատվին: 1871 թվականին Վաշինգտոն և Ջորջթաուն քաղաքները, ինչպես նաև Վաշինգտոն կոմսությունը հռչակվում են որպես ինքնուրույն վարչական միավոր` միավորվելով Կոլումբիա շրջանում:

Քաղաքը գտնվում է Պոտոմակ գետի հյուսիսային ափին: Այն հարավ-արևմուտքում սահմանակցում է Վիրջինիա և մնացած բոլոր կողմերից` Մերիլենդ նահանգների հետ: Քաղաքի մշտական բնակչությունը կազմում է 600.000 մարդ, սակայն աշխատանքային շաբաթվա ընթացքում քաղաքամերձ բնակավայրերի բնակիչների հաշվին այն աճում է` հասնելով մինչև մեկ միլիոնի: Վաշինգտոնի ագլոմերացիայի բնակչությունը կազմում է մոտ 5.4 միլիոն մարդ. այդ ցուցանիշով այն ութերորդն է երկրում:

Վաշինգտոնում են գտնվում նահանգային կառավարության երեք ճյուղերի գլխավոր ներկայացուցչությունները` ներառյալ ԱՄՆ-ի նախագահի նստավայրը Սպիտակ տանը, ինչպես նաև համազգային նշանակության բազմաթիվ հուշարձաններ ու թանգարաններ: Քաղաքում տեղակայված են բազմաթիվ դեսպանություններ, Համաշխարհային բանկի, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի, Ամերիկյան պետությունների կազմակերպության, Միջամերիկյան զարգացման բանկի, Առողջապահության համաամերկյան կազմակերպության գլխավոր գրասենյակները:

Վաշինգտոնը ղեկավարում է քաղաքային խորհուրդը, որը բաղկացած է 13 անդամից քաղաքապետի գլխավորությամբ, սակայն ԱՄՆ Կոնգրեսն ունի գերակա իշխանություն քաղաքի նկատմամբ և կարող է փոփոխել խորհրդի ընդունած օրենքները: Այդ իսկ պատճառով քաղաքի բնակիչներն ունեն ինքնակառավարման ավելի քիչ օրենքներ, քան այլ նահանգների բնակիչները: Կոլումբիա շրջանն ունի ձայնի իրավունք չունեցող ներկայացուցիչ ԱՄՆ-ի Կոնգրեսի Ներկայացուցիչների պալատում: Մինչև ԱՄՆ Սահմանադրության 23-րդ բարեփոխման վավերացումը 1961 թվականին շրջանի բնակիչները ձայնի իրավունք չունեին նաև նախագահական ընտրություններում:

Քաղաքի նշանաբանն է` Արդարադատությունը բոլորի համար (լատ.՝ Justitia Omnibus, անգլ.՝ Justice for All):

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ շրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հնագիտական տվյալների համաձայն` ժամանակակից Անակոստիա գետի մոտ առնվազն 4.000 տարի առաջ ապրել են ամերիկյան բնիկները[1]: Եվրոպացիները հետազոտել են այս տարածքները 17-րդ դարի սկզբից. նրանցից առաջիններից մեկը կապիտան Ջոն Սմիթն էր[2][3]: Ժամանակակից Վաշինգտոն քաղաքի տեղում եղել են մի քանի բնակավայրեր, գյուղեր:

Ժամանակակից Կոլումբիա շրջանի առաջին գաղութարար հողատերերը եղել են Ջորջ Թոմփսոնը և Թոմաս Ջերարդը: 1662 թվականին նրանք որպես նվեր ստացել են Կապիտոլիում բլրի շրջակա հողերը և այլ հողատարածքներ Պոտոմակ գետի ստորին հատվածում: Թոմփսոնը 1670 թվականին Կապիտոլիում բլրին առընթեր իր հողատարածքները վաճառել է Թոմաս Նոթլիին, ինչից հետո տարածքն անցել է Դենիել Քերոլին[4]: 1697 թվականին Մերիլենդի իշխանությունները կառուցեցին ամրություն` բնիկ ամեիկացիներին քշելով արևմուտք[5]:

1751 թվականին, երբ Մերիլենդի օրենսդիր իշխանությունը 280 ֆունտով 60 ակր հողատարածք է գնել Ջորջ Գորդոնից և Ջորջ Բիելից, հիմնադրվել է Ջորջթաունը[6]: Մոտավորապես նույն ժամանակ` 1749 թվականին, հիմնադրվել է Ալեքսանդրիան: Ջորջթաունը Պոտոմակ գետի հոսանքի ուղղությամբ ամենաբարձր բնակավայրն էր, որի մոտ օվկիանոսից կարելի էր հասնել առևտրական նավերով: Ջորջթաունը, գաղութային Մերիլենդից ծխախոտի և այլ ապրանքների առևտրի շնորհիվ, վերածվել է ծաղկուն նավահանգստի[7]:

Քաղաքի նախագծումն ու կառուցումը 18-րդ դարի վերջին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաշինգտոնի տարածքի փոփոխման սխեման

Մայրցամաքային Առաջին կոնգրեսից սկսած և Երկրորդ կոնգրեսի կողմից անկախության հռչակումից հետո նոր պետության մայրաքաղաքը Ֆիլադելֆիան էր: Տարբեր հանգամանքներով պայմանավորված` ԱՄՆ-ի գոյության առաջին տարիներին երկրի գլխավոր քաղաքի կարգավիճակն անցնում էր տարբեր քաղաքներին` ամեն անգամ, սակայն, կրկին այդ դերը զիջելով Ֆիլադելֆիային: Վերջին ժամանակահատվածը, երբ Ֆիլադելֆիան ունեցել է ամերիկյան մայրաքաղաքի կարգավիճակ, եղել է 1778-1783 թվականների հատվածը: 1783 թվականի հունիսին Անկախության սրահի (անգլ.՝ Independence Hall) պատերի տակ հավաքվել է դժգոհ զինվորների բազմություն` պահանջելով վճարել Անկախության պատերազմի ծառայության համար: Կոնգրեսի պատվիրակներն իրենց հերթին Փենսիլվանիայի նահանգապետ Ջոն Դիկինսոնին պահանջ են ներկայացնում, որ նա ապահովի ազգային խորհրդարանի անվտանգ աշխատանքը, և աշխարհազոր է հավաքում այն պաշտպանելու նպատակով: Սակայն Դիքինսոնը հրաժարվում է ճնշել բողոքի ցույցը: Այս իրադարձությունը ստանում է «Փենսիլվանյան փոթորիկ» անվանումը, ինչի արդյունքում հունիսի 21-ին Կոնգրեսը ստիպված է լինում փախչել Փրինսթոն` Նյու Ջերսի նահանգ[8]:

Դիքինսոնի` ազգային կառավարությանը պաշտպանելու մտքից հրաժարվելը քննարկման նյութ է դարձել 1787 թվականի Ֆիլադելֆիայի կոնվենտում, որտեղ ընդունվել է ԱՄՆ-ի Սահմանադրությունը: Առաջին հոդվածի 8-րդ մասը Կոնգրեսին իշխանություն է տալիս.

Aquote1.png բոլոր դեպքերում իրականացնել օրենսդրական լիազորությունները շրջանի նկատմամբ (ոչ ավելի մեծ, քան ամեն կողմը տասը մղոն տարածությամբ), ինչը զիջվում է առանձին նահանգների կողմից և հաստատվում է Կոնգրեսի կողմից` դառնալով ԱՄՆ կառավարության գործունեության վայրը, նման իշխանություն իրականացնել բոլոր հողերի նկատմամբ, որոնք ձեռք են բերվել նահանգի օրենսդիր ժողովների համաձայնությամբ, որտեղ այդ տարածքներն ամրությունների, պահեստների, զինանոցի և համանման այլ նշանակություն ունեն:
- ԱՄՆ Սահմանադրություն, հոդված 1, բաժին 8[9]
Aquote2.png


1788 թվականի հունվարի 23-ին Ջեյմս Մեդիսոնը «Ֆեդերալիստի» № 43 հոդվածում նաև նշել է, որ ազգային մայրաքաղաքը պետք է անկախ լինի նահանգներից հենց իր իսկ անվտանգության ու սպասարկման համար[10]: Սահմանադրությունը, սակայն, չէր սահմանում նոր մայրաքաղաքի գտնվելու վայրը: Մերիլենդ, Նյու Ջերսի, Նյու Յորք և Վիրջինիա նահանգներն առաջարկում էին իրենց տարածքները նոր մայրաքաղաքի համար: Հյուսիսային նահանգները նախընտրում էին, որ մայրաքաղաք հռչակվի իրենց խոշոր քաղաքներից մեկը, իսկ հարավային նահանգները, ընդհակառակը, ցանկանում էին, որ նոր մայրաքաղաքը կինի իրենց տարածքում[11]: Ավելի ուշ 1790 թվականի համաձայնագրով, որը ստորագրել են Ջեյմս Մեդիսոնը, Ալեքսանդր Համիլթոնը և Թոմաս Ջեֆերսոնը, նոր մայրաքաղաքը պետք է գտնվեր Պոտոմակ գետի ափին` Վիրջինիայի ու Մերիլենդի սահմանին: Համիլտոնն առաջարկում էր, որ դաշնային նոր կառավարությունն իր վրա վերցնի պարտքերը, որոնք նահանգները հավաքել էին անկախության համար մղվող պատերազմի ժամանակ: Սակայն 1790 թվականին հարավային նահանգները զգալիորեն փոխհատուցում են իրենց պարտքերը: Համիլտոնի առաջարկը պահանջում էր, որ հարավային նահանգները վճարեն հյուսիսային նահանգների պարտքի մի մասը` փոխարենը մայրաքաղաքը կառուցելով իրենց տարածքում: Ջեֆերսոնն ու Մեդիսոնը սատարում են այդ առաջարկը` ապահովելով նոր մայրաքաղաքի տեղը հարավային նահանգներում[12]:

1790 թվականի հուլիսի 16-ի օրենքը նախատեսում էր նոր մայրաքաղաքի գտնվելը այն շրջանում, որը կհռչակի նախագահ Ջորջ Վաշինգտոնը[13]: Դաշնային շրջանի սկզբնական ձևը քառակուսի էր` ամեն կողմը տասը մղոն երկարությամբ, և Վաշինգտոնն ուզում էր մայրաքաղաքի մեջ ներառել Ալեքսանդրիան: 1791 թվականին Կոնգրեսը դաշնային շրջանի մեջ Ալեքսանդրիան ներառելու համար ուղղում է արել օրենքում: Այս օրենքի համաձայն` նախագահ Վաշինգտոնը 1791 թվականին երեք լիազոր (Թոմաս Ջոնսոն, Դենիել Քերոլ և Դևիդ Ստյուարտ) է նշանակում, որպեսզի վերահսկեն դաշնային շրջանի ու մայրաքաղաքի հատակագծումը, դիզայնը և սեփականության ձեռքբերումը այդ տարածքում[14]: 1791 թվականի սեպտեմբերի 9-ին նրանք համաձայնում են քաղաքն անվանել Ջորջ Վաշինգտոնի պատվին, իսկ շրջանն անվանում են Կոլումբիա` ի պատիվ ԱՄՆ-ն խորհրդանշող կերպարի[15][16]: 1791-1792 թվականներին ճարտարապետ Էնդրյու Էլիքոթը և նրա օգնականները սահմանում են քաղաքի սահմանները` 40 մեծ քար դնելով նրա պարագծով: Այդ քարերից շատերը մինչ օրս էլ նույն տեղում են մնացել և այժմ համարվում են ազգային հուշարձաններ[17]: Այդպիսով, նոր քաղաքը սկսում են կառուցել Պոտոմակ գետի հյուսիսային ափին` Ջորջթաունից արևելք:

1800 թվականի նոյեմբերի 17-ից ԱՄՆ-ի Կոնգրեսը հաստատվում է Վաշինգտոնում[18]:

19-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կապիտոլիումի շենքը 1814 թվականին` անգլիացիների` քաղաքի վրա հարձակումից հետո

1801 թվականին ընդունված որոշման համաձայն` ձևավորվել է Կոլումբիա շրջանը, որի մեջ մտել են Վաշինգտոնը, Ջորջթաունը և Ալեքսանդրիան: Այնուհետև տվյալ տարածքը բաժանվել է երկու շրջանի` Վաշինգտոն (Պոտոմակից հյուսիս և արևելք) և Ալեքսանդրիա (գետից հարավ և արևմուտք)[19]: Այս օրենքն ընդունելուց հետո Վաշինգտոնի քաղաքացիները արդեն չեն համարվել Մերիլենդի և Վիրջինիայի բնակիչներ:

1814 թվականի օգոստոսի 24-25-ին անգլո-ամերիկյան պատերազմի շրջանակներում ծովակալ Ջորջ Քոբերնի գլխավորությամբ անգլիացիները գրավում և հրդեհի են մատնում Վաշինգտոնը, ինչի արդյունքում այրվում են Կապիտոլիումը, գանձարանը և Սպիտակ տունը[20]: Կառավարական շինությունների մեծ մասը վերականգնում են, սակայն Կապիտոլիումը, որը դեռևս վերականգնման շրջանում էր, ներկայիս տեսքն ստացել է միայն 1868 թվականին[21]:

1830-1840-ական թվականներին Ալեքսանդրիայի հարավային շրջանում սկսվում է տնտեսական անկումը, որի պատճառ են հանդիսանում տեղի աբոլիցիոնիստների գործողությունները, ովքեր հասնում են այն բանին, որ վերանա ստրկատիրությունը այն ժամանակ, երբ ստրկավաճառությունը հանդիսանում էր շրջանի տնտեսության հենքը[22]: 1840 թվականին Ալեքսանդրիայի բնակիչները դիմում են Կոնգրեսին խնդրանքով, որ իրենց հողատարածքները հետ ընդգրկվեն Վիրջինիա նահանգի կազմի մեջ: 1846 թվականի հուլիսի 9-ին Կոնգրեսը բավարարում է այդ պահանջը[23]:

1850 թվականի համաձայնագրով քաղաքում արգելվում է ստրկավաճառութունը (բայց ոչ ստրկությունը)[24]: 1860 թվականին քաղաքի սևամորթ բնակչությունը մոտ 80 %-ով բաղկացած էր ազատ բնակիչներից: 1861 թվականի Ամերիկայի քաղաքացիական պատերազմը հանգեցրեց բնակչության աճին հիմնականում ազատագրված ստրուկների հոսքի հաշվին: 1862 թվականին ԱՄՆ-ի նախագահ Աբրահամ Լինկոլնը ստորագրել է ակտ, որով ազդարարվում էր ստրկության վերջը մայրաքաղաքում: Դրանից հետո ազատ է հռչակվում մոտ 3.100 մարդ[25]. К 1870 году население города увеличилось почти до 132 000 человек[26]: 1870 թվականին քաղաքի բնակչությունը հասնում էր 132.000-ի: Չնայած քաղաքի աճին` Վաշինգտոնի փողոցները մնում էին չսալահատակված, ինչի հետևանքով հաճախ անձրևից հետո անհնար էր դառնում դրանցով քայլելը խիստ ցեխի պատճառով: Ճանապարհների վիճակն այնքան վատ էր, որ Կոնգրեսի մի քանի անդամներ առաջարկում են նույնիսկ տեղափոխել մայրաքաղաքը մեկ այլ վայր[27]:

Ֆորդ թատրոնը, որտեղ 1865 թվականին սպանվել է նախագահ Աբրահամ Լինքոլնը

1871 թվականին ընդունված օրենքով Կոնգրեսը ստեղծում է կառավարություն ամբողջ շրջանի ղեկավարումն իրականացնելու համար` դրա հետ մեկտեղ միավորելով Վաշինգտոն, Ջորջթաուն քաղաքները մեկ միավորում, որը ստանում է Կոլումբիայի շրջան պաշտոնական անվանումը[28]: Նույնիսկ այն բանից հետո, երբ իրավական տեսանկյունից Վաշինգտոն քաղաքի գոյությունը դադարեցվել էր 1871 թվականին, այդ անունը շարունակվում է կիրառվել ամբողջ շրջանը մատնանշելու համար: Նույն օրենքով Կոնգրեսը հանձնաժողով է նշանակում քաղաքը մոդեռնացնելու նպատակով: 1873 թվականին նախագահ Ուլիսես Ս. Գրանթը նահանգապետ է նշանակում Ալեքսանդր Շեփարդին: Նույն թվականին Շեփարդը 20 միլիոն դոլար (2007 թվականի հաշվարկով` 357 միլիոն դոլար[29]) է ծախսում հասարակական աշխատանքների վրա: Վաշինգտոնը մոդեռնացվում է քաղաքային բյուջեի նյութական սպառման հաշվին: 1874 թվականին Կոնգրեսը պաշտոնանկ է անում Շեփարդին, և քաղաքի վերազինման փորձեր այլևս չեն ձեռնարկվում ընդհուպ մինչև 1901 թվականը:

20-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարդկանց բազմությունը լսում է Մարտին Լյութեր Քինգի ելույթը Վաշինգտոնյան երթի ժամանակ, 1963

Քաղաքի բնակչության թվաքանակը համեմատաբար կայուն էր մինչև 1930-ական թվականների Մեծ ճգնաժամը, երն Ֆրանկլին Ռուզվելտի Նոր կուրսի օրենսդրությամբ ավելացավ պետական ծառայողների թիվը Վաշինգտոնում: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը ակտիվացրեց կառավարության գործունեությունը` լրացնելով մայրաքաղաքում քաղծառայողների թիվը[30]: 1950 թվականին քաղաքի բնակչությունը հասավ իր գագաթնակետին` 802.178 բնակիչ[31]: 1961 թվականին ընդունվել է ԱՄՆ-ի Սահմանադրության 23-րդ բարեփոխումը, որը Վաշինգտոնին տրամադրում էր երեք ձայն ընտրողների կոլեգիայում նախագահի ընտրության համար, սակայն դարձյալ կոնգրեսմեն ընտրելու հնարավորություն չէր ընձեռում:

Վիետնամի պատերազմի դեմ բողոքող ցուցարարները փորձում են մտնել Պենտագոնի շենք, 1967

1968 թվականի ապրիլի 4-ին, կապված քաղաքացիական իրավունքների շարժման առաջնորդ Մարտին Լյութեր Քինգի սպանության հետ, քաղաքում` հատկապես աֆրոամերիկյան և առևտրական թաղամասերում, անկարգություններ են տեղի ունենում, որոնք շարունակվում են երեք օր, քանի դեռ չի հաջողվում այն ճնշել 13.000-անոց դաշնային և ազգային գվարդիայի զորաբանակի միջոցով: Այրվում են շատ խանութներ, տարբեր շինություններ, որոնց վերականգնումը ձգձգվում է մինչև 1990-ական թվականների վերջերը[32]:

1973 թվականին Կոնգրեսը որոշում է ընդունում Կոլումբիա շրջանի ինքնակառավարման մասին, որով նախատեսվում էր քաղաքի կառավարումը քաղաքային խորհրդի կողմից` ընտրված քաղաքապետի գլխավորությամբ[33]: 1975 թվականին Ուոլթեր Վաշինգտոնը դառնում է առաջին ընտրված և միաժամանակ ԱՄՆ-ի մայրաքաղաքի առաջին սևամորթ քաղաքապետը[34]: Սակայն 1980-1990-ական թվականներին քաղաքային խորհուրդը քննադատվում է ոչ հմուտ ղեկավարման և բյուջեի միջոցները անտեղի վատնելու պատճառով[35]: Քաղաքը վերականգնում էր մինչև 2001 թվականն ունեցած իր ֆինանսական վիճակը, երբ Սենատի գործունեությունը վերահսկման ուղղությամբ կասեցվել էր:

21-րդ դար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին Վաշիգտոնի հարևան Արլինգտոնում տեղի է ունեցել ահաբեկչական գործողություն. «Ամերիկյան ավիաընկերությունների» (անգլ.՝ American Airlines) № 77 չվերթի ինքնաթիռը մխրճվել է Պենտագոնի արտաքին ձախ թևի մեջ: Արաբ մահապարտ ահաբեկիչների խումբը, առգրավելով քաղաքացիական ինքնաթիռը, այն ուղղել է պաշտպանության նախարարության շենքի վրա: Արդյունքում մահացել է 189 մարդ` ներառյալ հինգ ահաբեկիչները, ինքնաթիռի 59 ուղևորները և Պենտագոնի 125 աշխատակիցները[36]: Ահաբեկչությունից հետո սկսվել է հուշահամալիրի կառուցումը` նվիրված զոհերի հիշատակին: Այն բացվել է 2008 թվականի սեպտեմբերի 11-ին` ողբերգության 7-րդ տարելիցին[37]:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաշինգտոնը գտնվում է ԱՄՆ-ի հյուսիս-արևելքում` Ատլանտյան օվկիանոսի ափից մոտ 53 կմ հեռավորության վրա[38]: Քաղաքի մակերեսը 177 կմ² է, որից 159 կմ²-ն բաժին է ընկնում ցամաքին, իսկ 18 կմ²-ն` ջրին[39]: Ցամաքային հատվածում քաղաքը գտնվում է Մերիլենդ նահանգի տարածքում. այն շրջապատված է նրանով ամեն կողմից` բացի հարավ-արևմուտքից: Քաղաքը գտնվում է երեք գետերի մոտ` Պոտոմակ` և նրա երկու վտակների` Անակոստիայի և Ռոկ Կրիկի[40]: Մեկ այլ վտակ` Թայբեր Կրիկը, որն անցնում էր Ազգային ծառուղով, 1870-ական թվականներին ամբողջովին իջեցվել է քաղաքի տակ[41]: Պոտոմակին զուգահեռ քաղաքով անցնում է Վաշինգտոնի ջրանցքը, որը թափվում է Անակոստիայի մեջ: Վտակ է ձևավորել նաև ներկայումս գերլցված Վաշինգտոն Սիթի ջրանցքը, որի միջոցով 1815-1850-ական թվականներին քաղաքի միջով Անակոստիա գետին են հասել[42]: Չեսապիկ և Օհայո ջրանցքները սկիզբ են առել Ջորջթաունում և 19-րդ դարում օգտագործվել են Պոտոմակ գետի Փոքր ջրանցքները շրջանցելու համար, որոնք գտնվում էին Վաշինգտոնի հյուսիս-արևմուտքում` Ատլանտյան ափի եզրագծին[43]:

Քաղաքի սահմաններում տեղակայված են մի քանի կղզիներ: Պոտոմակի վրա են գտնվում Թեոդոր Ռուզվելտի, Կոլումբիայի, Երեք քույրերի և մի քանի այլ մանր կղզիներ: Անակոստիայի խոշորագույն կղզին Քինգմենի կղզին է:

Ի հեճուկս քաղաքային լեգենդի` Վաշինգտոնը չի կառուցվել չորացված ճահիճների վրա: Այն ժամանակ, երբ, իրոք, ճահճուտները շրջապատում էին այս գետերի հարակից տարածքները, քաղաքի տարածքի մեծ մասը կազմում էին գյուղատնտեսական նշանակության տարածքներն ու բլուրները: Քաղաքի ամենաբարձր կետը Ռենո կետն է, որ գտնվում է Ֆորտ Ռենոյի այգում` ծովի մակարդակից 125 մ բարձրության վրա[44]: Ամենացածր կետը Պոտոմակ գետի հունն է[45]: Վաշինգտոնի աշխարհագրական կենտրոնը գտնվում է 4-րդ և Էլ սթրիթ (անգլ.՝ L Street) փողոցների հատման կետում[46][47][48]:

Վաշինգտոնի տարածքի մոտ 20 %-ը` 7.464 ակր, կազմում են այգիների տնկարկները: Բնակչության խտության մեծությամբ այն երկրորդն է Նահանգներում[49]: Ազգային պարկերի ամերիկյան ծառայությունը տնօրինում է քաղաքի բնական միջավայրի մեծ մասը` ներառյալ այնպիսի պարկեր, ինչպիսիք են Ազգային ծառուղին, Ռոկ Կրիկը, Թեոդոր Ռուզվելտի կղզու պարկը, Սահմանադրության այգիները և այլն[50]: Ռոկ Կրիկ քաղաքյին այգին, որ հիմնադրվել է 1890 թվականին և ունի 1.754 ակր (7.10 կմ²) մակերես, մեծությամբ չորրորդ ազգային պարկն է երկրում: Այստեղ հաստատվել են տարբեր կենդանիներ ու թռչուններ` եղջերու, կուղբ, բու, շնագայլ, աճում են տարատեսակ բույսեր[51]: Բնական միջավայրի միակ մասը, որը չի գտնվում Ազգային պարկերի ծառայության ենթակայության տակ, Ազգային դենդրարիումն է, որ գտնվում է ամերիկյան գյուղատնտեսության նախարարության տնօրինման ներքո:

Վաշինգտոն քաղաքի տեսքը Վաշինգտոնի կոթողից

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաշինգտոնը գտնվում է մերձարևադարձային խոնավ կլիմայական գոտու հյուսիսային շրջանում, սակայն համաձայն Trewartha կլիմայական դասակարգման` քաղաքն ունի չափավոր ծովային կլիմա[52][53]: Ձմեռները սովորաբար ցուրտ են, թուլյ ձյունով, որ սովորաբար տարեկան կազմում է 37 սմ: Ձմեռային միջին ջերմաստիճանը կազմում է 3.3 °C դեկտեմբերի կեսից մինչև փետրվարի կեսը[54]: Ձյունամրրիկները Վաշինգտոնին անհանգստացնում են միջին հաշվարկով 4-6 տարին մեկ: Ամենաուժեղ փոթորիկներն անվանում են նորդիստեր, որոնք, որպես կանոն, ուղեկցվում են ուժգին քամով, հորդառատ անձրևով կամ ձյունով: Այս փոթորիկները հաճախ բնորոշ են լինում Ամերիկայի արևելյան ափին[55]:

Ամառները շոգ են ու խոնավ: Հուլիսի միջին ջերմաստիճանը 26.4 °C է, օրական միջին խոնավությունը` մոտ 66 %[54][54][56]: Ամառային բարձր ջերմաստիճանի և խոնավության միագումարը հանգեցնում է հաճախակի ամպրոպների, ինչն էլ երբեմն հանգեցնում է պտտահողմերի առաջացման:

Վաշինգտոնում գրանցված ամենաբարձր ջերմաստիճանը գրանցվել է 1918 թվականի օգոստոսի 6-ին և 1930 թվականի հուլիսի 20-ին` +41 °C, մինչդեռ ամենացածր ջերմաստիճանը` −26 °C, գրանցվել է 1899 թվականի փետրվարին` Մեծ ձյունամրրիկի ժամանակ[55]:

Գարունն ու աշունը մեղմ են և տաք:

Վաշինգտոնի հատակագիծը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լ'Էֆանտի հատակագիծը, 1791

Վաշինգտոն ԿՇ-ն պլանային քաղաք է: 1791 թվականին ԱՄՆ-ի նախագահ Ջորջ Վաշինգտոնը ֆրանսիացի ճարտարապետ, քաղաքաշինարար Պիեր Շարլ Լ'Էֆանտին հանձնարարում է մշակել նոր մայրաքաղաքի հատակագիծը, իսկ շոտլանդացի տեղագրագետ Ալեքսանդր Ռալսթոնին նշանակում է նրան օգնական քաղաքի հատակագիծը կազմելու գործում[57]: Լ'Էֆանտի ծրագիրն առանձնանում էր լայն փողոցներով և ծառուղիներով, որոնք սկիզբ էին առնում ուղղանկյուն հատվածներից` տարածություն ապահովելով բաց տարածքների և լանդշաֆտային դիզայնի համար[58]: Նա քաղաքի հատակագիծը մշակելիս հաշվի էր առել այնպիսի քաղաքների հատակագծեր, ինչպիսիք են Փարիզը, Ամստերդամը, Կարլսրուեն և Միլանը, ուր նրան ուղարկել էր Թոմաս Ջեֆերսոնը[59]: Ճարտարապետի դիզայնում նախատեսված էր հսկա ծառուղի` մոտ մեկ մղոն (1.6 կմ) և 400 ֆուտ (120 մ) երկարությամբ, այն շրջանում, որտեղ այժմ Ազգային մոլն է[60]:

Վաշինգտոնի` Լ'Էֆանտի մշակած հատակագիծը, որ ստացել է Էնդրյու Էլիքոթը 1792 թվականին

Լ'Էֆանտի ծրագիրը 1792 թվականի մարտին վերանայել է Էնդրյու Էլիքոտը: Նախագահ Վաշինգտոնը Լ'Էֆանտին պաշտոնից հեռացրել է 1792 թվականին երեք կոմիսարների հետ ունեցած կոնֆլիկտի պատճառով, ովքեր նշանակված էին վերահսկելու մայրաքաղաքի կառուցումը: Էլիքոթին, ով աշխատել էր Լ'Էֆանտի հետ` նկարելով քաղաքը, հանձնարարվում է ավարտին հասցնել նախագիծը: Չնայած Էլիքոթը փոփոխություններ է մտցնում նախնական ծրագրում` այդ թվում փոխելով որոշ փողոցների մոդելները, այնուամենայնիվ Լ'Էֆանտին է վերագրվում քաղաքի ընդհանուր դիզայնը[61]:

1900-ական թվականների սկզբին Լ'Էֆանտի` ազգային խոշոր մայրաքաղաք ստեղծելու ծրագիրը մթագնեցին արվարձաններն ու պատահականորեն կառուցված շինությունները` ներառյալ երկաթուղային կայարանը Ազգային մոլում: Կոնգրեսը ձևավորում է հատուկ կոմիտե, որ մեղադրվում է Վաշինգտոնի հանդիսավոր կենտրոնը զարդարելու մեջ: Այն, ինչ հայտնի դարձավ Մաքմիլանի հատակագիծ անվանումով, ավարտին է հասցվել 1901 թվականին և ներառում է Կապիտոլիումի և Ազգային առևտրի կենտրոնի տարածքների վերաիմաստավորումը, արվարձանների մաքրումը և պարկի նոր համակարգի ստեղծումը: Ենթադրվում է, որ այս ծրագիրը հիմնականում պահպանել էր Լ'Էֆանտի նախագծի դիզայնը[62]:

Օրենքի համաձայն` Վաշինգտոնի հորիզոնը ցածր է և ձգված: Շինությունների բարձրության մասին 1910 թվականի դաշնային օրենքը թույլատրում է հարակից փողոցի լայնությունից ավելի բարձր չեղող շենքերի բարձրությունը ավելացնել ևս 20 ֆուտով (6.1 մ)[63]: Չնայած տարածում գտած կարծիքին` ոչ մի օրենքով երբեք չի սահմանափակվել շենքերի բարձրությունը` Կապիտոլիումի կամ Վաշինգտոնի հուշակոթողի բարձրությունը (169 մ) գերազանցելու. հուշակոթողը շարունակում է մնալ շրջանի ամենաբարձր կառույցը[64]: Քաղաքի ղեկավարները քննադատել են բարձրության սահմանափակումը, որ դարձել է շրջանի բնակարանային ֆոնդի սակավության, տրանսպորտային դժվարությունների պատճառ, որոնցով էլ պայմանավորվել է քաղաքի ընդարձակումը[65]:

12-հարկանի բնակելի շենքի կառուցումը 1894 թվականին խթան հանդիսացավ քաղաքի շինությունների բարձրությունը սահմանափակելու

Կոլումբիա շրջանը բաժանված է ոչ հավասար չորս քառորդի` հյուսիս-արևմուտք, հյուսիս-արևելք, հարավ-արևելք, հարավ-արևմուտք: Քառորդները սահմանափակող առանցքները ճառագայթում են Կապիտոլիումի շենքից: Ճանապարհների բոլոր անվանումները պարունակում են քառորդի հապավում. որպեսզի մատնանշվեն դրանց տեղն և տների համարները, որպես կանոն, համապատասխանում են Կապիտոլիումից հեռու գտնվող թաղամասերի քանակին: Փողոցների մեծ մասը ցանցի նման ձգվում է արևելքից արևմուտք ուղղությամբ և նշվում է տառերով (օրինակ` C Street SW), իսկ հարավից հյուսիս ձգվող փողոցները` թվերով (օրինակ` 4-րդ փողոց NW): Տրամագծով տեղաբաշխված են մայրուղիները, որոնցից շատերն անվանված են նահանգների պատվին[66]:

Վաշինգտոնի տարածքը հյուսիսում սահմանափակված է Հյուսիսային փողոցով (1890 թվականին անվանակոչվել է Ֆլորիդայի պողոտա), արևմուտքում` Ռոկ Կրիկով և արևելքում` Անակուսիա գետով: Վաշինգտոնի փողոցային ցանցը հնարավորինս ընդարձակվել է ամբողջ շրջանում` սկսած 1888 թվականից[67]: Ջորջթաունի փողոցները վերանվանվել են 1895 թվականին: Հատուկ ուշադրության են արժանի որոշ փողոցներ, օրինակ` Փենսիլվանիայի պողոտան, որը Սպիտակ տունը միացնում է Կապիտոլիումին և K փողոցին, որտեղ տեղակայված են լոբիստական մի շարք խմբավորումների գրասենյակները[68]: Վաշինգտոնում հաշվվում է 177 դեսպանատուն, որոնք կազմում են մոտավորապես 297 շենք. դրանք գտնվում են 1.600 բնակելի տների շրջանից դուրս, որոնք պատկանում են այլ երկրների: Դրանցից շատերը գտնվում են Մասաչուսեթս պողոտայի շրջանում, որը ոչ պաշտոնապես հայտնի է որպես Ռոու դեսպանություն[69]:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպիտակ տունը երկրորդն է «Ամերիկյան սիրված ճարտարապետության» ցանկում, 2007

Վաշինգտոնի ճարտարապետությունը խիստ տարբեր է: Ըստ Ամերիկյան ճարտարապետական ինստիտուտի 2007 թվականին կազմած վարկանիշային աղյուսակի` «Ամերիկայի սիրված ճարտարապետություն» մրցույթի տասը լավագույն շենքերից վեցը գտնվում են Կոլումբիա շրջանում[70]: Դրանք են Սպիտակ տունը, Վաշինգտոնի ազգային տաճարը, Թոմաս Ջեֆերսոնի հուշահամալիրը, ԱՄՆ-ի Կապիտոլիումը, Լինքոլնի և Վիետնամի վետերանների հուշահամալիրները: Նորդասական, գոթական, վրացական և ժամանակակից այլ ոճեր արտացոլված են վաշիգտոնյան այս վեց և ակնառու այլ կառույցներում: Հայտնի բացառություն են ֆրանսիական երկրորդ կայսրության ոճով կառուցված շենքերը, օրինակ` Էյզենհաուերի գրասենյակը[71]:

Վաշինգտոնի կենտրոնից դուրս ճարտարապետական ոճերն առավել բազմազան են: Պատմական շինությունները հիմնականում նախագծված են թագուհի Աննայի, ռոմանական, վրացական վերածննդի, բոզ-արի, վիկտորյանական տարատեսակ ոճերով: Դրանք առավել աչքի են ընկնում այն շրջաններում, որոնք ստեղծվել են քաղաքացիական պատերազմից հետո և սովորաբար հետևում են դաշնային և ուշ վիկտորյանական նախագծերին: Ջորջթաունի Հին քարե տունը կառուցվել է 1765 թվականին, ինչի շնորհիվ այն ամենահին ինքնատիպ շինությունն է քաղաքում[72]: 1789 թվականին հիմնադրված Ջորջթաունի համալսարանն առանձնանում է ռոմանական, գոթական ու վերածննդի ոճերի միախառնումով[73]: Ռոլանդ Ռեյգանի շինությունը (անգլ.՝ Ronald Reagan Building ) ամենախոշոր կառույցն է շրջանում` 288.000 մ² ընդհանուր մակերեսով[74]:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի բնակչությունը միշտ եղել է ոչ բազմամարդ ամերիկյան մնացած մեգապոլիսների համեմատությամբ: 1860 թվականին` անմիջապես ԱՄՆ-ի քաղաքացիական պատերազմից առաջ, Վաշինգտոնում ապրում էր մոտ 75.000 մարդ, շատ ավելի քիչ, քան ամերիկյան այնպիսի քաղաքներում, ինչպիսիք են Նյու Յորքն ու Ֆիլադելֆիան[75]: Քաղաքացիական պատերազմից հետո քաղաքի բնակչությունն աճեց մոտ 75 %-ով և հարաբերականորեն կայուն էր մինչև 1930-ական թվականների Մեծ ճգնաժամը[75]: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին քաղաքի բնակչությունն աճել է դաշնային մարմիններում ընդգրկված քաղծառայողների հաշվին[76]: 1950 թվականին քաղաքի բնակչության թիվը հասել է իր առավելագույն ցուցանիշին` 802.178 մարդ[77]: Սակայն շուտով քաղաքն սկսում է կորցնել իր բնակիչներին նրանց` արվարձաններում հաստատվելու պատճառով, քանի որ ճանապարհային ընդարձակված ցանցը մատչելի էր դարձրել քաղաքից դուրս բնակարանները: 1960-ական թվականների հասարակական անկարգությունները և հանցագործությունների քանակի աճը հանգեցրին նրան, որ 1980 թվականին քաղաքի բնակչությունը նվազեց մեկ քառորդով[75]: Քաղաքի բնակչությունը նվազել է մինչև 1990-ական թվականները, սակայն 2000 թվականին առաջին անգամ նկատվեց բնակչության աճ, իսկ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով տասը տարվա ընթացքում բնակչության թվի աճը կազմել է 5.2 %[78][79]:

Տարի Բնակչություն
1800 8144 մարդ
1810 15 471 մարդ
1820 23 336 մարդ
1830 30 261 մարդ
1840 33 745 մարդ
1850 51 687 մարդ
1860 75 080 մարդ
1870 131 700 մարդ
Տարի Բնակչություն
1880 177 624 մարդ
1890 230 392 մարդ
1900 278 718 մարդ
1908 321 000 մարդ [80]
1910 331 069 մարդ [81]
1918 418 000 մարդ
1920 437 571 մարդ [81]
1930 486 869 մարդ [81]
Տարի Բնակչություն
1940 663 091 մարդ [81]
1950 802 178 մարդ [81]
1960 763 956 մարդ [81]
1970 756 510 մարդ [81]
1980 638 333 մարդ [81]
1990 606 900 մարդ [81]
2000 572 059 մարդ [81]
2010 601 723 մարդ [82]
Տարի Բնակչություն
2010 605 125 մարդ [83]
2011 619 624 մարդ [83]
2012 633 427 մարդ [83]
2013 646 449 մարդ [83]
2014 658 893 մարդ [84]
2015 672 228 մարդ [85]

Վաշինգտոնում իր հիմնադրման ժամանակներից մինչ օրս միշտ մեծ թվով աֆրոամերիկացիներ են ապրել. Անկախության պատերազմից հետո Վերին հարավի ստրուկները հաստատվել են քաղաքում: Եթե մինչ պատերազմը սևամորթ ազատ բնակչությունը կազմում էր բնակչության 1 %-ը, ապա 1810 թվականին այն արդեն կազմում էր 10 %[86]: 1800-1940 թվականների ընթացքում աֆրոամերիակացիները կազմել են ամբողջ բնակչության մոտ 30 %-ը[31]:

Աֆրոամերիկացի բնակչության թվաքանակը Վաշինգտոնում իր գագաթնակետին է հասել 1970 թվականին, սակայն այդ ժամանակվանից էլ այն սկսել է նվազել դեպի արվարձաններ հոսքի պատճառով, մինչդեռ սպիտակամորթ բնակչության թվաքանակն սկսել է աճել[87]:

2000 թվականի մարդահամարը ցույց է տվել, որ Վաշինգտոնի բնակիչներից մոտ 33.000 մարդ հոմոսեքսուալ է կամ բիսեքսուալ. այդ ցուցանիշը կազմում է քաղաքի չափահաս բնակչության 8.1 %-ը[88]: 2012 թվականի մարդահամարի տվյալներով այդ ցուցանիշը հասել է 10 %-ի[89]: Այդ թվաքանակի աճը կարելի է բացատրել Վաշինգտոնի լիբերալ քաղաքական տրամադրությամբ, որտեղ միասեռ ամուսնությունները հաստատող օրինագիծն ընդունվել է 2009 թվականին քաղաքապետի կողմից[89][90]:

2010 թվականի մարդահամարի տվյալներով Վաշինգտոնի բնակչությունը 601.657 մարդ է: Վերջին տարիներին նկատվում է բնակչության թվաքանակի աճ. 2000 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքն ուներ 572.059 բնակիչ[91]: Աշխատանքային շաբաթվա ընթացքում բնակիչների թիվն աճում է մոտ միլիոնով արվարձաններից մարդկանց ներհոսքի հաշվին[92]: Վաշինգտոնի ագլոմերացիան` ավելի քան 5 միլիոն բնակչով, հարակից Մերիլենդի և Վիրջինիայի շրջանների հետ երկրում ութերորդն է իր թվաքանակով: Եթե հաշվենք նաև Բալթիմորի ագլոմերացիան, ապա բնակչության թիվը կկազմի 8 միլիոն, ինչի շնորհիվ այն չորրորդը կլինի երկրում այդ ցուցանիշով[93]:

2007 թվականի մարդահամարը ցույց է տվել, որ մայրաքաղաքի բնակչության մոտ մեկ երրորդը գործնականում անգրագետ է: Դա մասամբ պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ ներգաղթյալները (մոտ 74.000 մարդ) վատ գիտեն անգլերեն[94][95]: Քաղաքի բնակչության 85.16 %-ը խոսում է անգլերեն, 8.78 %-ը` իսպաներեն և 1.35 %-ը` ֆրանսերեն[96]: Չնայած գործնական անգրագիտության բարձր ցուցանիշին` բնակիչների մոտ 46 %-ն ունի աստիճան, որը ստացել է քոլեջում չորսամյա ուսումնառությունից հետո[97]:

Համաձայն ԱՄՆ-ի մարդահամարի գրասենյակի` 2010 թվականի տվյալների` քաղաքում բնակվում էին 50.7 % աֆրոամերիկացիներ, 38.5 %` սպիտակամորթներ, 3.5 %` ասիացիներ և 0.3 % բնիկ ամերիկացիներ: Այլ ռասաների ներկայացուցիչները կազմել են 4.1 %, իսկ խառնածինները` 2.9 %: Լատինական Ամերիկայից ներգաղթածների թիվը կազմել է 9.1 %[98]:

Հանցագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաշինգտոնի ոստիկանական բաժանմունքի ավտոմեքենա

Հանցագործությունը Վաշինգտոնում կենտրոնացված է այն շրջաններում, որոնք աչքի են ընկնում չքավորությամբ, թմրանյութերի չարաշահումով: 2010 թվականին կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ քաղաքի թաղամասերի 5 %-ին բաժին է ընկնում շրջանի հանցագործության մեկ քառորդ մասը[99]: Վաշինգտոնի առավել բարեկեցիկ հյուսիս-արևմտյան թաղամասերը, որպես կանոն, անվտանգ են, իսկ բռնություններ ու հանցագործություններ ավելի շատ կատարվում են առավել աղքատ թաղամասերում, որոնք կենտրոնացված են քաղաքի արևելյան հատվածում: Քաղաքի մոտ 60.000 բնակիչ նախկին դատապարտյալներ են[100]:

Վաշինգտոնը հաճախ է հիշատակվում որպես 1990-ական թվականների սկզբի ԱՄՆ-ի «սպանությունների մայրաքաղաք»[101]: Սպանությունների քանակն իր առավելագույն ցուցանիշին է հասել 1991 թվականին` տարեկան 479, սակայն աստիճանաբար այս ցուցանիշը սկսել է նվազել[102]: 2012 թվականին տարեկան սպանությունների թիվը հասել է 88-ի, ինչը ամենացածր ցուցանիշն է` սկսած 1961 թվականից[103]: Սպանությունների թիվն այդ ժամանակից ի վեր աճել է մինչև պատմական այդ նվազագույնը, չնայած այն մոտ է մնում 2000-ական թվականների կեսերի տեմպերին[104]: 2016 թվականին մայրաքաղաքի ոստիկանական բաժանմունքը գրանցել է 135 սպանություն, ինչը 53 %-ով ավելի է, քան 2012 թվականի ցուցանիշը, սակայն 17 %-ով քիչ, քան 2015 թվականի ցուցանիշը[105]: Մի շարք թաղամասեր (Columbia Heights և Logan Circle) առավել ապահով են դարձել, սակայն գողությունների ու հափշտակությունների ցուցանիշն այդ թաղամասերում բարձր է` պայմանավորված գիշերային կյանքի ակտիվությամբ և հարուստ բնակիչների մեծ թվաքանակով[106]: Համենայն դեպս, հանցագործությունների ընդհանուր թվաքանակը գրեթե կիսով չափ կրճատվել է 1990-ական թվականներին գրանցված առավելագույն ցուցանիշների համեմատությամբ[107]:

2008 թվականի հունիսի 26-ին ԱՄՆ-ի Գերագույն դատարանը սատարել է հակընդդեմ դատը: Երկու դատարանն էլ հանգել են այն տեսակետին, որ զենքի արգելքը հակասում է ԱՄՆ-ի Սահմանադրության երկրորդ բարեփոխմանը[108]: Սակայն դատարանի որոշումը չի նշանակել զենքի վերահսկումից հրաժարումը. օրենքները, որոնք պահանջում են զենքի գրանցում, մնում են ուժի մեջ ճիշտ այնպես, ինչպես քաղաքի վրա հարձակման արգելքը[109]: Ի լրումն շրջանային ոստիկանական բաժանմունքի` դաշնային իրավապաշտպան մարմինները քաղաքում ունեն իրավասություն. դա առավել նկատելի է 1791 թվականին հիմնադրված պարկում:

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԱՄՆճի փոստային ծառայության շտաբ-բնակարանը

Վաշինգտոնի տնտեսությունն առաջին հերթին բնորոշվում է քաղաքական կառավարման ոլորտում զբաղվածությամբ, ինչպես նաև ծառայությունների մատուցմամբ: Մեծ տոկոս է կազմում քաղաքի բնակչության այն մասը, որն աշխատում է կառավարման համակարգում, այսինքն` հանդիսանում է դաշնային աշխատող: Նրանց տոկոսը տարեցտարի փոփոխվում է. դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ կառավարությունը երբեմն կրճատում, երբեմն էլ ավելացնում է աշխատատեղերը: 2007 թվականի հունվարին դաշնային ծառայողների թիվը կազմում էր ամբողջ բնակչության 14 %-ը, 2008 թվականին դաշնային կառավարությունը այդ թիվն ավելացրել է` հասցնելով 27 %-ի, քանի որ տրամադրել է լրացուցիչ աշխատատեղեր[110][111]: Քաղաքի ՀՆԱ-ն 2008 թվականին կազմել է 97.2 միլիարդ դոլար. այս ցուցանիշով շրջանը 35-րդն է ամերիկյան 50 նահանգների մեջ[112]:

Շատ կազմակերպություններ, ֆիրմաներ, անկախ կազմակերպություններ, ոչ առևտրային կազմակերպություններ, պրոֆմիություններ, առևտրային խմբեր իրենց շտաբ-գրասենյակներն ունեն Վաշինգտոնում կամ նրա մերձակայքում դաշնային կառավարությանն ավելի մոտ լինելու նպատակով` զբաղվելով իրենց հետաքրքրությունների լոբբինգով[113]:

2010 թվականի հունվարին Վաշինգտոնի ագլոմերացիայում գործազրկության տոկոսը կազմել է 6.9 %. դա երկրորդ արդյունքն է ամերիկյան բոլոր առավել մեծ 49 ագլոմերացիաներում[114]: Անմիջապես Վաշինգտոնում այդ ցուցանիշը կազմում էր 12 %[115]:

Քաղաքում առկա են արդյունաբերության ճյուղեր, որոնք սերտորեն առնչվում են դաշնային կառավարման հետ. դա առաջին հերթին վերաբերում է կրթությանը, ֆինանսներին, պետական քաղաքականությանն ու գիտական հետազոտություններին: Իրենց եկամուտների ցուցանիշով աշխարհի խոշորագույն 500 ընկերություններից (ըստ Fortune ամսագրի) երկուսը գտնվում են Վաշինգտոնում: Դրանք են ԱՄՆ-ի փոստային ծառայությունը (68 միլիարդ դոլար շրջանառությամբ զբաղեցնում է 92-րդ տեղը) և «Fannie Mae» գործակալությունը (29 միլիարդ դոլար շրջանառությամբ զբաղեցնում է 270-րդ տեղը)[116]: Քաղաքում քիչ են արդյունաբերական ձեռնարկությունները: Այս ոլորտը գլխավորապես ներկայացված է սպառողական ապրանքների արտադրությամբ, ինչպես նաև տպագրությամբ. այստեղ են գտնվում մեծ թվով տպագրական ընկերություններ, կառավարական տպագրություններ: Լավ զարգացած է հյուրանոցային բիզնեսը. քաղաքում կա մոտ 130 հյուրանոց[117]:

Կապիտոլիումի բլրի Արևելյան շուկայում կան կրպակներ, որտեղ վաճառվում են մթերային ապրանքներ և արհեստագործական տարբեր իրեր

Համաձայն 2009 շինարարական ընկերությունների ամփոփիչ եզրակացության` 2009 թվականին անշարժ գույքի ներդրումների ծավալով Վաշինգտոնը առաջինն է` գերազանցելով Լոնդոնին ու Նյու Յորքին[118]: Expansion ամսագիրը 2006 թվականին քաղաքը երկրի տասը շրջաններից լավագույնն է համարել առավել բարեհաջող գործարար մթնոլորտի և տնտեսական աճի ցուցանիշներով[119]: Վաշինգտոնը ԱՄՆ-ի քաղաքների թվում երրորդն է Նյու Յորքից և Չիկագոյից հետո առևտրային ընկերութունների գրասենյակների թվով[120]: 2008 թվականին, չնայած ազգային տնտեսական ճգնաժամին և բնակարանների գների անկմանը, քաղաքը երկրորդ տեղն է զբաղեցրել անշարժ գույքի ամերիկյան երկարաժամկետ շուկայի ցանկում, որ հրապարակել է Forbes ամսագիրը[121]:

2006 թվականին մեկ շնչին բաժին ընկնող եկամուտը կազմել է 55.755 դոլար. դա ավելի բարձր է, քան ԱՄՆ-ի ցանկացած նահանգում[122]: Սակայն 2005 թվականի տվյալներով քաղաքի բնակիչների 19 %-ը ապրուստի համար անհրաժեշտ նվազագույն մակարդակից ցածր մակարդակով են ապրում. այս ցուցանիշով Վաշինգտոնը գլխավորում է համապատասխան ցուցակը` զիջելով միայն Միսսիսիպի նահանգին[123]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. MacCord, Howard A. (1957)։ «Archeology of the Anacostia Valley of Washington, D.C. and Maryland»։ Journal of Washington Academy of Sciences 47 (12) 
  2. McAtee, Waldo Lee (1918)։ A Sketch of the Natural History of the District of Columbia։ H.L. & J.B. McQueen։ էջ 5 
  3. «Nacotchtank: Encounters With The English»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-15 
  4. Downing, Margaret Brent (1918)։ «The Earliest Proprietors of Capitol Hill»։ Records of the Columbia Historical Society 21 
  5. Humphrey, Robert L., Mary Elizabeth Chambers (1977)։ Ancient Washington: American Indian Cultures of the Potomac Valley։ George Washington University։ էջ 27 
  6. Ecker, Grace Dunlop (1951)։ A Portrait of Old George Town։ The Dietz Press, Inc.։ էջ 11 
  7. Lesko, Kathleen M.; Valerie Babb and Carroll R. Gibbs (1991)։ Black Georgetown Remembered : A History Of Its Black Community From The Founding Of «The Town of George»։ Georgetown University Press։ էջ 1 
  8. Crew Harvey W.; William Bensing Webb, John Wooldridge (155н892)։ Centennial History of the City of Washington, D. C.։ Dayton, Ohio: United Brethren Publishing House։ էջ 66 
  9. «Constitution of the United States»։ Национальное управление архивов и документации США։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-17 
  10. Madison James (1996-04-30)։ «The Federalist No. 43»։ The Independent Journal։ Library of Congress։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-16 
  11. Crew Harvey W.; William Bensing Webb, John Wooldridge (1892)։ Centennial History of the City of Washington, D. C.։ Dayton, Ohio: United Brethren Publishing House։ էջեր 67–80 
  12. Morison Samuel Eliot (1972)։ «Washington's First Administration: 1789-1793»։ The Oxford History of the American People, Vol. 2։ Meridian 
  13. An ACT for establishing the Temporary and Permanent Seat of the Government of the United States։ Library of Congress։ Վերցված է 2011-03-17 
  14. Morison George C., Jr. (1914)։ The National Capitol: its architecture, art, and history։ J.F. Taylor & Company, New York։ Վերցված է 2011-03-17 
  15. Steward, John (1898) Early Maps and Surveyors of the City of Washington, D.C, Records of the Columbia Historical Society, Vol. 2 p. 53 in Google Books. Retrieved 2009-09-29.
  16. Chapter IV. «Permanent Capital Site Selected», pp. 87-88, 101, in Crew, Harvey W., Webb, William Bensing, Wooldridge, John (1892), Centennial History of the City of Washington, D.C., United Brethren Publishing House, Dayton, Ohio in Google Books
  17. «Boundary Stones of Washington, D.C.»։ BoundaryStones.org։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-17 
  18. «The Senate Moves to Washington»։ Сенат США։ 2006-02-14։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2008-07-11 
  19. Crew Harvey W.; William Bensing Webb, John Wooldridge (1892)։ Centennial History of the City of Washington, D. C.։ Dayton, Ohio: United Brethren Publishing House։ էջ 103 
  20. «Saving History: Dolley Madison, the White House, and the War of 1812»։ White House Historical Association։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-17 
  21. «A Brief Construction History of the Capitol»։ Architect of the Capitol։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-17 
  22. Greeley Horace (1864)։ The American Conflict: A History of the Great Rebellion in the United States։ Chicago: G. & C.W. Sherwood։ էջեր 142–144 
  23. Richards Mark David (Spring/Summer 2004)։ «The Debates over the Retrocession of the District of Columbia, 1801–2004»։ Washington History (Historical Society of Washington, D.C.): 54–82։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2009-01-18-ին։ Վերցված է 2011-02-17 
  24. «Compromise of 1850»։ Library of Congress։ 2007-09-21։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-17 
  25. «DC Celebrates Emancipation Day»։ D.C. Office of the Secretary։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2008-06-02 
  26. «Historical Census Statistics on Population Totals By Race, 1790 to 1990» (PDF)։ Бюро переписи населения США։ 2002-09-13։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-17 
  27. «"Boss" Shepherd Remakes the City»։ WETA Public Broadcasting։ 2001։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2007-03-11-ին։ Վերցված է 2011-02-17 
  28. Crew Harvey W.; William Bensing Webb, John Wooldridge (1892)։ Centennial History of the City of Washington, D. C.։ Dayton, Ohio: United Brethren Publishing House։ էջ 157 
  29. Williamson Samuel (2008)։ «Measuring Worth – Relative Value of US Dollars»։ Institute for the Measurement of Worth։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-17 
  30. «WWII: Changes»։ WETA Public Broadcasting։ 2001։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2005-02-14-ին։ Վերցված է 2008-09-25 
  31. 31,0 31,1 «District of Columbia – Race and Hispanic Origin: 1800 to 1990» (PDF)։ Бюро переписи населения США։ 2002-09-13։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2008-07-29 
  32. Schwartzman Paul; Robert E. Pierre (2008-04-06)։ «From Ruins To Rebirth»։ The Washington Post։ Վերցված է 2011-02-17 
  33. «District of Columbia Home Rule Act»։ Government of the District of Columbia։ February 1999։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-17 
  34. «Walter Washington»։ WETA Public Broadcasting։ 2001։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2005-03-24-ին։ Վերցված է 2011-02-217 
  35. Janofsky Michael (1995-04-08)։ «Congress creates board to oversee Washington, D.C.»։ The New York Times։ Վերցված է 2011-02-17 
  36. «Сегодня в мире скорбят по погибшим в терактах 11 сентября»։ РБК։ 2006-09-11։ Վերցված է 2013-04-15։ «В результате этого теракта погибли 189 человек, в том числе 125 сотрудников американского Министерства обороны, 59 членов экипажа и пассажиров самолета, а также пятеро террористов.» 
  37. «Обама выступит возле Пентагона с речью памяти жертв терактов 2001 года»։ РИА Новости։ 2009-11-09։ Վերցված է 2011-06-17 
  38. Расстояние измерено с помощью Google Maps
  39. «Статистика штатов и округов США» (անգլերեն)։ Бюро переписи США։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 01-02-2011 
  40. "Facts & FAQs". Interstate Commission on the Potomac River Basin. Archived from the original on August 13, 2012. Retrieved March 31, 2012.
  41. Ulysses S. Grant III (1950)։ «Planning the Nation's Capital»։ Records of the Columbia Historical Society 50: 43–58 
  42. Heine, Cornelius W. (1953). "The Washington City Canal". Records of the Columbia Historical Society. 53: 1–27. JSTOR 40067664.
  43. "C&O Canal National Historic Park: History & Culture". National Park Service. Retrieved July 3, 2008.
  44. Dvorak, Petula (April 18, 2008). "D.C.'s Puny Peak Enough to Pump Up 'Highpointers'". Washington Post. pp. B01. Retrieved February 25, 2009.
  45. Winegar, Deane (2003). Highroad Guide to the Chesapeake Bay. John F. Blair. p. 5. ISBN 978-0-89587-279-1.
  46. "Science In Your State: District of Columbia". United States Geological Survey. July 30, 2007. Retrieved July 7, 2008.
  47. Reilly, Mollie (May 12, 2012). "Washington's Myths, Legends, and Tall Tales—Some of Which Are True". Washingtonian. Retrieved August 29, 2011.
  48. Kelly, John (April 1, 2012). "Washington Built on a Swamp? Think Again". The Washington Post.
  49. "2011 City Park Facts" (PDF). The Trust for Public Land. 2011. Retrieved December 9, 2011.
  50. "Comparison of Federally Owned Land with Total Acreage of States" (PDF). Bureau of Land Management. 1999. Retrieved July 19, 2011.
  51. "Rock Creek Park". Geology Fieldnotes. National Park Service. Archived from the original on February 4, 2013. Retrieved February 3, 2013.
  52. «World Map of the Koppen-Geiger climate classification updated»։ University of Veterinary Medicine Vienna։ 2008-11-06։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-01 
  53. Хромов С.П., Петросянц М.А. Метеорология и климатология. — Москва: Издательство МГУ, Наука, 2006. — С. 582(513-518). — ISBN 5-211-05207-2
  54. 54,0 54,1 54,2 «Climatography of the United States No. 20 1971–2000: WASHINGTON REAGAN NATL AP, VA»։ Национальное управление океанических и атмосферных исследований։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-13 
  55. 55,0 55,1 Watson Barbara McNaught (1999-11-17)։ «Washington Area Winters»։ National Weather Service։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-13 
  56. «Average Conditions: Washington DC, USA»։ BBC Weather։ http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/results.shtml?tt=TT001140։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-13 
  57. Coleman, Christopher Bush (1920). Indiana Magazine of History. Indiana Historical Society. p. 109.
  58. "The L'Enfant and McMillan Plans". National Park Service. Retrieved May 27, 2008.
  59. Minta, Anna (2009). Klaus Benesch; Jeffrey L. Meilke; David E. Nye; Miles Orvell, eds. Planning a National Pantheon: Monuments in Washington, D.C. and the Creation of Symbolic Space. Public Space and the Ideology of Place in American Culture. Amsterdam – New York, NY: Rodopi B.V. p. 22. ISBN 978-90-420-2574-5. OCLC 644525117.
  60. "Map 1: The L'Enfant Plan for Washington". National Park Service. Retrieved October 27, 2009.
  61. Crew, Harvey W.; William Bensing Webb; John Wooldridge (1892). Centennial History of the City of Washington, D. C. Dayton, Ohio: United Brethren Publishing House. pp. 101–3.
  62. "The L'Enfant and McMillan Plans". National Park Service. Retrieved May 27, 2008.
  63. Schwartzman, Paul (May 2, 2007). "High-Level Debate On Future of D.C". The Washington Post. Retrieved July 1, 2012.
  64. Kelly, John (April 1, 2012). "Washington Built on a Swamp? Think Again". The Washington Post.
  65. Schwartzman, Paul (May 2, 2007). "High-Level Debate On Future of D.C". The Washington Post. Retrieved July 1, 2012.
  66. "Layout of Washington DC". United States Senate. September 30, 2005. Retrieved July 14, 2008.
  67. Laws relating to the permanent system of highways outside of the cities of Washington and Georgetown. Washington, D.C.: Government Printing Office. 1908. p. 3.
  68. Birnbaum, Jeffrey H. (June 22, 2005). "The Road to Riches Is Called K Street". The Washington Post. p. A01. Retrieved June 17, 2008.
  69. Van Dyne, Larry (February 1, 2008). "Foreign Affairs: DC's Best Embassies". Washingtonian Magazine. Retrieved June 17, 2012.
  70. "America's Favorite Architecture". American Institute of Architects and Harris Interactive. 2007. Archived from the original on May 10, 2011. Retrieved July 3, 2008.
  71. "Washington, D.C., List of Sites". National Park Service. Retrieved December 12, 2010.
  72. "Old Stone House". National Park Service. Retrieved August 13, 2011.
  73. "Washington, D.C., List of Sites". National Park Service. Retrieved December 12, 2010.
  74. "Our Building". Ronald Reagan Building and International Trade Center. Archived from the original on January 15, 2013. Retrieved January 6, 2013.
  75. 75,0 75,1 75,2 «District of Columbia - Race and Hispanic Origin: 1800 to 1990» (PDF)։ Бюро переписи населения США։ 2002-09-13։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-04-12 
  76. «WWII: Changes»։ WETA-TV։ 2001։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2005-02-14-ին։ Վերցված է 2011-04-12 
  77. «Anniversary of Washington, D.C. as Nation’s Capital»։ Бюро переписи населения США։ 2003-12-01։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2008-02-07-ին։ Վերցված է 2011-04-12 
  78. «District of Columbia»։ Бюро переписи населения США։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-04-12 
  79. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝ Census2010 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  80. United States Census Bureau — 1903.
  81. 81,0 81,1 81,2 81,3 81,4 81,5 81,6 81,7 81,8 81,9 https://web.archive.org/web/20111028064539/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php
  82. United States Census Bureau 2010 United States Census — 23
  83. 83,0 83,1 83,2 83,3 United States Census Bureau http://www.census.gov/popest/data/counties/totals/2013/files/CO-EST2013-Alldata.csv
  84. United States Census Bureau http://www.census.gov/popest/data/cities/totals/2014/SUB-EST2014.html
  85. Population Estimates Program
  86. Kolchin Peter (1994)։ American Slavery: 1619–1877։ New York: Hill and Wang։ էջ 81 
  87. «Washington’s Black Majority Is Shrinking»։ Associated Press։ 2007-09-16։ Վերցված է 2011-02-12 
  88. Romero Adam P.; Amanda Baumle, M.V. Lee Badgett, Gary J. Gates (December 2007)։ «Census Snapshot: Washington, D.C.» (PDF)։ The Williams Institute։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-12 
  89. 89,0 89,1 Gates Gary J.; Frank Newport (2013-02-15)։ «LGBT Percentage Highest in D.C., Lowest in North Dakota»։ Gallup Politics (անգլերեն)։ Принстон: Институт Гэллапа։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2014-05-16-ին։ Վերցված է 2013-11-14։ «The percentage of U.S. adults who identify as lesbian, gay, bisexual, or transgender (LGBT) ranges from 1.7% in North Dakota to 5.1% in Hawaii and 10% in the District of Columbia, according to Gallup surveys conducted from June-December 2012.» 
  90. Newport Frank (2013-02-01)։ «Alabama, North Dakota, Wyoming Most Conservative States»։ Gallup Politics (անգլերեն)։ Принстон: Институт Гэллапа։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2014-05-16-ին։ Վերցված է 2013-11-14։ «Residents of the District of Columbia were by far the most likely to identify as liberal (41%), followed by Massachusetts (31%), Oregon, and Vermont (each at 29% liberal).» 
  91. «Census 2000 Demographic Profile Highlights»։ Бюро переписи населения США։ 2001։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-12 
  92. Christie Les (2005-10-21)։ «Biggest commuter cities»։ CNNMoney.com։ Վերցված է 2011-02-12 
  93. «Annual Estimates of the Population of Combined Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2008» (XLS)։ Бюро переписи населения США։ 2009-03-19։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-12 
  94. «District of Columbia Fact Sheet 2007»։ Бюро переписи населения США։ 2008։ Վերցված է 2008-11-02 
  95. «Study Finds One-Third in D.C. Illiterate»։ Associated Press։ 2007-03-19։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2007-03-22-ին։ Վերցված է 2011-02-12 
  96. «Data Center Results: District of Columbia»։ Modern Language Association։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2009-07-22-ին։ Վերցված է 2011-02-12 
  97. «Selected Social Characteristics in the United States: 2006»։ Бюро переписи населения США։ 2006։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-12 
  98. «District of Columbia Census Profile 2010»։ United States Census Bureau։ 2011։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-03-24 
  99. Cahill, Meagan; John K. Roman (November 2010). "Small Number of Blocks Account for Lots of Crime in D.C" (PDF). District of Columbia Crime Policy Institute. Archived from the original (PDF) on October 16, 2011. Retrieved June 25, 2011.
  100. Pierre, Robert (July 2, 2008). "Ex-Offenders Protest Dearth of Jobs, Services". The Washington Post. Retrieved May 2, 2011.
  101. Urbina, Ian (July 13, 2006). "Washington Officials Try to Ease Crime Fear". The New York Times. Retrieved June 10, 2008.
  102. Klein, Allison; Matt Zapotosky (December 31, 2011). "As homicides fall in D.C., rise in Prince George's, numbers meet in the middle". The Washington Post. Retrieved January 2, 2012.
  103. Mollenbeck, Andrew (January 3, 2013). "District celebrates historically low homicide rate". WTOP. Retrieved January 14, 2013.
  104. "Crime rate in Washington, District of Columbia (DC)". City-data.com.
  105. "District Crime Data". Mpdc.dc.gov.
  106. Klein, Allison; Dan Keating (October 13, 2006). "Liveliest D.C. Neighborhoods Also Jumping With Robberies". The Washington Post. Retrieved June 26, 2011.
  107. "District of Columbia Crime Rates 1960–2010". Disaster Center. Retrieved September 22, 2012.
  108. Barnes, Robert (June 26, 2008). "Supreme Court Strikes Down D.C. Ban on Handguns". The Washington Post. Retrieved June 27, 2008.
  109. Nakamura, David (June 26, 2008). "D.C. Attorney General: All Guns Must Be Registered". The Washington Post. Archived from the original on October 11, 2008. Retrieved June 26, 2008.
  110. «Federal Government, Excluding the Postal Service»։ Bureau of Labor Statistics։ 2011-05-22։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2008-08-11 
  111. «Wage and Salary Employment by Industry and Place of Work» (PDF)։ District of Columbia Department of Employment Services։ 2008։ Վերցված է 2011-02-12 
  112. «Gross Domestic Product by State»։ U.S. Bureau of Economic Analysis։ 2009-06-02։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-12 
  113. Birnbaum Jeffrey H. (2005-06-22)։ «The Road to Riches Is Call_sse=oned K Street»։ The Washington Post։ էջ A01։ Վերցված է 2011-02-17 
  114. «Metropolitan Area Employment and Unemployment (Monthly) News Release»։ United States Bureau of Labor Statistics։ 2010-03-19։ Վերցված է 2011-02-12 
  115. «Regional and State Employment and Unemployment (Monthly) News Release»։ United States Bureau of Labor Statistics։ 2010-03-10։ Վերցված է 2011-02-12 
  116. «2010 Global 500 Ranking»։ Fortune։ Վերցված է 2011-05-20 
  117. «Гостиницы в Вашингтоне (округ Коломбия)»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-05-22 
  118. Woolsey Matt (2009-01-21)։ «World's Best Places For Real Estate Buys»։ Forbes։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-12 
  119. «2006 Mayor's Challenge: Where Are the Best Metros for Future Business Locations?»։ Expansion Magazine։ 2006-08-07 
  120. Manoileff Mariangeles Perez; Camille Richardson։ «Washington DC: A Capital City»։ U.S. Commercial Service։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2006-09-25-ին։ Վերցված է 2011-02-12 
  121. Woolsey Matt (2008-12-19)։ «America's Best Long-Term Real Estate Bets»։ Forbes։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-12 
  122. «Personal Income Per Capita in Current and Constant (2000) Dollars by State: 2000 to 2006» (PDF)։ Бюро переписи населения США։ April 2007։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-12 
  123. «Individuals and Families Below Poverty Level—Number and Rate by State: 2000 and 2005» (PDF)։ Бюро переписи населения США։ 2005։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011-02-12