Լատինական Ամերիկա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լատինական Ամերիկան

Լատինական Ամերիկա (իսպ.՝ América Latina կամ Latinoamérica; պորտ.՝ América Latina; ֆր.՝ Amérique latine), ԱՄՆ-ից հարավ գտնվող ամերիկյան երկրների և տարածքների հավաքական անվանումը, որի մեջ մտնում են Ամերիկայի իսպանախոս, ֆրանսախոս և պորտուգալախոս (այսինքն այն լեզուները, որոնք կապված են լատիներենի հետ) պետությունները։ Լատինական Ամերիկայի տարածքը 21,069,500 կմ2 է՝ այսինքն՝ Երկրի 3.9% կամ Երկրի ցամաքային տարածքի 14.1%։ 2010 թվականի տվյալներով՝ Լատինական Ամերիկայի բնակչությունը ավելի քան 590 միլիոն է[1]։

Երկրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դրոշ Զինանշան Պետություն Մայրաքաղաք
Արգենտինա
Coat of arms of Argentina.svg
Արգենտինա Բուենոս Այրես
Բոլիվիա
Coat of arms of Bolivia.svg
Բոլիվիա Սուկրե և Լա Պաս
Բրազիլիա
Coat of arms of Brazil.svg
Բրազիլիա Բրազիլիա
Չիլի
Coat of arms of Chile.svg
Չիլի Սանտյագո
Կոլումբիա
Coat of arms of Colombia.svg
Կոլումբիա Բոգոտա
Կոստա Ռիկա
Coat of arms of Costa Rica.svg
Կոստա Ռիկա Սան Խոսե
Կուբա
Coat of arms of Cuba.svg
Կուբա Հավանա
Դոմինիկյան Հանրապետություն
Coat of arms of the Dominican Republic.svg
Դոմինիկյան Հանրապետություն Սանտո Դոմինգո
Էկվադոր
Coat of arms of Ecuador.svg
Էկվադոր Կիտո
Սալվադոր
Coat of arms of El Salvador.svg
Սալվադոր Սան Սալվադոր
Գայանա
Coat of arms of French Guyana.svg
Գայանա Կայեննա
Գվադելուպա
Coat of arms of Guadeloupe.svg
Գվադելուպա Բաս Տեր
Գվատեմալա
Coat of arms of Guatemala.svg
Գվատեմալա Գվատեմալա
Հայիթի
Coat of arms of Haiti.svg
Հայիթի Պորտ-օ-Պրենս
Հոնդուրաս
Coat of arms of Honduras.svg
Հոնդուրաս Տեգուսիգալպա
Մարտինիկա
BlasonMartinique.svg
Մարտինիկա Ֆոր դե Ֆրանս
Մեքսիկա}
Coat of arms of Mexico.svg
Մեքսիկա Մեխիկո
Նիկարագուա
Coat of arms of Nicaragua.svg
Նիկարագուա Մանագուա
Պանամա
Coat of arms of Panama.svg
Պանամա Պանամա
Պարագվայ
Coat of arms of Paraguay.svg
Պարագվայ Ասունսյոն
Պերու
Escudo nacional del Perú.svg
Պերու Լիմա
Պուերտո Ռիկո
Coat of arms of the Commonwealth of Puerto Rico.svg
Պուերտո Ռիկո Սան Խուան
Սուրբ Բարդուղիմեոսի կղզի
Blason St Barthélémy TOM entire.svg
Սուրբ Բարդուղիմեոսի կղզի Գուստավիա
Սեն Մարտեն (Ֆրանսիա)
Coat of arms of the Collectivity of Saint Martin.svg
Սեն Մարտեն Մարիգոտ
Ուրուգվայ
Coat of arms of Uruguay.svg
Ուրուգվայ Մոնտեվիդեո
Վենեսուելա
Original Coat of arms of Venezuela.png
Վենեսուելա Կարակաս

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի տարբերություն Հյուսիսային Ամերիկայի, Լատինական Ամերիկայում գրեթե չի եղել միջռասայական լարում ու ռասայական խտրականություն, տիրապետել է ռասայական հանդուրժողականության մթնոլորտը, որի պայմաններում էլ առաջացել են բնակչության խառը՝ միջռասայական խմբեր (մուլատներ, մետիսներ և սամբոներ)։ Ներկայումս մարդկանց ռասայական միաձուլման գործընթացն ավելի է խորացել։ Այժմ արդեն միմյանց են ձուլվում ոչ միայն տարբեր ռասաներին պատկանող մարդիկ, այլ դրանց խառնածին սերունդների ներկայացուցիչները, ինչի հետևանքով հետզհետե ավելի աննկատելի են դառնում մարդկանց ռասայական պատկանելության հատկանիշները։ Որոշ տարածաշրջաններում, հատկապես Պերուի և Բոլիվիայի անտառային ու բարձր լեռնային մասերում, մեծամասնություն են կազմում հնդկացիները, իսկ երկրների խոշորագույն քաղաքներում՝ եվրոպացիների սերունդները՝ կրեոլները։ Լատինական Ամերիկայի երկրներ են գաղթել նաև հայերը։ Հայկական համեմատաբար խոշոր գաղթօջախներ են ձևավորել Արգենտինայում, Ուրուգվայում և Բրազիլիայում։ Տարեկան հավելաճը (6,5 մլն) հարաբերելով ամբողջ բնակչության թվին (600 մլն)` կստացվի, որ տարածաշրջանի բնակչության աճը մոտ 1,1% է, այսինքն` գրեթե հավասար է աշխարհի ամբողջ բնակչության աճի միջին ցուցանիշին։ Սակայն XX դարի 60-ական թվականներին աշխարհի տարածաշրջաններից Լատինական Ամերիկայի բնական աճը ամենաբարձրն էր՝ շուրջ 3%։ Բնակչության աճի թափի այդպիսի կրճատումը տարածաշրջանի երկրների կրթական, մշակութային, բարեկեցության, ուրբանիզացման մեծ առաջընթացի արդյունք է։ Բնակչության թվի առումով ևս Լատինական Ամերիկայի երկրները խիստ տարբերվում են։ Բնակչության թվով առաջին հերթին առանձնանում է Բրազիլիան (մոտ 200 մլն), Մեքսիկան (115 մլն), որոնց հետևում է 10-ից մինչև 50 միլիոն բնակիչ ունեցող երկրների խումբը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «CIA - The World Factbook։»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մարտի 4-ին։ Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 2 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 4, էջ 494 CC-BY-SA-icon-80x15.png