Տեգուսիգալպա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Տեգուսիգալպա
Tegucigalpa
Դրոշ
BanderaTGU.jpg

TegucigalpaMayaHotelView.jpg
Կոորդինատներ: 14°5′39″ հս․ լ. 87°12′24″ ամ. ե. / 14.09417° հս․. լ. 87.20667° ավ. ե. / 14.09417; 87.20667
Երկիր Հոնդուրաս Հոնդուրաս
Ենթարկում Մայրաքաղաք
Քաղաքապետ Ռիկարդո Ալվարես
Առաջին հիշատակում 1578
Տվյալ կարգավիճակում 1578 թվականից
ԲԾՄ 990 մ
Բնակչություն 1 682 725 մարդ (2006)
Ժամային գոտի UTC-6
Պաշտոնական կայք lacapitaldehonduras.com
##Տեգուսիգալպա (Հոնդուրաս)
Red pog.png

Տեգուսիգալպա (իսպ.՝ Tegucigalpa), Հոնդուրասի մայրաքաղաք (1880 թվականից) և խոշորագույն քաղաք: Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում էր 1 682 725 բնակիչ (արվարձանների հետ միասին): Կենտրոնական Ամերիկայի երրորդ խոշոր քաղաքն է (Գվատեմալայից և Սան Սալվադորից հետո): Քաղաքը տեղակայված է երկրի կենտրոնական հատվածի լեռների շրջապատում՝ Չոլուտեկա գետի հովտում, ծովի մակարդակից 1000 մ բարձրության վրա: Տեգուսիգալպան նաև Ֆրանսիսկո Մորասան դեպարտամենտի մայրաքաղաքն է[1]:

Անվան ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի անվան ծագումնաբանության ամենատարածված վարկածը գալիս է ացտեկյան լեզուների Տեգուս-գալպա բառերից, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «արծաթե բլուրներ»:

Գվատեմալացի հետազոտող Ֆավիո Ռոդոսոն քաղաքի անվան ծագման մասին վարկած էր առաջ քաշում այն մասին, որ Տեգուսիգալպան ացտեկների լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «թռչուն»: Գոյություն ունեին նաև այլ վարկածներ, որոնք առաջ էին քաշել մեքսիկացի փորձագետներ Իգնասիո Դավիլա Գարիբին և Ալֆրեդո Բարերա Վասկեսան, որոնք կայանում էին նրանում, որ Տեգուսիգալպա անվանումը ծագել է ացտեկական լեզվից՝ Տեգուստլիկալիպան (Tecuztlicallipan), կամ «Հարուստների բնակավայր» կամ Տեգուտզիլկապան (Tecuhtzincalpan) կամ «Սենյոր Ամանդոյի տան վայրը» արտահայտություններից:

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոնդուրասի մայրաքաղաքը Չոլուտեկա գետով պայմանականորեն բաժանված է երկու մասերի՝ լեռնային և հարթավայրային[2]: Հարթավայր ասելով հասկանում են քաղաքի այն հատվածն, որը գտնվում է Էլ-Պիկաչո լեռան լանջերին, իսկ մի քանի այլ շրջաններ՝ Կոմայագուա սարահարթում:

Տեգուսիգալպայի հիմնական առանձնահատկությունը մեղմ կլիման է և մաքուր օդը: Քաղաքում մշտապես փչում են լեռնային քամիները, իսկ բացի դրանից, մոտակայքում գտնվող լեռներում պահպանվել են սոճիների անտառները, որոնք հով են ստեղծում:

Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Տեգուսիգալպա
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) 34,8 36,0 36,0 35,6 36,9 34,8 34,4 32,6 34,2 32,8 32,8 33,0 36,9
միջին առավելագույնը (°C) 26,8 28,3 30,2 31,2 30,5 29,3 28,5 29,2 29,1 27,8 26,7 26,6 28,7
միջին ջերմաստիճանը (°C) 19,7 20,9 22,2 23,7 23,7 22,8 22,4 22,7 22,4 21,8 20,7 20,1 21,9
միջին նվազագույնը (°C) 14,3 14,6 15,2 17,2 18,1 18,1 17,9 17,8 17,7 17,5 16,0 15,1 16,6
բացարձակ նվազագույնը (°C) 4,5 7,2 4,7 10,0 11,1 12,4 11,9 11,7 11,0 11,4 7,0 6,8 4,5
տեղումների քանակը (մմ) 6 7 6 41 67 104 67 55 84 79 26 11 550
Աղբյուր՝ Եղանակ և կլիմա

Միտչ փոթորիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1998 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Կարիբյան ծովի հարավ-արևմտյան հատվածի ջրերը արևադարձային ցիկլոն են առաջացրել, որը ստացել է Միտչ անվանումը: Հավաքելով ուժ, Միտչ փոթորիկը սլանում էր դեպի հյուսիս և արդեն հոկտեմբերի 26-ին նրա ուժգնությունը գերազանցեց 12 բալլը՝ իր հետ բերելով 290 կմ/ժ արագությամբ քամիներ և մինչև 320 կմ/ժ քամու պոռթկումներով: 1998 թվականի հոկտեմբերի 30-ին այդ փոթորկի արդյունքում Տեգուսիգալպա քաղաքը ուժգին տուժել է: Կոմայագուա քաղաքի որոշ շրջաններ, ինչպես նաև Չոլուտեկա գետի երկայնքով տեղակայված մի շարք այլ վայրեր ավիրվել են: Հորդառատ անձրևներն ուղեկցում էին փոթորիկը 5 օրվա ընթացքում՝ առաջացնելով սողանքներ[3]:

Վարչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի վարչությունը բաղկացած է քաղաքապետից և տարբեր քաղաքական կուսակցություններից 5 խորհրդականներից: Քաղաքապետ է ընտրվել Հոնդուրասի Ազգային Կուսակցության ներկայացուցիչ Նասրի Ասֆուրան:

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օդանավակայան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոնկոնտին (Toncontin) միջազգային օդանավակայանը հանդիսանում է գլխավոր օդանավակայան Տեգուսիգալպայում վայրէջք կատարող և թռիչքներ իրականացնող ինքնաթիռների համար: Օդանավակայանի անվան ծագումը հայտնի չէ: Այն հաճախ քննադատում են նրա համար, որ այն մտնում է աշխարհի ամենավտանգավոր օդանավակայանների տասնյակի մեջ[4]: Պատճառը կարճ թռիչքուղին է և մոտակայքում գտնվող լեռնաշղթան[5][6][7]:

Քույր-քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Տեգուսիգալպա քաղաքի համայնապատկերը
Տեգուսիգալպա քաղաքի համայնապատկերը


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. BATMAN (2008-06-30)։ «Spanish: Department of Francisco Morazán»։ ecohonduras.net։ Վերցված է 2011-06-29 
  2. OPTURH writer (2010-03-15)։ «Spanish: Tegucigalpa, a city with much history»։ Operadores de Turismo Receptivo de Honduras։ Վերցված է 2011-06-29 
  3. Zeifer-Sistemas de Información Cultural (2002-04-11)։ «Spanish: Hurricane Mitch-estimate of loss and damages»։ historiadehonduras.hn։ Վերցված է 2011-07-20 
  4. Согласно рейтингу агентства Reuters.
  5. Ryan Bert (2001-04-29)։ «Difficult Approach + Short Runway = Challenge»։ Airliners.net։ Վերցված է 2011-06-29 
  6. Jaclyn Liechti and Kate Sitarz (2010-07-31)։ «World's Scariest Airports»։ SmarterTravel.com։ Վերցված է 2010-06-29 
  7. Microsoft Flight Simulator X (2007-06-04)։ «Tegucigalpa's Toncontín»։ SimTours.net։ Վերցված է 2010-06-29