Տեգուսիգալպա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաք
Տեգուսիգալպա
Tegucigalpa
Դրոշ
BanderaTGU.jpg

TegucigalpaMayaHotelView.jpg
ԵրկիրՀոնդուրաս Հոնդուրաս
ԵնթարկումՄայրաքաղաք
ՔաղաքապետՌիկարդո Ալվարես
Հիմնադրված է1578 թ.
Առաջին հիշատակում1578
Տվյալ կարգավիճակում1578 թվականից
Մակերես201,5 կմ²
ԲԾՄ990 մ
Բնակչություն1 682 725 մարդ (2006)
Ժամային գոտիUTC-6
Հեռախոսային կոդ504
Փոստային ինդեքսներTegucigalpa: 11101, Comayagüela: 12101
Պաշտոնական կայքlacapitaldehonduras.com
##Տեգուսիգալպա (Հոնդուրաս)
Red pog.png

Տեգուսիգալպա (իսպ.՝ Tegucigalpa), Հոնդուրասի մայրաքաղաք (1880 թվականից) և խոշորագույն քաղաք։ Բնակչությունը 2006 թվականի դրությամբ կազմում էր 1 682 725 բնակիչ (արվարձանների հետ միասին)։ Կենտրոնական Ամերիկայի երրորդ խոշոր քաղաքն է (Գվատեմալայից և Սան Սալվադորից հետո)։ Քաղաքը տեղակայված է երկրի կենտրոնական հատվածի լեռների շրջապատում՝ Չոլուտեկա գետի հովտում, ծովի մակարդակից 1000 մ բարձրության վրա։ Տեգուսիգալպան նաև Ֆրանսիսկո Մորասան դեպարտամենտի մայրաքաղաքն է[1]։

Անվան ծագումնաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի անվան ծագումնաբանության ամենատարածված վարկածը գալիս է ացտեկյան լեզուների Տեգուս-գալպա բառերից, ինչը թարգմանաբար նշանակում է «արծաթե բլուրներ»։

Գվատեմալացի հետազոտող Ֆավիո Ռոդոսոն քաղաքի անվան ծագման մասին վարկած էր առաջ քաշում այն մասին, որ Տեգուսիգալպան ացտեկների լեզվից թարգմանաբար նշանակում է «թռչուն»։ Գոյություն ունեին նաև այլ վարկածներ, որոնք առաջ էին քաշել մեքսիկացի փորձագետներ Իգնասիո Դավիլա Գարիբին և Ալֆրեդո Բարերա Վասկեսան, դրանք էին. Տեգուսիգալպա անվանումը ծագել է ացտեկական լեզվից՝ Տեգուստլիկալիպան (Tecuztlicallipan) կամ «Հարուստների բնակավայր» կամ Տեգուտզիլկապան (Tecuhtzincalpan) կամ «Սենյոր Ամանդոյի տան վայրը» արտահայտություններից։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոնդուրասի մայրաքաղաքը Չոլուտեկա գետով պայմանականորեն բաժանված է երկու մասերի՝ լեռնային և հարթավայրային[2]։ Հարթավայր ասելով հասկանում են քաղաքի այն հատվածն, որը գտնվում է Էլ-Պիկաչո լեռան լանջերին, իսկ մի քանի այլ շրջաններ՝ Կոմայագուա սարահարթում։

Տեգուսիգալպայի հիմնական առանձնահատկությունը մեղմ կլիման է և մաքուր օդը։ Քաղաքում մշտապես փչում են լեռնային քամիները, իսկ բացի դրանից, մոտակայքում գտնվող լեռներում պահպանվել են սոճիների անտառները, որոնք հով են ստեղծում։

Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Տեգուսիգալպա
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) 34,8 36,0 36,0 35,6 36,9 34,8 34,4 32,6 34,2 32,8 32,8 33,0 36,9
միջին առավելագույնը (°C) 26,8 28,3 30,2 31,2 30,5 29,3 28,5 29,2 29,1 27,8 26,7 26,6 28,7
միջին ջերմաստիճանը (°C) 19,7 20,9 22,2 23,7 23,7 22,8 22,4 22,7 22,4 21,8 20,7 20,1 21,9
միջին նվազագույնը (°C) 14,3 14,6 15,2 17,2 18,1 18,1 17,9 17,8 17,7 17,5 16,0 15,1 16,6
բացարձակ նվազագույնը (°C) 4,5 7,2 4,7 10,0 11,1 12,4 11,9 11,7 11,0 11,4 7,0 6,8 4,5
տեղումների քանակը (մմ) 6 7 6 41 67 104 67 55 84 79 26 11 550
Աղբյուր՝ Եղանակ և կլիմա

Միտչ փոթորիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1998 թվականի հոկտեմբերի 22-ին Կարիբյան ծովի հարավարևմտյան հատվածի ջրերը արևադարձային ցիկլոն են առաջացրել, որը ստացել է Միտչ անվանումը։ Հավաքելով ուժ, Միտչ փոթորիկը սլանում էր դեպի հյուսիս և արդեն հոկտեմբերի 26-ին նրա ուժգնությունը գերազանցեց 12 բալլը՝ իր հետ բերելով 290 կմ/ժ արագությամբ քամիներ և մինչև 320 կմ/ժ քամու պոռթկումներով։ 1998 թվականի հոկտեմբերի 30-ին այդ փոթորկի արդյունքում Տեգուսիգալպա քաղաքը ուժգին տուժել է։ Կոմայագուա քաղաքի որոշ շրջաններ, ինչպես նաև Չոլուտեկա գետի երկայնքով տեղակայված մի շարք այլ վայրեր ավերվել են։ Հորդառատ անձրևներն ուղեկցում էին փոթորիկը 5 օրվա ընթացքում՝ առաջացնելով սողանքներ[3]։

Վարչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի վարչությունը բաղկացած է քաղաքապետից և տարբեր քաղաքական կուսակցություններից 5 խորհրդականներից։ Քաղաքապետ է ընտրվել Հոնդուրասի Ազգային Կուսակցության ներկայացուցիչ Նասրի Ասֆուրան։

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օդանավակայան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տոնկոնտին (Toncontin) միջազգային օդանավակայանը հանդիսանում է գլխավոր օդանավակայան Տեգուսիգալպայում վայրէջք կատարող և թռիչքներ իրականացնող ինքնաթիռների համար։ Օդանավակայանի անվան ծագումը հայտնի չէ։ Այն հաճախ քննադատում են նրա համար, որ այն մտնում է աշխարհի ամենավտանգավոր օդանավակայանների տասնյակի մեջ[4]։ Պատճառը կարճ թռիչքուղին է և մոտակայքում գտնվող լեռնաշղթան[5][6][7]։

Քույր-քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Տեգուսիգալպա քաղաքի համայնապատկերը
Տեգուսիգալպա քաղաքի համայնապատկերը


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. BATMAN (2008-06-30)։ «Spanish։ Department of Francisco Morazán»։ ecohonduras.net։ Վերցված է 2011-06-29 
  2. OPTURH writer (2010-03-15)։ «Spanish։ Tegucigalpa, a city with much history»։ Operadores de Turismo Receptivo de Honduras։ Վերցված է 2011-06-29 
  3. Zeifer-Sistemas de Información Cultural (2002-04-11)։ «Spanish: Hurricane Mitch-estimate of loss and damages»։ historiadehonduras.hn։ Վերցված է 2011-07-20 
  4. Согласно рейтингу агентства Reuters.
  5. Ryan Bert (2001-04-29)։ «Difficult Approach + Short Runway = Challenge»։ Airliners.net։ Վերցված է 2011-06-29 
  6. Jaclyn Liechti and Kate Sitarz (2010-07-31)։ «World's Scariest Airports»։ SmarterTravel.com։ Վերցված է 2010-06-29 
  7. Microsoft Flight Simulator X (2007-06-04)։ «Tegucigalpa's Toncontín»։ SimTours.net։ Վերցված է 2010-06-29