Ֆրանսերեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Infoboxforlang.png
Ֆրանսերեն
Français
la languefrançaise
Տեսակ լեզու[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20]
Ենթադաս Օիլի լեզուներ
Խոսողների քանակ 75 917 870[21] և 153 299 770[21]
Վերահսկող կազմակերպություն Ֆրանսիական ակադեմիա և Քվեբեկի ֆրաներենի վերահսկողություն
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի լեզվի կարգավիճակ անվտանգ[22]
Գրերի համակարգ լատինական այբուբեն
IETF fr
ԳՕՍՏ 7.75–97 фра 745
ISO 639-1 fr
ISO 639-2 fre և fra
ISO 639-3 fra
French language Վիքիպահեստում

Ֆրանսերենը (français, ֆրանսերեն արտասանությունը՝ [fʀɑ̃sɛ]) պատկանում է Հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի Ռոմանական, արևմտա-իտալական լեզվախմբին։ Ֆրանսերեն խոսում են աշխարհում 500 միլիոն մարդ, ֆրանսերենը մայրենի լեզու է 110 միլիոն մարդու համար։ Ֆրանսերենը պաշտոնական լեզու է Ֆրանսիայում և 29 այլ երկրներում։ Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման ֆրանսերենը 9-րդն է։ ՄԱԿ-ի պաշտոնական և աշխատանքային 6 լեզուներից մեկն է։ Ֆրանսերենը մեծաթիվ միջազգային կազմակերպությունների պաշտոնական լեզուն է և օտար լեզուների շարքում ամենաուսումնասիրվածներից է։

Աշխարհագրական տարածումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պաշտոնական լեզու՝

Երկու պաշտոնական լեզուներից մեկը՝

Երեք պաշտոնական լեզուներից մեկը՝

Չորս պաշտոնական լեզուներից մեկը՝

Բացի վերոնշյալ երկրներից՝ ֆրանսերենը լայնորեն տարածված է նաև ֆրանսիական և բելգիական նախկին գաղութներում՝ Ալժիր, Թունիս, Սիրիա, Մարոկկո և այլուր։

Պետական կարգավիճակը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պետական կարգավիճակը Ֆրանսիայում

Ըստ ֆրանսիական սահմանադրության՝ ֆրանսերենը պետական լեզվի կարգավիճակ է ստացել 1992 թվականին։ Բոլոր պաշտոնական փաստաթղթերը և համաձայնագրերը պետք է կազմվեն ֆրանսերենով։

Պետական կարգավիճակը Կանադայում

Հանդիսանում է Քվեբեկ պրովինցիայի պաշտոնական լեզուն և ամբողջ Կանադայի ու Նյու Բրանսուիկ գավառի (ֆրանսերեն՝ Le Nouveau-Brunswick) երկու պաշտոնական լեզուներից մեկը։ Քվեբեկում ֆրանսերենի մասին օրենքը պահանջում է, որ պետական դպրոցներում բոլոր աշակերտների(բացի անգլախոս կանադացի քաղաքացիների երեխաները) ուսուցումը կատարվի ֆրանսերենով։

Ֆրանսերենի միջազգային նշանակությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայումս նկատվում է ֆրանսերենի՝ միջազգային կառույցներում գործածման կտրուկ անկում։ Չնայած ֆրանսերենը պահպանում է աշխարհում իր դրական «պատկերը», այնուամենայնիվ այն ավելի ու ավելի քիչ է գործածվում։ 1995 թվականից Ֆրակոֆոնիայի գրասենյակը ՄԱԿ-ում ունի դիտորդի դեր։ Այդուհանդերձ անգլերենը, որպես աշխատանքային լեզու, ունի գերիշխող դիրք, չնայած ՄԱԿ-ի անդամ 185 երկրներից 56-ը հանդիսանում են Ֆրակոֆոնիայի անդամ, և նրանց մեծամասնությունը խնդրում է ՄԱԿ-ի քարտուղարությանը իրենց հետ շփումն իրականացնել ֆրանսերենով։ Ֆրանսերենի նվազ գործածությունը մեծամասամբ պայմանավորված է անձնակազմի համալրման պայմաններով (ֆրանսերենի իմացությունը պարտադիր պայման չէ), անգլախոս շրջապատի գերակայությամբ և բյուջետային կրճատումներով։

Եվրոպական Միությունում (ԵՄ) ֆրանսերենը հանդիսանում է պաշտոնական լեզու։ Այս լեզվի ապագան կախված է նրանից, թե ինչպիսի դիրք այն կգրավի փոփոխվող Եվրամիությունում։ Այստեղ Ֆինլանդիայի, Ավստրիայի, Շվեդիայի անդամագրումը զգալիորեն նվազեցրեց ֆրանսերենի դիրքերը, քանի որ վերոնշյալ երկրները որպես հաղորդակցման լեզու օգտագործում են անգլերենը։ Եվրամիության ընդլայնումը աստիճանաբար հանգեցնում է Հռոմեկան համաձայնագրի դրույթների իրագործման անհնարինությանը։ Ըստ այս համաձայնագրի՝ բոլոր անդամ-երկրների լեզուները համարվում են Եվրամիության պաշտոնական լեզուներ։

Ֆրանսիացի հայտնի լեզվաբան Ռ. Շոդանսոնը առաջ քաշեց կտրուկ առաջարկություն. պահպանել երեք պաշտոնական լեզու՝ անգլերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն։ Ֆրանսիայի նախկին վարչապետ Լ. Ժոսպենի կարծիքով՝ Եվրամիությունում լեզվական բազմազանույունը հանդիսանում է կարևորագույն խնդիրներից մեկը։ Հենց Եվրամիությունում ֆրանսերենի զբաղեցրած դիրքից է կախված՝ որքանով այս լեզուն կպահպանի աշխարհում իր առաջատար դիրքերը։ Բայց Եվրամիության կառույցներում մեկ լեզուն չի կարող կատարել միակ հաղորդակցման լեզվի գործառույթներ։ Հենց այդ պատճառով էլ Ֆրանսիայում աշխատանքներ են տարվում ՝ ուղղված ֆրանսերենի՝ որպես աշխատանքային լեզվի գործառույթի ուժեղացմանը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=fra Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  2. http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=FRA Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  3. http://europa.eu/abc/european_countries/languages/index_en.htm Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  4. http://www.101languages.net/french/ Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  5. http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  6. http://www.languagetrav.com/french Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  7. http://www.wordreference.com/fren/ Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  8. http://www.franceinlondon.co.uk/en-Article-335-Is-the-French-obsession-with-cultural-exception-declininge-Culture--london-language.html Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  9. http://www.language-archives.org/language/fra Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  10. http://www.zapfrench.com Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  11. http://dictionary.sensagent.com/french-language/en-en/ Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  12. http://www.pagef30.com/2008/10/french-in-9th-place-with-200-million.html Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  13. http://french.about.com/ Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  14. http://www.davidpbrown.co.uk/help/top-100-languages-by-population.html Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  15. http://articles.latimes.com/1986-03-01/news/mn-13048_1_french-language/2 Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  16. http://www.wikidata.org/wiki/Q150#P305 Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  17. http://www.hindifrenchenglish.blogspot.in Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  18. http://french.about.com/od/vocabulary/a/frenchinenglish_2.htm Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  19. http://www.interlingua.com/fr/dict_fr_ia Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  20. http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=fra Ստուգված է հունիսի 2-ին 2015:
  21. 21,0 21,1 Ethnologue
  22. Red Book of Endangered Languages


ՄԱԿպաշտոնական լեզուներ Flag of the United Nations.svg

Անգլերեն  · Արաբերեն  · Իսպաներեն  · Չինարեն  · Ռուսերեն  · Ֆրանսերեն

Wiktionary-logo-hy.png Ընթերցե՛ք «ֆրանսերեն» բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։