Կարլսռուե

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Կարլսրուեից)
Բնակավայր
գերմ.՝ Karlsruhe
Դրոշ Զինանշան
Flagge Karlsruhe.svg DEU Karlsruhe COA.svg

Karlsruhe-Schloss-meph666-2005-Apr-22.jpg
ԵրկիրԳերմանիա Գերմանիա
Հիմնադրված էհունիսի 17, 1715 թ.
Մակերես173,42 կմ²
ԲԾՄ115±1 մետր, 118 մետր
Բնակչություն308 436 մարդ (սեպտեմբերի 30, 2021)[1]
Ժամային գոտիUTC+1 և UTC+2
Հեռախոսային կոդ0721
Փոստային ինդեքսներ76229, 76131, 76137, 76133, 76135, 76139, 76149, 76199, 76185, 76187, 76189, 76227 և 76228
Ավտոմոբիլային կոդKA
Պաշտոնական կայքkarlsruhe.de(գերմ.)
##Կարլսռուե (Գերմանիա)
Red pog.png

Կարլսռուե (գերմ.՝ Karlsruhe, Կալզղուը), քաղաք Գերմանիայում, Բադեն-Վյուրտեմբերգ երկրամասում, Հռենոս գետի աջ ափին, Ֆրանսիայի հետ Գերմանիայի ունեցած պետական սահմանի մերձակայքում։ 259, 1 հազար բնակիչ (1970)։ Արդյունաբերական կենտրոն է, տրանսպորտային հանգույց, գետային նավահանգիստ։ Զարգացած է նավթաթորումը, տրանսպորտային և էլեկտրատեխնիկական մեքենաշինությունը։ Ունի համալսարան, կերպարվեստի պետական ակադեմիա, թանգարան։ Հիմնադրվել է 1715 թ.-ին։

Կարլսռուեում են տեղակայված արդարադատության համակարգի մի շարք բարձրագույն (դաշնային մակարդակի) հաստատություններ, այդ թվում՝ դաշնային սահմանադրական դատարանը ( Bundesverfassungsgericht ), արդարադատության դաշնային դատարանը ( Bundesgerichtshof), դաշնային դատարանի գլխավոր դատախազը ( Generalbundesanwalt beim Bundesgerichtshof ):

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնադրել է մարկգրաֆ Կարլ Վիլհելմը 1715 թվականին։ Առաջին շինությունը եղել է նրա որսորդական դղյակը․ այստեղից էլ քաղաքի անվանումը, որը նշանակում է «Կարլի հանգիստ» (գերմաներեն Ruhe ― «հանգիստ, հանգստություն»)[2]։

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները.

Տարին Բնակչ.
1719 2,000[3]
1750 2,500[3]
1815 >15,000[3]
1901 100,000[3]
1933 155,000[3]
1973 264,249[4]
2003 282,595
2007 288,917
2012 296,033
2014 312,174[5]

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարլսռուեն բարեկամական սերտ կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ[6].

Գործընկերություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարլսռուեն գործընկերային սերտ կապեր է հաստատել հետևյալ քաղաքների հետ[8].

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կարլսռուե normals 1991-10/2008, Rheinstetten normals 11/2008-2020, extremes 1948–2020ի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 17.5
(63.5)
22.0
(71.6)
26.7
(80.1)
30.4
(86.7)
33.3
(91.9)
37.3
(99.1)
39.2
(102.6)
40.2
(104.4)
33.2
(91.8)
29.5
(85.1)
22.0
(71.6)
19.2
(66.6)
40.2
(104.4)
Միջին բարձր °C (°F) 5.3
(41.5)
7.3
(45.1)
12.1
(53.8)
17.1
(62.8)
21.0
(69.8)
24.7
(76.5)
27.0
(80.6)
26.8
(80.2)
21.8
(71.2)
16.0
(60.8)
9.5
(49.1)
6.0
(42.8)
16.22
(61.18)
Միջին օրական °C (°F) 2.5
(36.5)
3.5
(38.3)
7.1
(44.8)
11.2
(52.2)
15.3
(59.5)
18.9
(66)
20.8
(69.4)
20.4
(68.7)
15.8
(60.4)
11.1
(52)
6.3
(43.3)
3.3
(37.9)
11.35
(52.42)
Միջին ցածր °C (°F) −0.3
(31.5)
-0.0
(32)
2.5
(36.5)
5.3
(41.5)
9.4
(48.9)
13.0
(55.4)
15.0
(59)
14.6
(58.3)
10.7
(51.3)
7.1
(44.8)
3.2
(37.8)
0.6
(33.1)
6.76
(44.18)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) −20.0
(−4)
−15.9
(3.4)
−14.6
(5.7)
−5.3
(22.5)
−0.9
(30.4)
3.6
(38.5)
6.9
(44.4)
6.3
(43.3)
1.4
(34.5)
−4.1
(24.6)
−9.3
(15.3)
−18.7
(−1.7)
−20
(−4)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 57.0
(2.244)
52.6
(2.071)
52.4
(2.063)
45.2
(1.78)
75.7
(2.98)
70.2
(2.764)
77.2
(3.039)
62.0
(2.441)
54.8
(2.157)
66.5
(2.618)
64.4
(2.535)
72.0
(2.835)
750
(29.527)
Միջին ամսական արևային ժամ 57.4 85.1 143.7 196.8 223.7 239.7 257.0 239.9 180.8 111.8 60.9 43.0 1839,8
աղբյուր: Data derived from Deutscher Wetterdienst[9]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://www.statistikportal.de/de/produkte/gemeindeverzeichnisFederal Statistical Office.
  2. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987)։ Աշխարհագրական անունների բառարան։ Երևան: «Լույս» 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Bräunche Ernst Otto, Koch Manfred (2015-04-16)։ «Karlsruher Stadtgeschichte»։ Stadtarchiv & Historische Museen (գերմաներեն)։ Stadt Karlsruhe։ Վերցված է 2016-04-09 
  4. «Eingliederung ehemals selbständiger Gemeinden»։ Amt für Stadtentwicklung (գերմաներեն)։ Stadt Karlsruhe։ 2010-06-07։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-12-22-ին։ Վերցված է 2011-01-05 
  5. http://web1.karlsruhe.de/Stadtentwicklung/siska/pdf/Bevoelkerung%202014-06.pdf(չաշխատող հղում)
  6. «Partnerstädte»։ karlsruhe.de (գերմաներեն)։ Karlsruhe։ Վերցված է 2021-02-15 
  7. «Gemeinderat befürwortet Partnerschaft mit Winnyzja»։ Stadt Karlsruhe (գերմաներեն)։ 2022-07-28 
  8. «Partneri- ja kummikaupungit»։ ouka.fi (ֆիններեն)։ Oulu։ 20 April 2017։ Վերցված է 2021-02-15 
  9. «Wetter und Klima - Deutscher Wetterdienst - CDC (Climate Data Center)»։ www.dwd.de 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Dorothea Wiktorin (Hrsg.): Atlas Karlsruhe – 300 Jahre Stadtgeschichte in Karten und Bildern. Emons, Köln 2014, ISBN 978-3-95451-413-7.
  • Stadt Karlsruhe Stadtarchiv (Hrsg.): Karlsruhe. Die Stadtgeschichte. Badenia, Karlsruhe 1998, ISBN 3-7617-0353-8 (PDF; 54,4 MB).
  • Georg Patzer: Kleine Geschichte der Stadt Karlsruhe. G. Braun, Karlsruhe 2014, ISBN 978-3-7650-8488-1.
  • Hubert Doerrschuck, Herbert Meininger: Karlsruhe. Stadtgeschichte und Bilddokumentation. G. Braun, Karlsruhe 1984, ISBN 3-7650-8041-1.
  • Erich Keyser: Badisches Städtebuch. (= Deutsches Städtebuch. Handbuch städtischer Geschichte. Band IV 2). Kohlhammer Verlag, Stuttgart 1959.
  • Landesarchivdirektion Baden-Württemberg (Hrsg.): Regierungsbezirk Karlsruhe. (= Das Land Baden-Württemberg. Amtliche Beschreibung nach Kreisen und Gemeinden. Band V). Kohlhammer, Stuttgart 1976, ISBN 3-17-002542-2.
  • Horst F. Pampel: Karlsruhe – Zwischen den Zeilen der Chronik. Karlsruhe o. J. (1988).
  • Horst F. Pampel: Karlsruhe – 275 Jahre Perspektiven, Perioden und Persönlichkeiten. Karlsruhe o. J. (1990).
  • David Depenau, Ernot Drücke: Karlsruhe einst und heute – Vergleichende Stadtansichten. Verlag Regionalkultur, Heidelberg u. a. 2006, ISBN 3-89735-461-6.
  • Heinz Schmitt (Hrsg.): Alltag in Karlsruhe. Vom Lebenswandel einer Stadt durch drei Jahrhunderte. Badenia-Verlag, Karlsruhe 1990, ISBN 3-7617-0262-0.
  • Armin G. Meyer, Sabine Meyer-Carillon: Ortsfamilienbuch Karlsruhe. Teil 1: Hof und Hofdienerschaft: Carlsburg in Durlach, Schloss Augustenburg in Grötzingen, markgräflicher Hof zu Basel 1688–1743 und Hof-Gemeinde Karlsruhe 1750–1761. Cardamina Verlag Susanne Breuel, 2014, ISBN 978-3-86424-162-8.
  • Armin G. Meyer, Sabine Meyer-Carillon: Ortsfamilienbuch Karlsruhe. Teil 2: Reformierte Gemeinde 1722–1821. Cardamina Verlag Susanne Breuel, 2014, ISBN 978-3-86424-182-6.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 5, էջ 326 CC BY-SA icon 80x15.png