Վաշինգտոնի կոթող

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox architecture.png
Վաշինգտոնի կոթող
Washington Monument Dusk Jan 2006.jpg
'
Կոորդինատներ38°53′22″ հս․ լ. 77°02′06″ ամ. ե.HGЯO
Գտնվում էԱմերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ, Վաշինգտոն
Կառուցվել է1866
Շինության ձևըկոթող
ՇինարարՌոբերտ Միլս

Վաշինգտոնի կոթող (անգլ.՝ Washington Monument), մերիլենդյան մարմարով երեսպատված գրանիտե կոթող ԱՄՆ-ի մայրաքաղաք Վաշինգտոնում։ Կոթողը կշռում է 91.000 տ, բարձրությունը 169 մ է։

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառուցվել է 1848-1884 թվականներին Սպիտակ տան և Կապիտոլիումի միջև Ռոբերտ Միլսի նախագծով։ Կոթողը նվիրված է եղել ԱՄՆ առաջին նախագահ Ջորջ Վաշինգտոնին։ Մինչև Էյֆելյան աշտարակի կառուցումը այն եղել է աշխարհի ամենաբարձր կառույցը։ Կոթողի վերին մաս կարելի է բարձրանալ 896 հարթակ ունեցող սանդուղքով կամ վերելակով։ Կոթողի արևելյան կողմում գագաթին փորագրված է լատիներեն երկու բառ` «Laus Deo», որ թարգմանաբար նշանակում է «Աստծո գովք»։

Վաշինգտոնի կոթողի ստեղծման գործընթացը սկսվել է 1832 թվականին (այդ թվականին նշվում էր Ջորջ Վաշինգտոնի 100-ամյակը)։ Կապված հոբելյանի հետ` քաղաքացիները կազմակերպել են Վաշինգտոնի կոթողի ստեղծման ընկերություն` հավաքելով նվիրատվություն։ 1830-ական թվականների կեսերին հավաքվել էր 28.000 դոլար (2010 թվականի կուրսով` 709.000 դոլար)[1]։ Հայտարարվում է կոթողի լավագույն նախագծի մրցույթ։

1835 թվականի սեպտեմբերի 23-ին ընկերության հիմնադիրները ներկայացնում են ծրագրի նկատմամբ ունեցած իրենց պահանջները։ Մրցույթը անցկացվում է 1836 թվականին։ Հաղթող է ճանաչվում ճարտարապետ Ռոբերտ Միլսը։ Հուշարձանի փոխարեն նա առաջարկում է Վաշինգտոնի արձանով կոթող կանգնեցնել։ Սյունը պետք է ունենար 169.3 մ բարձրություն։ Կոթողի գագաթը պատված է ալյումինով։ Ներքևում այն շրջապատված է կլորավուն սյունաշարով։ Սյունաշարի ներսում պետք է տեղադրվեին ամերիկյան հեղափոխության 30 հերոսների արձանները։

Ռոբերտ Միլսի նախագծի էսքիզը

Նախագծի հասցեին հնչած քննադատական կարծիքների պատճառով, որոնք վերաբերում էին նախագծի արժեքին` 1 միլիոն դոլար (21 միլիոն դոլար 2009 թվականի կուրսով), հասարակությունը միանգամից չընդունեց նախագիծը։ 1848 թվականին որոշվեց կառուցել միայն կոթողը` սյունաշարի կառուցումը թողնելով հետագային։ Այդ ժամանակ հավաքված էր ընդամենը 87.000 դոլար, սակայն կարծում են, որ շինարարության սկիզբը կխթանի գումարի հավաքումը, և մինչև կառույցի ավարտը անհրաժեշտ գումարն ամբողջությամբ կհավաքվի։

Կոթողի բացումը տեղի է ունեցել 1885 թվականի փետրվարի 21-ին[2]։ Ներկայիս հուշարձանը ներկայացնում է սյունաշարի կեսը, որի վերին մասում քառանիստ բուրգն է, իսկ ներսում` չորս կողմերի վրա բացվող ութ պատուհաններով դիտահարթակը։

Շինարարության սկզբում երեսպատման սալիկները ձեռք էին բերվել Հռոմի պապ Պիոս IX-ի նվիրատվություններով։ Սակայն դրանք հափշտակվում և ոչնչացվում են հակակաթոլիկ և հակաիռլանդական լիգայի կողմից, որ պատմության մեջ է մտել «Անգետիկներ» (անգլ.՝ Know Nothing) անվանումով։ Հետագայում «Անգետիկները» միառժամանակ ստանձնում է կոթողի կառուցման ընկերության նկատմամբ վերահսկողություն, ինչը հանգեցնում է նրան, որ ամերիկյան պետությունը հրաժարվում է նախագծին իր մասնակցությունից։

Կոթողի հիմքը չինական քարն է` Սյույ Ցզիյուի (1795-1873) տրակտատում Վաշինգտոնի նկարագրությամբ։ Քարը նվիրել են չինացի քրիստոնյաները։

2011 թվականի օգոստոսի 23-ին ԱՄՆ-ի արևելքում տեղի ունեցած երկրաշարժի հետևանքով կոթողի վրա ճաք է առաջացել[3]։

2016 թվականի սեպտեմբերին կոթողը փակվել է վերելակային համակարգի վերանորոգման պատճառով[4]։ Այն այցելուների համար կվերաբացվի 2019 թվականին[5]։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 28000 1835 usd — Wolfram|Alpha
  2. Marking a people's love, an article from The New York Times published February 22, 1885.
  3. Lenta.ru: Мир: Монумент Джорджа Вашингтона дал трещину из-за землетрясения
  4. Hedgpeth, Dana; Ruane, Michael E. (September 26, 2016). "Washington Monument closed indefinitely over elevator's 'reliability issues'". The Washington Post. Retrieved September 26, 2016.
  5. "David Rubenstein Donates Funds to Modernize Washington Monument Elevator - National Mall and Memorial Parks (U.S. National Park Service)". www.nps.gov. Retrieved December 2, 2016.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]