Չիկագո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Չիկագո
Chicago
Դրոշ Զինանշան
Flag of Chicago, Illinois.svg Seal of Chicago, Illinois.png

Chicago montage1.jpg
Կոորդինատներ: 41°52′55″ հս․ լ. 87°37′40″ ամ. ե. / 41.88194° հս․. լ. 87.62778° ավ. ե. / 41.88194; 87.62778
Երկիր Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Նահանգ Իլինոյս
Շրջան Կուկ
Քաղաքապետ Ռամ Ի. Էմանուել
Հիմնադրված է 1795 թ.
Այլ անվանումներ «Քամիների քաղաք»
Մակերես 606,1 կմ²
ԲԾՄ 179 մ
Բնակչություն 2.722.389 մարդ (2014)
Խտություն 4,447.4 մարդ/կմ²
Ագլոմերացիա 9.551.031
Ժամային գոտի UTC-6, ամառը UTC-5
Հեռախոսային կոդ 312, 773, 872
Փոստային ինդեքսներ 60601–60827, 60601 և 60827
Պաշտոնական կայք cityofchicago.org
##Չիկագո (ԱՄՆ)
Red pog.png
##Չիկագո (Իլինոյս)
Red pog.png

Չիկագոն (անգլ.՝ Chicago, կարդ.՝ Լսել Շիքագո) Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների մեծ քաղաքներից մեկն է, որը գտնվում է Իլինոյս նահանգում։

Քաղաքը երկրի երկրորդ խոշոր ֆինանսական կենտրոնն է (Նյու Յորքից հետո) և Հյուսիսային Ամերիկայի խոշորագույն տրանսպորտային հանգույցը: Գտնվում է Միչիգան լճի հարավ-արևմտյան ափին, Իլինոյս նահանգում: Վարչական կենտրոնը Կուկ շրջանն է:

Չիկագոյի բնակչությունը (2014 թվականի դրությամբ) կազմում էր 2 722 389 մարդ: Չիկագոյի ագլոմերացիան (տարբեր արվարձանների հետ միասին) կոչվում է «Մեծ Չիկագո» կամ «Չիկագո Երկիր» (անգլ.՝ Chicagoland, անվանումն առաջարկել է Chicago Tribune թերթը 20-րդ դարի սկզբին): Ագլոմերացիայում բնակվում է 9 551 031 մարդ: Այն բնակչության թվով երկրում 37-րդ տեղն է զբաղեցնում:

Չիկագոն նաև համարվում է Միջին Արևմուտքի տնտեսական, արդյունաբերական, տրանսպորտային և մշակութային մայրաքաղաքը: Ոչ պաշտոնապես այն նաև անվանում են «Երկրորդ Քաղաք» և «Քամիների քաղաք»: Առաջին անգամ Չիկագոն անվանվել է «Քամիների քաղաք» 1858 թվականին «Chicago Tribune» թերթի հոդվածում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

17-19-րդ դարեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չիկագոյի մեծ հրդեհի պատկերը
Գրառում, որտեղ Չիկագոն առաջին անգամ կոչվել է «Քամիների քաղաք»:

1674 թավականին ժամանակակից Չիկագոյի տեղում ֆրանսիացի ճիզվիտ Ժակ Մարքետի կողմից հիմնադրվել է միսիոներական կետ:

Չիկագոն քարտեզի վրա ի հայտ է եկել 1833 թվականին, որպես 350 բնակչություն ունեցող գյուղ[1]: «Չիկագո» անվանումն իրենից ներկայացնում է ֆրանսիացիների կողմից տեղական հնդկացիական լեզվի «shikaakwa» բառի փոփոխված բառ, որը թարգմանաբար նշանակում է «վայրի սոխ» կամ «սխտոր»[2][3][4][5]:

1837 թվականին Չիկագոն քաղաքի կարգավիճակ է ստացել, իսկ արդեն 1840 թվականին բնակչությունը կազմել է ավելի քան 4 հազար մարդ: Գրավելով հարմար աշխարհագրական դիրք ԱՄՆ-ի արևմուտքի և արևելքի միջև, Չիկագոն շատ արագ դառնում է երկրի տրանսպորտային հանգույցը, ինչն իր հերթին զարգացնում է քաղաքի արդյունաբերությունը, ինչպես նաև գրանվում է ներգաղթյալների աճ: 1856 թվականին քաղաքային մունիցիպալիտետը հավանություն է տվել ԱՄՆ-ում առաջին կոյուղու կառուցման նախագիծը[6]:

1871 թվականին քաղաքի մեծ մասն այրվել է Չիկագոյի մեծ հրդեհի ժամանակ: Դա հնարավորություն տվեց վերակառուցել քաղաքը և առիթ է հանդիսացել ԱՄՆ-ում նոր շինարարական բումի համար, ինչը հանգեցրեց նրան, որ քաղաքը դարձել է ԱՄՆ-ի ճարտարապետական կենտրոն[7]:

Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխարհագրական դիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չիկագոն տեղակայված է Իլինոյս նահանգի հյուսիս-արևելքում, Միչիգան լճի հարավ-արևմտյան ափին: Քաղաքը գտնվում է Չիկագո գետի Կալումետ գետի ափերին: Չիկագոյի սանիտարա-նավային ջրանցքը միացնում է Չիկագո գետը Դես Փլեյնս գետի հետ, որը հոսում է քաղաքի միջով: Նախկինում նավարկության համար օգտագործվում էր Չիկագո գետը, իսկ այժմ այդ նպատակներով հիմնականում օգտագործվում է Միչիգան լիճը:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չիկագոն գտնվում է խոնավ ցամաքային կլիմայական գոտում (ըստ Կյոպենի կլիմաների դասակարգման՝ Dfa): Ամառը երկարատև է և անձրևոտ, խոնավ և շոգ, ձմեռը համեմատաբար ցուրտ է, բայց կարճատև և փոփոխական: Հուլիսի օրեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է 23,3˚C, հունվարին՝ -4,6˚C:

  • Տեղումների տարեկան քանակը կազմում է 940 մմ:
  • Օդի տարեկան միջին քանակությունը՝ 9,9˚C
  • Քամու միջին արագությունը՝ 4,3 մ/վ
  • Օդի հարաբերական խոնավությունը՝ 71%
Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Չիկագո (1981-2010)
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) 19,4 23,9 31,1 32,8 36,7 40,0 40,6 38,9 38,3 34,4 27,2 21,7 40,6
միջին առավելագույնը (°C) -0,6 1,8 8,1 15,0 21,1 26,5 28,9 27,7 23,8 16,8 9,0 1,6 15,0
միջին ջերմաստիճանը (°C) -4,6 -2,4 3,3 9,4 15,1 20,5 23,3 22,4 18,1 11,4 4,6 -2,4 9,9
միջին նվազագույնը (°C) -8,6 -6,6 -1,6 3,8 9,1 14,5 17,7 17,2 12,4 6,0 0,2 -6,3 4,8
բացարձակ նվազագույնը (°C) -32,8 -29,4 -24,4 -13,9 -2,8 1,7 7,2 5,6 -1,7 -10,0 -18,9 -31,7 -32,8
տեղումների քանակը (մմ) 44 46 64 86 94 88 94 125 82 80 80 57 940
Աղբյուր՝ Եղանակ և կլիմա

Քույր-քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չիկագոն ունի 27 քույր-քաղաք.[8]:

Քաղաք-գործընկերներ

Չիկագոյի համայնապատկերներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Chicago sunrise 1.jpg
20090524 Buildings along Chicago River line the south border of the Near North Side and Streeterville and the north border of Chicago Loop, Lakeshore East and Illinois Center.jpg
Chicago skyline, viewed from John Hancock Center.jpg
Chicago from North Avenue Beach June 2015 panorama 2.jpg

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Timeline: Early Chicago History»։ Chicago: City of the Century։ WGBH Educational Foundation And Window to the World Communications, Inc.։ 2003։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2009-05-26-ին։ Վերցված է 2009-05-26 
  2. "Origin of the word Chicago"// History of Chicago, A. T. Andreas, Chicago (1884) pp 37–38.
  3. Swenson, John F. (Winter 1991)։ «Chicagoua/Chicago: The origin, meaning, and etymology of a place name»։ Illinois Historical Journal 84 (4): 235–248։ ISSN 0748-8149։ OCLC 25174749 
  4. McCafferty, Michael (December 21, 2001)։ «"Chicago" Etymology»։ The LINGUIST List։ Վերցված է 2009-10-22 
  5. McCafferty Michael (Summer 2003)։ «A Fresh Look at the Place Name Chicago»։ Journal of the Illinois State Historical Society (Illinois State Historical Society) 96 (2)։ ISSN 1522-1067։ Վերցված է 2009-10-22 (չաշխատող հղում)
  6. «Chicago Daily Tribune, Thursday Morning, February 14»։ Jonathanriley.net։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-07-31-ին։ Վերցված է 2009-05-04 
  7. Bruegmann, Robert (2004—2005). Built Environment of the Chicago Region. Encyclopedia of Chicago (online version).
  8. Chicago Sister Cities (անգլ.)
  9. Փարիզի քաղաք-գործընկերները (ֆր.)